Służewiec powoli wkracza w kolejną fazę swojej historii, zamieniając się z biurowego zagłębia w dzielnicę mieszkalną. Wraz ze zmianą funkcji pojawiła się potrzeba zapewnienia odpowiedniej infrastruktury nowym mieszkańcom tego obszaru — zieleni, transportu oraz usług publicznych, w tym edukacji. Odpowiedzią na jedną z tych potrzeb jest nowy budynek Szkoły Podstawowej nr 119 przy ulicy Konstruktorskiej. WWAA, pracownia odpowiedzialna za koncepcję szkoły, stworzyła projekt nie na zlecenie samorządu, a dla prywatnego inwestora, który nieopodal buduje osiedle Modern Mokotów. Jak prezentuje się pierwsza szkoła z lex deweloper?
Szkoła Podstawowa nr 119 im. 3. Berlińskiego Pułku Piechoty powstała przy skrzyżowaniu ulicy Konstruktorskiej z ulicą Gandalfa, na uboczu mokotowskiego Mordoru. Jej powstanie zapowiedziano już w 2021 roku, wspólnie z budową osiedla Modern Mokotów, projektowanego przez pracownię BBGK Architekci dla grupy Echo-Archicom. Towarzyszącą mu szkołę zaprojektował jednak zespół specjalizujący się w pracy nad placówkami edukacyjnymi — warszawska pracownia WWAA. Kamień węgielny pod realizację projektu wmurowano w grudniu 2023 roku — po niespełna dwóch latach od rozpoczęcia procesu budowlanego szkoła jest gotowa, a we wrześniu przyjmie nowych uczniów.
Nowa Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
nowa szkoła nr 119 w Warszawie
Budynek Szkoły Podstawowej nr 119 na Służewcu Północnym ma skomplikowaną dyspozycję przestrzenną. Osią jest prostopadłościenny, podłużny trzon budowli, do którego z trzech stron dostawiono dodatkowe bryły. Rozrastającą się w kilku kierunkach kubaturę spinają osadzone na słupach przepierzenia, które wydają się „okrążać” szkołę, wydzielając przy tym strefy funkcjonalne. Dzięki takiemu rozwiązaniu podział przestrzeni zewnętrznych jest klarowny, jednocześnie uniknięto wykorzystania ogrodzeń, szatkujących miejską tkankę i wyłączających całe połacie terenu z użytku. Niezwykle ważną rolę pełni główny plac wejściowy, zlokalizowany po stronie zachodniej:
Szkolny plac wejściowy został zdefiniowany architektoniczną obwiednią, dzięki czemu jest on czytelny jako fragment szkoły, a jednocześnie pozostaje otwarty i ogólnodostępny. Można się tam spotkać, zaparkować rower czy po prostu odpocząć o dowolnej porze dnia i nocy. Wydało nam się to niezwykle istotne w przypadku okolicy, w której powstała Szkoła Podstawowa nr 119, ponieważ jest ona redefiniującym się fragmentem miasta, intensywnie uzupełnianym zabudową mieszkaniową. Chociaż jest tam dużo funkcji usługowych lokalizowanych w parterach budynków, to odnieśliśmy wrażenie, że brakuje przestrzeni publicznych. Plac przed szkołą jest niewielki, ale myślimy, że stanie się ważny dla najbliższego otoczenia.
— wyjaśnia Natalia Paszkowska, współzałożycielka pracowni WWAA.
szkoła na wylot
Przestrzeń wejściowa jest pierwszym z trzech placów, na których, dzięki podjętym decyzjom projektowym, zachodzi gradacja dostępu do poszczególnych przestrzeni. Nieco dalej, pomiędzy dwiema bryłami dostawionymi do głównego korpusu budynku, znajduje się szkolny dziedziniec. Będzie on służył uczniom, w ciekawy sposób łącząc się z innymi częściami placówki. Bezpośrednio na plac otwiera się bowiem hol główny, do którego z kolei od strony południowej przylega szkolna jadalnia. Z niej można dostać się do terenów zielonych ze strefami sportowymi, zlokalizowanych po południowej stronie budynku. W ten sposób, przy odpowiedniej pogodzie, szkoła może funkcjonować niejako „na wylot”, otwierając dla uczniów wspólne przestrzenie na osi północ-południe.
Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie — Zielona Klasa w nowej podstawówce
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
Najbardziej kameralny plac znalazł się po stronie wschodniej, gdzie pomiędzy trzema ścianami szkolnych zabudowań ulokowano zieloną klasę, służącą do przeprowadzania zajęć na świeżym powietrzu. Oprócz siedzisk i stolików powstałych z grubych pni drzew, znalazły się tam również grządki, dzięki którym w zielonej klasie będzie można również uprawiać warzywniak.
Nowa Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
nauka w klastrze
W nowej mokotowskiej podstawówce łącznie ma uczyć się 450 dzieci. Znajdą miejsce w 19 salach lekcyjnych oraz towarzyszącej im infrastrukturze — przestrzeniach wspólnych na korytarzach, szatniach czy pokoju wyciszenia. Projektując nową szkołę, zespół WWAA chciał uniknąć stworzenia placówki charakteryzującej się układem sal zorganizowanych wokół długich korytarzy. Zamiast tego rozkład sal lekcyjnych potraktowano w nowatorski sposób, dzięki czemu udało się uzyskać gradację przestrzeni, nieco przypominającą tę, która zachodzi na zewnątrz budynku:
Stworzyliśmy klastry, na które składają się po trzy klasy lekcyjne. Każda z klas tworzących dany klaster wychodzi na wspólną przestrzeń rekreacyjną, która jest dedykowana tylko tym trzem oddziałom. Jej część można wydzielić przy pomocy materiałowej zasłony, tworząc odgrodzone miejsce, które służyć może na przykład do prowadzenia dodatkowych zajęć. Z tych wspólnych przestrzeni można dostać się do głównego holu, gdzie mieszają się ze sobą wszyscy uczestnicy szkolnego życia. Dzięki temu wewnątrz szkoły zachodzi gradacja przestrzeni – niektóre są publiczne, inne półpubliczne. Mamy wrażenie, że sprzyja to lepszej regeneracji w trakcie przerw, pozwala również grupować dzieci ze względu na wiek.
