Winiarnia Sauska Tokaj,
projekt: BORD Architectural Studio
Na południowych stokach węgierskiego wzgórza Padi powstała realizacja, która już teraz przyciąga uwagę krytyków architektury i turystów z całego świata. Winiarnia Sauska Tokaj, zaprojektowana przez BORD Architectural Studio, stanowi nową ikonę regionu Tokajskiego regionu winiarskiego (Tokaj-Hegyalja), wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To nie tylko zakład produkcji wina – to miejsce, gdzie tradycja regionu znajduje nową oprawę. Unoszące się nad winoroślami soczewkowate bryły przypominają rzeźbę wtopioną w pejzaż, a jednocześnie nadają mu wyraźnie współczesny akcent.
Winiarnia Sauska Tokaj — widok z lotu ptaka
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
Tokaj – winiarskie serce Europy
Historia Tokaju jest nierozerwalnie związana z winem. Wulkaniczne podłoże, ukształtowane przez dawne erupcje, i kontynentalny klimat od wieków tworzą warunki idealne do uprawy winorośli. Już w średniowieczu powstawały tu wsie, a winiarze wydrążali w tufie piwnice, w których dojrzewało wino o wyjątkowej renomie. Tokajskie aszú – słodkie, złociste i dębowe – przez stulecia stanowiło symbol regionu i zyskało miano „wina królów, króla win”. XX wiek przyniósł dramatyczny zwrot. W czasach socjalizmu tradycyjne metody zostały zdominowane przez produkcję masową. Dopiero transformacja polityczna otworzyła przed regionem nowe perspektywy. Od początku XXI wieku Tokaj przeżywa renesans: powstają nowoczesne winnice, rozwija się enoturystyka, a młode pokolenie winiarzy łączy szacunek dla tradycji z odwagą innowacji.
Winiarnia Sauska Tokaj — obiekt został zaprojektowany jako dwie soczewkowate bryły o długości 36 metrów
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
idea unoszącej się architektury
Winiarnia Sauska Tokaj jest manifestem tej przemiany. Jej autor, Péter Bordás, odwołał się do koncepcji architektury jako formy niemal niezależnej od ziemi.
To, co tworzę, nie powinno dotykać tego, czego nie można dotknąć – powinno unosić się lub spoczywać niczym kula na niewidocznej, maleńkiej powierzchni. Celem jest stworzenie struktury, która wydaje się nieprawdopodobna, która istnieje, ale jest fizycznie niezależna od otaczającego ją środowiska
– podkreśla architekt.
Ta filozofia zaowocowała bryłą, która zdaje się balansować nad stokiem, lekkością kontrastując z potęgą krajobrazu. To nie przypadek – architektura Sauska Tokaj ma być dialogiem z naturą i jednocześnie jej uzupełnieniem.
Winiaria Sauska Tokaj — obiekt jest symbolem przemiany Tokaju – od tradycji zakorzenionej w historii, przez lata zapomnienia, aż po współczesność otwartą na światowe standardy i turystykę
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
rzut, plan, bryła i forma
Obiekt został zaprojektowany jako dwie soczewkowate bryły o długości 36 metrów, które „nakładają” się na, tworząc minimalistyczny kształt. Górna część, mieszcząca restaurację i bar, opiera się na smukłych stalowych kolumnach. Światło przesuwające się po spodzie konstrukcji potęguje efekt unoszenia – jakby budynek lewitował nad winoroślami.
Winiarnia Sauska Tokaj — wnętrze
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
Pod ziemią, w stabilnych warunkach termicznych, ukryto przestrzenie technologiczne: hale fermentacyjne, piwnice z beczkami i zaplecze techniczne. Ich układ jest koncentryczny – zbiorniki ze stali nierdzewnej otaczają centralną strefę dojrzewania. Dzięki temu produkcja wina zyskuje przestrzeń nie tylko funkcjonalną, ale i wyrazistą, rytmiczną w swojej kompozycji.
Winiarnia Sauska Tokaj — widok na piwnice z beczkami
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
droga gościa – od krajobrazu do degustacji
Doświadczenie wizyty w Sauska Tokaj rozpoczyna się już w chwili przyjazdu. Wejście, ukryte w stoku wzgórza, nie konkuruje z rzeźbiarską bryłą, lecz pozwala jej wybrzmieć w pełni. Szeroka aleja prowadzi ku wnętrzu, otwierając kolejne perspektywy na otaczające winnice. Wnętrze wprowadza gości stopniowo – najpierw intymną strefą przejściową, następnie lobby, które prowadzi w stronę głównych przestrzeni. Restauracja i bar zostały zaprojektowane tak, by wzrok naturalnie kierował się ku panoramicznym oknom. Zakrzywione sufity zwężają się w stronę widoku, a na tarasie krajobraz Tokaju rozciąga się w pełnej okazałości. Za projekt wnętrz odpowiadało studio Tihany Design. Drewno, lokalny wapień i stal tworzą paletę materiałową zakorzenioną w tradycji regionu. Atmosfera wnętrz jest wyważona: naturalna i ponadczasowa, a jednocześnie nowoczesna.
Winiarnia Sauska Tokaj
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
technologia ukryta w krajobrazie
Funkcje produkcyjne zostały podporządkowane logice procesów winiarskich. Winogrona trafiają do wnętrza, przechodzą kolejne etapy tłoczenia, fermentacji, dojrzewania, butelkowania i etykietowania, aż wino opuszcza budynek przez tunel biegnący wzdłuż jego osi. W tym samym tunelu poprowadzono instalacje techniczne. Chłodna estetyka stref produkcyjnych – stal, beton i rytm powtarzalnych zbiorników – kontrastuje z przyjazną atmosferą stref gościnnych. To kontrast świadomy, podkreślający dwie natury winnicy: miejsce pracy i miejsce celebracji.
Winiarnia Sauska Tokaj
fot. Hufton + Crow © BORD Architectural Studio
architektura jako symbol
Sauska Tokaj to punkt orientacyjny i znak rozpoznawczy regionu. Architektura, która zdaje się unosić nad winoroślami, przyciąga spojrzenia i staje się naturalną ikoną krajobrazu. Jest symbolem przemiany Tokaju – od tradycji zakorzenionej w historii, przez lata zapomnienia, aż po współczesność otwartą na światowe standardy i turystykę. To projekt, który nie tylko wspiera produkcję wina, lecz także opowiada historię o odradzającym się dziedzictwie i o przyszłości, w której kultura winiarska i współczesny design idą ze sobą w parze.
Oprac.: Anastazja Gibas
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości pracowni BORD Architectural Studio.
