Już jest rozszerzona wersja cenionej książki dla architektów, technologów, inżynierów i miłośników betonu architektonicznego
Beton funkcjonuje w przestrzeni miejskiej od początku swojego istnienia. Początkowo ukryty pod warstwami innych materiałów, stopniowo ewoluował wraz z kierunkami rozwoju architektury — od tworzywa o wyłącznie konstrukcyjnym charakterze do niezastąpionego elementu kształtującego miejski krajobraz. Parafrazując słowa Profesora Dariusza Kozłowskiego ze wstępu do publikacji „Architektura betonowa”:
Beton, będący w budownictwie czymś powszechnym, w architekturze może stać się pretekstem do tworzenia rzeczy wyjątkowych.
Izba Pamięci na Cmentarzu na Woli
Fot. Krzysztof Kuniczuk
Beton — fundament światowej architektury
Na przestrzeni dekad zmieniło się podejście do betonu: od „klasycznego” materiału obecnego w dziełach Le Corbusiera, Kenzo Tange czy Clorindo Testy, po „ekspresjonistyczne ekstremum” charakterystyczne dla twórczości Zahy Hadid. Uwzględniając ogromny potencjał i zasięg zastosowań betonu, nie sposób postrzegać wyłącznie przez pryzmat wielkich realizacji, takich jak klasztor La Tourette, Centrum Kultury w Michigan, Bank Londyński w Buenos Aires, Muzeum Sztuki XXI wieku w Rzymie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie czy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Byłoby to pominięcie niezwykle szerokiego spektrum obecności betonu w codziennej przestrzeni miejskiej…
Beton architektoniczny — „rzeczpospolita”
…w szczególności w Polsce beton jako warstwa wierzchnia — wpływająca na wizualny odbiór przestrzeni — przez długi czas pojawiał się głównie w nawierzchniach chodników i dróg, drobnych formach architektonicznych, a coraz częściej także jako materiał dla instalacji artystycznych, dzieł sztuki czy pomników. To właśnie ta powszednia obecność — nierzadko niezauważana — pokazuje, jak bardzo beton stał się wszechstronnym i trwałym materiałem w kształtowaniu otaczającej nas przestrzeni.
LPP Fasion Lab
Fot. Krzysztof Kuniczuk
Oblicza betonu architektonicznego
W Polsce, jak i w całej Europie Wschodniej beton — po latach kojarzenia go z „betonowymi osiedlami” i tzw. „wielką płytą”, a więc z materiałem podatnym na degradację, kruszenie, pękanie i utratę estetyki — zyskał zupełnie nowy wizerunek. Obecnie postrzegany jest jako materiał nowoczesny, trwały i estetyczny, wykorzystywany do realizacji prostych, uporządkowanych nawierzchni pieszych, reprezentacyjnych skwerów, minimalistycznych elewacji oraz wyrafinowanych elementów wykończenia wnętrz.
Postęp technologiczny umożliwił powrót do betonów z eksponowanym kruszywem, jednak tym razem w formie trwałych, odpornych na warunki atmosferyczne rozwiązań, odpowiednich zarówno dla małej architektury, jak i wielkopowierzchniowych nawierzchni czy elewacji. Równolegle obserwuje się renesans lastryko — obecnie funkcjonującego pod nazwami „beton polerowany” lub bardziej prestiżowej formie „terazzo”. Sama zaś nazwa „lastryko” zaczyna nabierać charakteru historycznego, zwłaszcza dla młodszych pokoleń architektów.
Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku
Fot. Krzysztof Kuniczuk
Betonowy mariaż technologii i etstetyki
Rozwój betonu — zarówno w aspekcie technologicznym, jak i estetycznym — obserwowany od dziesięcioleci w Europie i na świecie, w ostatniej dekadzie uległ wyraźnemu przyśpieszeniu, szczególnie w Polsce. Zastosowanie białego betonu na tak dużą skalę, jak w przypadku Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, jest rzadkością w skali międzynarodowej. Innowacyjne podejście w technologii betonu widoczne jest również w Muzeum Wojska Polskiego, gdzie użycie wielkoformatowych matryc o długości dochodzącej do 7,5 metra do odwzorowania wzoru szewronu na elewacji było pierwszym tego typu zastosowaniem w Europie Wschodniej. Przykładami rozwoju technologii betonu w przestrzeni publicznej są także: beton warstwowy zastosowany w Parku Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego oraz polerowana elewacja Kampusu Ochota Uniwersytetu Warszawskiego.
Wszystkie te realizacje świadczą nie tylko o dynamicznym postępie technologii betonu, ale również o rosnącej świadomości projektowej i odwadze architektów, którzy coraz chętniej sięgają po ten wymagający, lecz wyjątkowo wszechstronny materiał.
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Fot. Krzysztof Kuniczuk
„Beton architektoniczny. Materiały. Deskowania. Projekty”
— wademekum wiedzy o betonie w architekturze
Wydana w grudniu 2025 roku książka Krzysztofa Kuniczuka pt. „Beton architektoniczny. Materiały. Deskowania. Projekty” miała pierwotnie stanowić część drugiego, rozszerzonego wydania książki pt. „Beton architektoniczny. Wytyczne techniczne” (Kraków 2025), jednak ze względu na obszerność tekstu i bogactwo materiału fotograficznego autor podjął decyzję o ich podzieleniu i wydaniu w dwóch osobnych pozycjach. W obecnej publikacji wiele uwagi poświęcono materiałom stosowanym do produkcji betonu, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na jego wygląd — zwłaszcza na barwę i fakturę powierzchni. Rozbudowana część omawiająca poszycia oraz systemy deskowań ma na celu umożliwienie architektom i inżynierom bardziej świadomego ich doboru pod kątem kształtowania faktury betonu architektonicznego.
Całkowicie nowym elementem książki jest jej trzecia część, w której — oprócz opisu doświadczeń autora związanych z projektowaniem i realizacją betonu architektonicznego na przykładzie wybranych inwestycji (od koncepcji, przez testy i opracowanie specyfikacji, aż po nadzór autorski) — głos zabierają również architekci i inwestorzy, dzieląc się refleksjami na temat zastosowania tego materiału w praktyce projektowej i wykonawczej.
Przy wyborze poszczególnych projektów kierowano się chęcią dokonania przeglądu możliwych realizacji z betonu architektonicznego. Wśród nich znajdują się zarówno duże i skomplikowane obiekty muzealne, takie jak Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku czy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, jak i obiekty użyteczności publicznej, np. Kampus Ochota Uniwersytetu Warszawskiego, Małopolskie Centrum Nauki Cogiteon w Krakowie, Sąd Rejonowy w Częstochowie oraz Izba Pamięci na Cmentarzu na Woli w Warszawie. Jako przykład budynku komercyjnego przedstawiono realizację LPP Fashion Lab w Gdańsku. Natomiast zastosowanie betonu architektonicznego w przestrzeniach otwartych zilustrowano na przykładzie Parku Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego. W zestawieniu nie mogło zabraknąć budynków jednorodzinnych, w których inwestorzy coraz śmielej stosują beton jako wiodący materiał przy realizacji projektu, stąd przybliżono dwa obiekty: Eutymię pod Warszawą oraz dom zrealizowany na warszawskim Wawrze.
Fot. Krzysztof Kuniczuk
Wydawca: Krzysztof Kuniczuk — Technologia Betonów Architektonicznych i SpecjalistycznycFot. Krzysztof Kuniczuk ,Photo by Krzysztof Kuniczuk
Dystrybucja: https://zamowienia.tbais.pl/
