Część zarabia, wszyscy finansują. Krajowa Rada Izby Architektów RP oraz Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków wystosowały do Rządu apel o wykorzystanie bieżących prac legislacyjnych do stworzenia nowego mechanizmu finansowania ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego. Organizacje postulują, by część środków pochodzących z opłaty turystycznej była przeznaczona na ochronę zabytków.
Turystyka jest istotną gałęzią polskiej gospodarki, która każdego roku generuje miliardy złotych przychodów. Podczas gdy większość zysków trafia do kieszeni prywatnych przedsiębiorców, za ochronę dziedzictwa, na którym przecież opiera się przemysł turystyczny, płacą jednak właściciele zabytków, mieszkańcy, samorządy i państwo. Krajowa Rada Izby Architektów RP oraz Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków proponują, aby w zakres prac legislacyjnych związanych z opłatą turystyczną włączyć mechanizm trwale odciążający finansowo podmioty odpowiedzialne za zachowanie i utrzymanie dziedzictwa:
Jeżeli polskie dziedzictwo kulturowe jest jednym z fundamentów naszej turystyki i lokalnych gospodarek, to część wartości ekonomicznej, którą ono generuje, powinna być przekazywana na jego ochronę. Nie potrzebujemy kolejnego programu dotacyjnego, ale trwałego, ustawowego mechanizmu zapewniającego finansowanie konserwacji i rewaloryzacji zabytków, także w przyszłości
– przekonuje Borysław Czarakcziew, Prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.
apel architektów i konserwatorów zabytków do rządu
Poniżej zamieszczamy pełną treść apelu Krajowej Rady Izby Architektów RP oraz Zarządu Głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków:
APEL W SPRAWIE PRZEZNACZENIA CZĘŚCI OPŁATY TURYSTYCZNEJ DLA OCHRONY POLSKIEGO DZIEDZICTWA
Jako przedstawiciele organizacji reprezentujących środowiska architektów i konserwatorów zabytków, zwracamy się z apelem o wykorzystanie trwających prac legislacyjnych nad projektem ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych do stworzenia trwałego mechanizmu przeznaczania części uzyskiwanych z nich środków na ochronę, konserwację i rewaloryzację polskiego dziedzictwa kulturowego.
Widzimy w tym historyczną szansę.
Polska, należąca dziś do dwudziestu największych gospodarek świata, powinna mieć ambicję stworzenia stabilnych podstaw finansowych dla zachowania swojego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń. Tymczasem nadal nie posiadamy systemowego mechanizmu, który wiązałby korzyści gospodarcze generowane przez dziedzictwo z finansowaniem jego ochrony.
Zależność ta jest szczególnie widoczna w turystyce. Zabytki, historyczne miasta i krajobraz kulturowy są jednym z podstawowych zasobów polskiej gospodarki turystycznej. To właśnie one przyciągają miliony turystów do Krakowa, Gdańska, Warszawy, Wrocławia, Torunia, Zamościa i wielu innych miejscowości.
Branża turystyczna czerpie z tego zasobu wymierne korzyści ekonomiczne, podczas gdy koszty jego zachowania, konserwacji oraz skutków intensywnego ruchu turystycznego ponoszą przede wszystkim właściciele zabytków, mieszkańcy, samorządy i państwo.
Zyski wynikające z wykorzystania dziedzictwa nie powinny być prywatyzowane, a koszty jego zachowania — uspołeczniane. W wielu państwach europejskich funkcjonują rozwiązania oparte na odmiennej zasadzie. Przykładem jest Chorwacja, gdzie obok systemu opłat turystycznych funkcjonuje ustawowy mechanizm tzw. spomenička renta, zgodnie z którym gospodarcze korzystanie z dziedzictwa współfinansuje jego ochronę.
Dlatego apelujemy, aby również w Polsce przyjąć prostą zasadę — część wartości ekonomicznej tworzonej dzięki dziedzictwu powinna do tego dziedzictwa powracać. Środki pochodzące z opłaty turystycznej powinny w określonej części zostać ustawowo przeznaczone na konserwację, rewaloryzację i ochronę zabytków oraz historycznych przestrzeni miast i miejscowości szczególnie obciążonych ruchem turystycznym.
Z głębokim przekonaniem i troską o przyszłość polskiego dziedzictwa zwracamy się do Rządu, Sejmu RP i Senatu RP o jak najszybsze zakończenie prac legislacyjnych i uwzględnienie tego postulatu w ustawie. Nie jest to postulat kolejnego programu dotacyjnego. To szansa na stworzenie trwałego mechanizmu, którego Polska dotychczas nie posiadała.
W interesie społecznym i w poczuciu odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń apelujemy — wykorzystajmy tę historyczną szansę.
Apel podpisali Borys Czarakcziew, Prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP oraz Jacek Rulewicz, Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Adresatami pisma są Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Włodzimierz Czarzasty oraz Marszałkini Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Małgorzata Kidawa-Błońska.
