26 czerwca w siedzibie krakowskiego oddziału SARP i 16 września w ZODIAKU Warszawskim Pawilonie Architektury odbyły się organizowane przez A&B spotkania wokół tegorocznego Biennale Architektury w Wenecji z udziałem twórców wystawy w Pawilonie Polskim — Aleksandrą Kędziorek, Krzysztofem Maniakiem, Katarzyną Przezwańską i Maciejem Siudą, Michałem Kubiakiem z Zachęty — Narodowej Galerii Sztuki i zaproszonymi gośćmi: w Krakowie z Marcinem Kościuchem, architektem z poznańskiej pracowni Ultra Architects, a w Warszawie z Bartłomiejem Kisielewskim, architektem z krakowskiej pracowni Horizone Studio, Kacprem Kępińskim, Zastępcą Dyrektora Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, członkiem komisji konkursowej, która zdecydowała, że to właśnie ekspozycja „Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze” wypełni w tym roku Pawilon Polonia i Aleksandrą Gryc z pracowni Ferwor, producentką wystawy. Oba spotkania prowadziła Małgorzata Tomczak, redaktorka naczelna A&B.
partnerzy A&B na Biennale
19. Międzynarodowe Biennale Architektury w Wenecji, którego kuratorem jest włoski architekt Carlo Ratti, odbywa się pod hasłem „Intelligens. Natural. Artificial. Collective.” (Inteligencja. Naturalna. Sztuczna. Wspólna.), które zwracać chce uwagę na to, że wobec współczesnych wyzwań architektura powinna czerpać ze wszystkich form inteligencji. Ratti podkreślił w tytule słowo gens, czyli „ludzie” i to na nich skupili się twórcy wystawy w Polskim Pawilonie.
Wydarzeniu poświęciliśmy wrześniowy numer A&B: Biennale Architektury w Wenecji 2025
O kulisach wyboru ekspozycji w dwuetapowym konkursie organizowanym przez Zachętę — Narodową Galerię Sztuki opowiadał Michał Kubiak odpowiedzialny za Polski Pawilon w Wenecji. Interdyscyplinarny zespół zdradził zaś, jak dojrzewał w nich temat wystawy, której początkiem była… rozmowa w tramwaju Macieja Siudy i Aleksandry Kędziorek. Choć wtedy ich pomysł był nieco inny, wspólnie rozpoczęli poszukiwania skupione na przesunięciu narracji o architekturze, rozszerzeniu perspektywy i skierowaniu uwagi na użytkownika.
uczestnicy spotkania Wokół Biennale — od lewej: Małgorzata Tomczak, Bartłomiej Kisielewski, Kacper Kępiński, Aleksandra Kędziorek, Aleksandra Gryc, Krzysztof Maniak, Katarzyna Przezwańska i Maciej Siuda
fot.: Wiola Januszko | ZODIAK Warszawski Pawilon Architektury
Wiedzieli, że nie chcą tworzyć wielkich architektonicznych gestów mających w teorii uratować świat, gotowych rozwiązań w myśl proponowanej przez Rattiego idei „one place, one solution”, ale zaproponować takie spojrzenie na architekturę, w którym jej twórcy mogą się uczyć od innych dyscyplin bardziej wrażliwego podejścia do przestrzeni i tego, co zapewnia jej użytkownikom poczucie bezpieczeństwa w pełnych niepokoju czasach polikryzysu.
Aleksandra Gryc, Krzysztof Maniak; uczestnicy i uczestniczki spotkania Wokół Biennale
fot.: Wiola Januszko; Natalia Cichoń | ZODIAK Warszawski Pawilon Architektury
Twórcy podczas spotkania opowiedzieli, jak od kuchni wyglądał proces budowania wystawy — jej mock-up w skali 1:1 przewozili w kilku walizkach do Wenecji, aby wspólnie, w performatywny sposób szukać rozwiązań aranżacyjnych dopasowanych do przestrzeni pawilonu. Zanim wystawa została otwarta, testowali wypracowane rozwiązania — niczym projektanci doświadczenia użytkowników, sprawdzali na zaufanych osobach ścieżki, jakie wybierali wewnątrz pawilonu po to, aby uzyskać możliwie optymalne dla zwiedzających rozmieszczenie poszczególnych elementów. Celowo też nie chcieli przeładować wystawy tekstem, dbali o to, aby były treści były zrozumiałe dla uczestników Biennale.
uczestnicy i uczestniczki spotkania Wokół Biennale
fot.: Natalia Cichoń | ZODIAK Warszawski Pawilon Architektury
O czym opowiada wystawa „Lary i penaty”? O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze — twórcy połączyli tradycyjne praktyki z technicznymi rozwiązaniami. Te dwa porządki — bezpieczeństwa i poczucia bezpieczeństwa — pozwoliły skierować reflektor na rozmaite lęki od wieków towarzyszące ludziom. Znajdziemy tu więc między innymi wiechę, którą wciąż wiesza się na wznoszonych w centrach miast biurowcach, podkowę, którą wielu umieszcza nad drzwiami jako symbol opatrzności i szczęścia, próg wyznaczający granicę dla złych duchów lub innych zagrożeń, ale i elementy zgodne ze współczesnymi przepisami pożarowymi i BHP — twórcy wystawy odnieśli się do nich z przymrużeniem oka: skoro w pomieszczeniu musimy mieć gaśnicę, umieśćmy ją w bogato zdobionej niszy, jeśli konieczne jest oznaczenie wyjścia ewakuacyjnego, wyeksponujmy je, jesteśmy obserwowani przez wszechobecne kamery monitoringu, niech zobaczą, jak odpoczywamy na miękkim siedzisku.
Wystawa jest instalacją przestrzenną, ale podzielona jest też na grupy tematyczne — znajdziemy tu między innymi wątek inwigilacji związany z okiem kamery — coś, co umieszczone na budynku ma nam zapewnić ochronę, bywa politycznie nadużywane, a także wątek związany z konfliktami wojennymi reprezentowany przez drzwi do schronu.
uczestnicy i uczestniczki spotkania Wokół Biennale
fot.: Wiola Januszko | ZODIAK Warszawski Pawilon Architektury
Twórcy wystawy pokazują, że architektura nie kończy się na szkielecie, ważne jest to, jak tę strukturę wypełnimy, opowiadają o emocjach z nią związanych i wielowątkowości rzeczywistości, w jakiej projektują architekci. Zachęcając tym samym do czułego spojrzenia na człowieka, dostrzeżenia, że użytkownik, dla którego tworzymy projekty, ma różne potrzeby, mieści się w nim wiele niepokojów, często też takich spoza racjonalnego świata. Warto więc pochylić się nad praktyką zawodu architekta, szukać innego rodzaju wrażliwości i tworzyć przestrzenie psychicznego komfortu.
***
Więcej na temat tegorocznego Biennale w Wenecji możesz przeczytać w artykułach:
Nadzieja na lepsze jutro, czy lekki cringe? Wystawa główna w Arsenale oczami ekspertów
Dom w cenie samochodu, a może drewno z drukarki 3D? Laboratorium pomysłów w Arsenale
Czym zaskakują pawilony w weneckim Giardini?
No is more... Inspiracje prosto z Giardini
Złote Lwy 2025 rozdane!
Sztuka chłodzenia: nagroda dla pawilonu Bahrajnu za walkę z upałem
Robert Konieczny i Vladimir Belogolovsky na Biennale Architektury w Wenecji!
Projekt polskiej architektki na głównej wystawie Biennale Architektury w Wenecji!
***
Partner Główny A&B na Biennale:
Partnerzy A&B na Biennale:
