„Wielu z nas niesłusznie wydaje się, że tylko architekt jest skłonny pracować za darmo” – Hubert Trammer o stawkach architektów

17 lipca '25

Hubert Trammer

fot.: Oleksandr Fenchuk

#StawkiArchitektów

Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Jedną z osób, które podzieliły się swoim zdaniem, jest Hubert Trammer.

Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?

Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.

Kontynuujemy więc debatę na temat wynagrodzeń dla architektów w Polsce i o zarobki architektów pytamy Huberta Trammera.

Hubert TRAMMER — architekt, uczestnik okrągłego Stołu Nowego Europejskiego Bauhausu. Współpracownik Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Nauczyciel na Wydziale Budownictwa i Architektury Politechniki Lubelskiej. Ekspert nominujący do edycji 2015, 2019 i 2022 Nagrody architektonicznej Unii Europejskiej im. Ludwiga Miesa van der Rohe. Sędzia konkursów architektonicznych. Wygłaszał wykłady gościnne, oraz prowadził wycieczki i warsztaty architektoniczne dla różnych instytucji i uczelni.

Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.

Architekci, poruszając temat wynagrodzeń, często przedstawiają się jako grupa wyjątkowa, co paradoksalnie może osłabiać ich pozycję i zaprzepaścić szanse na zmiany. Wielu z nas niesłusznie wydaje się, że tylko architekt jest skłonny pracować za darmo, co wyróżnia nas na tle innych profesji. Zamiast izolować się przez opowiadanie tego typu bajek, powinniśmy szukać sojuszy i sprzymierzać się z innymi grupami, które również zmagają się z podobnymi problemami. Budowanie szerszych koalicji mogłoby wzmocnić naszą sprawę. W Polsce wielu wciąż marzy o całkowicie wolnym rynku, tymczasem w Niemczech istnieją regulowane stawki — na przykład w odniesieniu do cen książek. Pytanie, jak to przełożyć na architekturę: czy minimalne stawki powinny być ustalane na podstawie metrów kwadratowych, czy może skali inwestycji? Metr kwadratowy metrowi kwadratowemu nierówny, więc to nie takie proste. Kluczowe jest budowanie świadomości — zarówno wśród architektów, jak i klientów. Warto też poruszyć temat tabu: architekci nierzadko biorą prowizje od dostawców materiałów, licząc, że klient chętniej zapłaci, jeśli koszt zostanie ukryty w ten sposób. To pokazuje, jak bardzo potrzebujemy otwartej dyskusji o wynagrodzeniach i jasnych zasadach w naszej branży.