Eden Project,
projekt: sir Nicholas Grimshaw
17 września 2025 roku w wieku 85 lat zmarł sir Nicholas Grimshaw – brytyjski architekt, jeden z najważniejszych przedstawicieli nurtu high-tech. W ciągu swojej długiej kariery stworzył projekty, które zmieniły oblicze współczesnej architektury, a jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł pozostaje Eden Project w Kornwalii. Ten niezwykły ogród botaniczny, otwarty w 2001 roku, co roku przyciąga ponad 1,2 miliona osób, stając się symbolem nowego myślenia o relacji człowieka z naturą.
Eden Project w Kornwalii —,
fot.: Jürgen Matern © CC BY SA 2.5 | Wikimedia Commons,Photo: Jürgen Matern © CC BY SA 2.5 | Wikimedia Commons
Od przemysłowego krajobrazu do wizji przyszłości
Miejsce, które dziś tętni życiem, przez lata było jedynie wyrobiskiem kaolinu. Eksploatacja pozostawiła po sobie rozległą, pustą nieckę, którą łatwo było uznać za straconą przestrzeń. Pomysłodawca projektu, Tim Smit, postanowił jednak nadać jej nowe znaczenie. Do współpracy zaprosił Nicolasa Grimshawa, architekta znanego z odwagi w poszukiwaniu nowych rozwiązań konstrukcyjnych i zdolności do tworzenia obiektów harmonijnie wpisanych w kontekst miejsca. Grimshaw opracował wizję, która przemieniła krajobraz Kornwalii w jedną z najciekawszych przestrzeni edukacyjnych i turystycznych współczesnej Europy. Budowa trwała zaledwie dwa lata i trzy miesiące, a 17 marca 2001 roku Eden Project został udostępniony publiczności.
Eden Project w Kornwalii —,
fot.: Julian Vernot © CC BY-SA 3.0 | Wikimedia Commons,Photo: Julian Vernot © CC BY-SA 3.0 | Wikimedia Commons
Kopuły – architektura inspirowana naturą
Najbardziej rozpoznawalnym elementem Eden Project są ogromne, półprzezroczyste kopuły geodezyjne, które kształtem przypominają pszczele plastry. Składają się z setek sześciokątnych modułów wykonanych ze specjalnego tworzywa przepuszczającego światło, powietrze i wilgoć.
Pod kopułami stworzono dwa światy:
-
Biom wilgotny – szklarnia o powierzchni 1,3 hektara i wysokości 55 metrów. Panuje tam tropikalny klimat sprzyjający rozwojowi bananowców, palm czy bambusów.
-
Biom suchy – zajmujący 0,6 hektara, prezentuje krajobrazy śródziemnomorskie i pustynne. Rosną tam m.in. oliwki i winorośle.
-
Biom zewnętrzny – ogród pod gołym niebem, gdzie łagodny klimat Kornwalii pozwala uprawiać rośliny typowe dla strefy śródziemnomorskiej, takie jak lawenda czy herbata.
Architektura Grimshawa nie tylko chroni rośliny przed warunkami atmosferycznymi, ale także stwarza odwiedzającym możliwość odbycia podróży przez różne strefy klimatyczne świata – w obrębie jednej przestrzeni.
Jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł sira Nicolasa Grimshawa pozostaje Eden Project w Kornwalii
fot. JulesNotebook © CC BY-SA 3.0
Architektura i ekologia w jednym nurcie
Eden Project to projekt, który udowadnia, że architektura może być narzędziem naprawczym. W miejscu zdegradowanym przez przemysł powstała przestrzeń, która przyciąga życie – rośliny, ludzi i nowe idee. Kopuły pozwalają na utrzymanie stabilnych mikroklimatów przy minimalnym zużyciu energii, a cała koncepcja wpisuje się w coraz ważniejsze dziś myślenie o zrównoważonym rozwoju.
Eden projekt to nie tylko ogród, lecz także laboratorium wiedzy o ekologii
fot. Si Griffiths © CC BY-SA 3.0
Edukacja w centrum uwagi
Od początku założenia Eden Project miał pełnić rolę edukacyjną. To nie tylko ogród, lecz także laboratorium wiedzy o ekologii. W 2007 roku kompleks wzbogacono o budynek The Core, w którym prezentowane są wystawy poświęcone relacjom między człowiekiem a naturą. Instalacje często mają charakter prowokacyjny, by skłonić do refleksji – przykładem jest „roślina-maszyna”, pokazująca, jak fundamentalny wpływ mają rośliny na życie na Ziemi.
Eden Project to projekt, który udowadnia, że architektura może być narzędziem naprawczym
fot. Barry Enor © CC BY-NC-SA 2.0
Dziedzictwo Grimshawa
Sir Nicolas Grimshaw zapisał się w historii architektury jako jeden z najważniejszych twórców nurtu high-tech. Jego projekty wyróżniają się dążeniem do funkcjonalności, otwartością na nowe technologie i zdolnością do kreowania przestrzeni, które stają się integralną częścią krajobrazu. Eden Project pozostaje jednym z jego najwybitniejszych dzieł – symbolem harmonii architektury i natury oraz przykładem, jak architektura może przywracać sens przestrzeniom, które wydawały się stracone.
sir Nicolas Grimshaw
fot.: Department of Energy and Climate Change © CC BY-ND 2.0 | Flickr
Eden Project – ogród przyszłości
Dziś Eden Project to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także inspiracja i lekcja odpowiedzialności. Każdego roku odwiedzają go setki tysięcy osób, aby zanurzyć się w różnorodnych ekosystemach, doświadczyć niezwykłej architektury i zrozumieć, jak krucha i jednocześnie potężna jest natura. Śmierć Nicolasa Grimshawa zamyka pewien rozdział w historii architektury, ale jego dzieło w Kornwalii wciąż żyje, przypominając, że w nawet najbardziej zdegradowanej przestrzeni można stworzyć wizję przyszłości – piękną w swojej idei i silną w przesłaniu.
