#StawkiArchitektów
Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Swoją opinię w tej kwestii wyraził Mirosław Wojcieszak, poznański architekt. Od czego powinny jego zdaniem zależeć zarobki architektów?
Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?
Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.
Kontynuujemy więc debatę na temat wynagrodzeń i o zarobki architektów pytamy Mirosława Wojcieszaka.
Mirosław WOJCIESZAK — architekt, absolwent Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Poznańskiej. Posiada ponad 10 lat doświadczenia w renomowanych poznańskich pracowniach architektonicznych (Neostudio, Litoborski+Marciniak Biuro Architektoniczne, Lab 3 Architekci ), w których zajmował się projektami obiektów mieszkaniowych wielorodzinnych, biurowych, użyteczności publicznej, handlowo-usługowych. Od 2021 roku członek Izby Architektów Rzeczpospolitej Polskiej. Od 2023 roku członek Stowarzyszenia Architektów Rzeczpospolitej Polskiej.
Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.
Nie, ponieważ ustalenie stawki minimalnej za metr kwadratowy może spowodować spadek konkurencyjności pracowni bazujących na lepszych i szybszych (droższych) technologiach, bardziej wykwalifikowanej i doświadczonej kadrze i tak dalej. Uczciwsze wydaje się wypracowanie sposobu rozliczeń godzinowych uwzględnieniem kwalifikacji pracowników, używanego oprogramowania. Poza tym, jak porównać stawki architekta pracującego w Warszawie, ponoszącego koszty życia w dużym mieście, ze stawkami architekta pracującego w mniejszym powiecie?
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla architektury mieszkaniowej wielorodzinnej?
To zależy — jak duży zespół nad nim pracuje, na jakim oprogramowaniu, jak złożony jest projekt i jaki jest jego zakres.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla domów jednorodzinnych?
To zależy — jaki jest zakres projektu, na przykład ile detali jest do opracowania, jak skomplikowana jest działka, ile zmian klienta ma zawierać projekt.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków biurowych?
To zależy — jak skomplikowany jest projekt, czy ma być certyfikowany, w jakiej lokalizacji, jak skomplikowane instalacje są do koordynacji, jaki jest jego zakres.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków i przestrzeni publicznych?
To zależy — jaki jest zakres opracowania, lokalizacja, złożoność, w jakiej procedurze zamówień publicznych jest realizowany.
Jeżeli stawka minimalna nie powinna być gwarantowana, to jak wypracować korzystne wynagrodzenia dla architektów?
Należy pracować nad wzmocnieniem pozycji IARP i SARP poprzez zwiększanie liczby ich członków, koordynację wspólnych działań na rzecz lobbowania w sprawie korzystnych dla nas rozwiązań, w tym uwzględniania jakości i wyceny dokumentacji projektowej przy szacowaniu ryzyka kredytowego. Kolejnym krokiem jest jasne określanie zakresu projektów. Pomocne byłyby gotowe, opracowane przez IARP i SARP, formularze ofert i umów zawierające jednolity porównywalny zakres projektów. Pomogłoby to w negocjacjach z inwestorami i pozwalałoby uczciwie porównywać oferty.
Czy architekci jako grupa zawodowa powinni mieć związki zawodowe, które zajmowałyby się tylko kwestią wynagrodzeń dla architektów?
Wydaje się, że już przy dwóch organizacjach — SARP i IARP — trudne bywa porozumienie się w niektórych kwestiach, dodanie kolejnej nie poprawi więc sytuacji. Należy pracować nad konsolidacją środowiska.
Mirosław WOJECIESZAK
pracownia GWPA
więcej: A&B 4/2025 – RE-USE + stawki architektów,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
