#mies2026
Nagroda Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe od lat wyznacza kierunki współczesnej architektury. Przyznawana od 1987 roku, co dwa lata, za realizacje ukończone w ciągu dwóch poprzednich lat, ma na celu podkreślenie znaczenia europejskich architektów w rozwoju nowych idei, technologii i standardów urbanistycznych. Shortlista konkursu to zestawienie projektów, które nie tylko wyróżniają się jakością projektową, ale przede wszystkim odpowiadają na realne wyzwania współczesnych miast. W nowym cyklu przybliżamy zagraniczne realizacje, które znalazły się na shortliście nagrody Miesa van der Rohe w 2026 roku. Każdy projekt analizujemy osobno, zarówno pod kątem urbanistycznym, architektonicznym, jak i użytkowym. Zaczynamy od Wiednia i projektu, który pokazuje, jak może wyglądać nowoczesna architektura sportowa: basenu publicznego Großfeldsiedlung autorstwa pracowni illiz architektur.
Basen publiczny Großfeldsiedlung powstał w północnej części Wiednia, w dzielnicy Floridsdorf
© Hertha Hurnaus
Großfeldsiedlung – nowy basen publiczny w Wiedniu
Basen publiczny Großfeldsiedlung powstał w północnej części Wiednia, w dzielnicy Floridsdorf. Jest to nowa hala pływacka, zaprojektowana jako rozbudowa istniejącego kompleksu basenowego z początku lat 80. Obiekt pełni funkcję treningową i został przeznaczony głównie dla szkół oraz klubów sportowych. W centrum programu znajduje się 25-metrowa niecka pływacka. Całkowita powierzchnia nowego budynku wynosi 2 550 metrów kwadratowych. Inwestorem projektu było Miasto Wiedeń – MA44 Bäder, odpowiedzialne za miejską infrastrukturę basenową. Autorkami koncepcji są trzy założycielki pracowni illiz architektur — Sabrina Mehlan, Stefanie Wögrath oraz Petra Meng, wspierane przez interdyscyplinarny zespół inżynierów i projektantów.
Wyświetl ten post na Instagramie
Rozbudowa bez burzenia
– relacja nowej i starej architektury
Jednym z najważniejszych założeń projektu było zachowanie maksymalnego szacunku wobec istniejącej zabudowy. Zamiast klasycznej rozbudowy, nową halę basenową zaprojektowano jako samodzielny obiekt, wyraźnie oddzielony od starego budynku. Połączenie obu części kompleksu odbywa się wyłącznie za pomocą dwóch wspornikowych mostów, prowadzących z istniejącego holu wejściowego do nowej hali. Dzięki temu budynek z lat 80. zachowuje swoją integralność, a nowa architektura pozostaje czytelna jako kolejny etap rozwoju obiektu, a nie jego dominujący dodatek. Pomiędzy starą i nową halą powstał zielony pas, który porządkuje przestrzeń, spowalnia ruch i w naturalny sposób prowadzi użytkowników do nowego foyer.
Basen publiczny Großfeldsiedlung — plan zagospodarowania terenu
© illiz architektur
Mosty komunikacyjne jako przestrzeń architektoniczna
Mosty łączące oba budynki pełnią znacznie szerszą rolę niż tylko komunikacyjną. Na poziomie pierwszego piętra tworzą elastyczną przestrzeń przejściową, pozwalającą na swobodne przemieszczanie się pomiędzy halami basenowymi. Jednocześnie umożliwiają wizualne przenikanie starej i nowej struktury. Użytkownicy przez cały czas zachowują orientację w przestrzeni, a rozbudowa kompleksu nie powoduje dezorientacji ani poczucia przypadkowości.