— mówi Natalia Paszkowska.
W myśl tej zasady w szczególny sposób potraktowano dzieci uczące się w klasach zerowych — mają nie tylko osobne klastry, ale i oddzielne szatnie, a także wejście do szkoły. Sposób, w jaki ukształtowano wewnętrzny układ szkoły ma również znaczenie dla jej funkcjonowania już po zakończeniu zajęć lekcyjnych. Zgodnie ze standardami panującymi w warszawskich placówkach edukacyjnych, ich infrastruktura — na przykład biblioteka czy sala gimnastyczna — udostępniana jest "po godzinach”. Układ wnętrz został zaplanowany w taki sposób, aby droga prowadząca z dyżurki do tych miejsc była jak najkrótsza, odgradzając przestrzenie lekcyjne, które nie będą w danych godzinach użytkowane.
Nowa Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
betonowo-drewniana hybryda
WWAA zaprojektowało nową szkołę w Warszawie przy użyciu hybrydowej konstrukcji, łączącej żelbet z drewnem. Drewniane elementy struktury budynku pełnią nie tylko funkcję konstrukcyjną, ale i estetyczną — są widoczne na przykład w konstrukcji hali gimnastycznej lub holu. We wnętrzach próżno szukać okładzin czy tynków — zamiast nich pojawiają się żelbetowe filary czy bloczki, z których starannie wymurowano ściany szkoły, a następnie pokryto warstwą farby.
Nowa Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
szkoła dobrze zaprojektowana na Mokotowie
Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie od samego początku przedstawiana była jako modelowa placówka edukacyjna dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Nic dziwnego, że właśnie taki budynek został zaprojektowany przez pracownię WWAA — to właśnie ona na zlecenie Biura Architektury i Planowania Przestrzennego miasta stołecznego Warszawa opracowała w 2021 roku zespół wytycznych dla nowych i modernizowanych warszawskich szkół. „Szkoła dobrze zaprojektowana. Standardy architektoniczne i funkcjonalne dla szkół podstawowych i zespołów szkolno-przedszkolnych m.st. Warszawy” urzeczywistniły się w nowej mokotowskiej szkole w zaktualizowanej formie, charakteryzującej się mniejszą liczbą uczniów i dwuciągowym systemem nauki.
Nowa Szkoła Podstawowa nr 119 w Warszawie
© mat. prasowe Echo/Archicom, proj.: WWAA
podstawówka z lex deweloper
Przedsięwzięcie jest konsekwencją warunków, na jakich powstaje osiedle Modern Mokotów, budowane przez grupę Echo-Archicom. Służewiec Północny przez ostatnie trzydzieści lat był dzielnicą biurowców — to tutaj znajdował się słynny Mordor, którego sercem była Curtis Plaza, wyburzona latem ubiegłego roku. Słabnący popyt na przestrzenie biurowe oraz nieustanny wzrost na rynku mieszkaniowym sprawiły, że plany dla tej części Mokotowa, pierwotnie funkcjonującej właśnie jako biurowe zagłębie, przestały być optymalnym sposobem wykorzystania przestrzeni.
Działki przy ulicy Wołoskiej, na których powstaje Modern Mokotów, figurują w MPZP jako przeznaczone pod zabudowę usługową, jednak deweloper dostrzegł w nich potencjał do budowy dzielnicy mieszkalnej. Aby zrealizować swoje zamierzenia, musiał wykorzystać procedurę lex deweloper, umożliwiającą zmianę przeznaczenia gruntów, często w zamian za przeprowadzenie inwestycji uzupełniającej, działającej nie tylko na rzecz powstającego osiedla, ale i jego najbliższej okolicy. W przypadku Modern Mokotów, jedną z tych inwestycji stała się pierwsza w Polsce publiczna szkoła, wybudowana przez prywatnego inwestora.
osiedle z czerwonym akcentem
W ramach Modern Mokotów łącznie powstać ma 1600 mieszkań, które oddawane będą w kilku etapach. Pierwszy z tych etapów, zlokalizowany w północnej części założenia i obejmujący około 350 mieszkań, właśnie dobiega końca.
Za projekt osiedla Modern Mokotów na Służewcu Północnym odpowiada pracownia BBGK Architekci, która w ostatnim czasie chwaliła się efektami prac w swoich mediach społecznościowych:
nowy rozdział w polskiej edukacji
Infrastrukturalny kapitał, który polskiej edukacji dał program budowy tysiąclatek, powoli zaczyna się dezaktualizować — związane jest to zarówno ze starzeniem się przed- i powojennych budynków, migracjami ludności (jak w przypadku wcześniej zabudowanego biurowcami Mokotowa) oraz wyższym standardem przestrzeni, w których powinna odbywać się nauka. W Polsce powstaje coraz więcej szkół, które są nowoczesne, ekologiczne i dostępne. Takie placówki powstały między innymi w Rudzie Śląskiej czy w warszawskiej Wesołej. Czasem, aby sprostać współczesnym oczekiwaniom, wystarczy modernizacja, jak na ta w Domaniowie. Każda z nich równa do owych norm w nieco inny sposób — czy modelowa szkoła przy ulicy Konstruktorskiej w Warszawie stanie się wzorem, który pozwoli ustandaryzować polskie placówki edukacyjne?
