Rewitalizacja Space House,
projekt: Squire & Partners
W Covent Garden, londyńskiej dzielnicy znanej ze spotakń artystów, muzyków i osób związanych ze sztuką, znajduje się obiekt, który na trwałe zapisał się w historii powojennej architektury komercyjnej Wielkiej Brytanii. Zaprojektowany w latach 60. XX wieku przez biuro Richard Seifert and Partners, Space House przez dekady funkcjonował jako zamknięta struktura administracyjna, niemal niewidoczna w codziennym doświadczeniu miasta. Najnowsza renowacja i rozbudowa kompleksu, przeprowadzona przez pracownię Squire & Partners dla inwestorów Seaforth Land i QuadReal, stanowi przykład konsekwentnej, wielowymiarowej transformacji budynku zabytkowego klasy II. Projekt nie tylko przywraca pierwotną klarowność architektury brutalistycznej, lecz także redefiniuje jej rolę w kontekście współczesnego Londynu.
Space House z ulicy
fot. Gareth Gardner
Architektura lat 60. i logika miasta
Space House powstał w okresie intensywnej ekspansji sektora biurowego, kiedy Londyn redefiniował swoją pozycję jako globalnego centrum administracyjnego i finansowego. Cylindryczna wieża, prostokątny blok oraz łączący je most tworzyły czytelną, hierarchiczną kompozycję, wpisującą się w modernistyczne myślenie o mieście jako systemie funkcjonalnych relacji. Od momentu ukończenia w 1968 roku budynek był użytkowany wyłącznie przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. Choć w kolejnych dekadach przechodził modernizacje techniczne, ich charakter często polegał na maskowaniu pierwotnych rozwiązań przestrzennych i materiałowych. Dopiero projekt Squire & Partners przyniósł całościową strategię rewitalizacji, opartą na analizie architektonicznej, konstrukcyjnej i społecznej wartości obiektu.
Space House na Kemble Street przed renowacją
fot. Philafrenzy | CC BY-SA 4.0
Strategia „odwarstwienia”
i przywracanie oryginalnej struktury
Kluczowym założeniem projektu było usunięcie późniejszych ingerencji i przywrócenie czytelności oryginalnej koncepcji architektonicznej. Renowacja nie miała charakteru rekonstrukcji, lecz krytycznej reinterpretacji – zachowano to, co definiowało tożsamość Space House, jednocześnie wprowadzając nowe elementy odpowiadające współczesnym standardom pracy i użytkowania. Kompleks oferuje elastyczne lokale handlowe na parterze oraz znacząco przekształconą przestrzeń publiczną. Po raz pierwszy w historii budynku partery obu obiektów zostały włączone w miejskie ciągi piesze, otwierając Space House na użytkowników spoza grona najemców.
Rewitalizacja Space House — zbliżenie na elewację
fot. Gareth Gardner
Rzut, plan i bryła jako narzędzie
porządkowania przestrzeni
Formalna kompozycja Space House opiera się na zestawieniu trzech elementów. Cylindryczna wieża, o średnicy 39,4 metra, stanowi dominantę zespołu i jest oparta na prefabrykowanych kolumnach w kształcie litery Y, które jednocześnie pełnią funkcję konstrukcyjną i kształtują głęboko rzeźbioną elewację. Prostokątny blok wprowadza horyzontalny kontrapunkt, a most powietrzny spina oba budynki w jeden organizm funkcjonalny.
Rewitalizacja Space House
fot. Gareth Gardner
Po modernizacji wieża liczy 17 kondygnacji, a blok – osiem. Nowe nadbudowy zostały cofnięte, co pozwoliło uporządkować infrastrukturę techniczną na dachach i przywrócić pierwotną ideę klarownej, czytelnej sylwety. Rzuty kondygnacji opierają się na planach wolnych od słupów, umożliwiających elastyczną aranżację przestrzeni biurowych oraz tworzenie długich osi widokowych, wzmacniających orientację i wizualną łączność między użytkownikami.
Rewitalizacja Space House — cylindryczna wieża stanowi dominantę zespołu i jest oparta na prefabrykowanych kolumnach w kształcie litery Y
fot. Gareth Gardner
Przestrzenie pracy zaprojektowane jako środowisko wspólne
Wnętrza Space House zostały zaprojektowane tak, by odpowiadać na zmieniające się modele organizacyjne i potrzeby zespołów. Okrągłe kondygnacje wieży zapewniają równomierny dostęp do światła dziennego, a dziesięć najwyższych pięter oferuje niezakłócone, panoramiczne widoki na Londyn. W bloku zaprojektowano osiem poziomów biur o bardziej kameralnej skali. Most łączący oba obiekty pełni funkcję nie tylko komunikacyjną, lecz także społeczną – tworzy ciągłą przestrzeń pracy na pierwszym i drugim piętrze oraz taras ogrodowy na trzecim. Dodatkowe przestrzenie wspólne, w tym Club House z barem i tarasem dachowym, zostały zaprojektowane jako zasoby dostępne dla wszystkich najemców, niezależnie od lokalizacji ich biur.
Rewitalizacja Space House — most łączący oba obiekty pełni funkcję nie tylko komunikacyjną, lecz także społeczną
fot. Gareth Gardner
Zmiana paradygmatu mobilności
i nowe funkcje podziemia
Space House był projektowany w epoce dominacji transportu samochodowego, co znalazło odzwierciedlenie w rozbudowanej infrastrukturze parkingowej. W ramach modernizacji jedna z ramp do podziemia została zachowana i przekształcona w dedykowany wjazd rowerowy. Dawny parking samochodowy zaadaptowano na zaplecze dla 600 rowerów, uzupełnione o prysznice, szafki i przebieralnie. Dawna wiata stacji paliw u podstawy wieży została zabudowana i zaadaptowana na kawiarnię The Filling Station, aktywizując parter i włączając Space House w codzienny rytm miasta.
Wnętrza Space House zostały zaprojektowane tak, by odpowiadać na zmieniające się modele organizacyjne i potrzeby zespołów
fot. Gareth Gardner
Aktualność brutalizmu
Rewitalizacja Space House pokazuje, że architektura brutalistyczna może funkcjonować jako pełnoprawny komponent współczesnego miasta, pod warunkiem krytycznego i konsekwentnego podejścia projektowego. Zachowana bryła, czytelna struktura i wyraźnie artykułowana elewacja, w połączeniu z nowymi standardami środowiskowymi i społecznymi, tworzą model adaptacji, który przedłuża cykl życia budynku i wzmacnia jego znaczenie w strukturze Londynu. To przykład transformacji, w której ochrona dziedzictwa i współczesne potrzeby nie stoją w opozycji, lecz budują spójną, długofalową narrację architektoniczną.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni Squire & Partners.