Forma nowej hali basenowej
Nowy budynek zlokalizowano na części dawnego parkingu. Pozwoliło to ograniczyć dalsze uszczelnianie terenu oraz zachować istniejące, dojrzałe drzewa. Rzut obiektu jest smukły i wydłużony, co wynika zarówno z warunków działki, jak i z decyzji o minimalnej ingerencji w krajobraz. Bryła hali basenowej ma wyraźnie horyzontalny charakter, podkreślony szeroko wysuniętą płytą dachową. Całość została otoczona trójwymiarową stalową konstrukcją porośniętą roślinnością, która oplata przeszkloną halę o konstrukcji drewnianej. Zmienna linia pomiędzy przeszkleniami a otwartą elewacją drewnianą obiega cały budynek, czyniąc czytelnymi funkcje znajdujące się wewnątrz i porządkując skalę obiektu w relacji do otoczenia.
Basen publiczny Großfeldsiedlung — nowy budynek zlokalizowano na części dawnego parkingu
© Hertha Hurnaus
Basen na pierwszym piętrze
– doświadczenie pływania wśród zieleni
Jedną z kluczowych decyzji projektowych było umieszczenie niecki basenowej na pierwszym piętrze. Pozwoliło to stworzyć ciągły, bezbarierowy poziom kąpielowy oraz oddzielić przestrzeń basenu od bezpośredniego kontaktu z otoczeniem ulicznym. Choć budynek jest dostępny wizualnie ze wszystkich stron, wnętrze hali pozostaje chronione przed niepożądanymi spojrzeniami. Pływanie odbywa się na poziomie koron drzew, co wzmacnia relację z krajobrazem i zmienia sposób odbioru obiektu sportowego. Zielona elewacja pełni w projekcie funkcję środowiskową i użytkową. Wspiera bioróżnorodność w zurbanizowanej części miasta, poprawia mikroklimat oraz – w połączeniu z szerokim okapem dachu – ogranicza przegrzewanie wnętrz.
Drewno i beton – konstrukcja i atmosfera wnętrz
Budynek oparto na czytelnym podziale funkcjonalnym. Kondygnacja techniczna została wykonana w technologii betonowej i ma charakter czysto użytkowy. Powyżej dominuje drewno, które kształtuje przestrzeń foyer, hal basenowych oraz stref przebieralni. Hala basenowa o wysokości niemal sześciu metrów oparta jest na konstrukcji z drewna klejonego warstwowo. Dźwigary o dużych rozpiętościach umożliwiają swobodne kształtowanie przestrzeni, a dach wykonany z elementów CLT pełni jednocześnie funkcję konstrukcyjną i wykończeniową.
Basen publiczny Großfeldsiedlung — stara i nowa częśći kompleksu odbywa się wyłącznie za pomocą dwóch wspornikowych mostów
© illiz architektur
Modernizacja istniejącej hali basenowej
Projekt objął nie tylko realizację nowego obiektu, lecz także modernizację istniejącej hali basenowej z lat 80. Oprócz odnowienia powierzchni zaprojektowano nowy, podwyższony dach, który zwiększył wysokość nad lustrem wody. Zastosowanie półprzezroczystych bocznych kieszeni świetlnych pozwoliło wprowadzić do wnętrza rozproszone, nieoślepiające światło dzienne, poprawiając komfort użytkowania bez ingerencji w charakter budynku.
Architektura sportowa jako część miasta
Basen publiczny Großfeldsiedlung rozwija istniejącą infrastrukturę w sposób odpowiedzialny i długofalowy. Minimalna ingerencja w zastaną strukturę, konsekwentne wykorzystanie drewna oraz integracja zieleni z architekturą tworzą obiekt, który funkcjonuje jako element większego systemu miejskiego. Obecność na shortliście Nagrody Miesa van der Rohe potwierdza znaczenie tej realizacji nie tylko w skali Wiednia, lecz także w europejskiej debacie o przyszłości architektury publicznej. Projekt otwiera nasz cykl w sposób wyjątkowo czytelny – pokazując, że nawet basen treningowy może stać się ważnym głosem w rozmowie o mieście.
