#StawkiArchitektów
Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Swoją opinię w tej kwestii wyraził Marek Kaszyński, Przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP. Jak jego zdaniem regulować zarobki w architekturze?
Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?
Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.
Kontynuujemy więc debatę na temat wynagrodzeń i o zarobki architektów pytamy Marka Kaszyńskiego.
Marek KASZYŃSKI — od 2023 roku Przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Rady Izby Architektów RP. Od 2016 pełnomocnik Zarządu Głównego SARP ds. statutowo-regulaminowych. W latach 2012–2019 skarbnik oddziału, a w latach 2019–2023 prezes oddziału krakowskiego SARP. Od 2016 roku prowadzi autorską pracownię Marek Kaszyński Studio Architektoniczne. Autor lub współautor kilkudziesięciu projektów z zakresu architektury mieszkaniowej, użyteczności publicznej, zabytkowej. Sędzia i sekretarz konkursowy. Komisarz Międzynarodowego Biennale Architektury w Krakowie w latach 2015, 2017 i 2019 oraz organizator w latach 2021 i 2023.
Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.
Nie, ponieważ stawka każdorazowo zależy od stopnia skomplikowania i zakresu zlecenia.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla architektury mieszkaniowej wielorodzinnej?
Dla całości dokumentacji 2,7–9,4 procent wartości planowanych kosztów robót budowlanych, analogicznie do stawek określonych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie (...) obliczania planowanych kosztów prac projektowych (...).
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla domów jednorodzinnych?
Dla całości dokumentacji 2,55–9,4 procent wartości planowanych kosztów robót budowlanych, analogicznie do stawek określonych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie (...) obliczania planowanych kosztów prac projektowych (...).
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków biurowych?
Dla całości dokumentacji 2,55–9,4 procent wartości planowanych kosztów robót budowlanych, analogicznie do stawek określonych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie (...) obliczania planowanych kosztów prac projektowych (...).
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków i przestrzeni publicznych?
Dla całości dokumentacji 2,25–9,4 procent wartości planowanych kosztów robót budowlanych, analogicznie do stawek określonych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie (...) obliczania planowanych kosztów prac projektowych (...).
Jeżeli stawka minimalna nie powinna być gwarantowana, to jak wypracować korzystne wynagrodzenia dla architektów?
W procedurach konkursowych, poprzez poprawne określenie wartości planowanych kosztów prac projektowych, w procedurach przetargowych, na przykład poprzez wprowadzenie zasady odrzucenia oferty najniższej, oraz poprzez monitoring wymienionych postępowań, w tym przez Izbę Architektów Rzeczypospolitej Polskiej przy wsparciu Urzędu Zamówień Publicznych.
Czy architekci jako grupa zawodowa powinni mieć związki zawodowe, które zajmowałyby się tylko kwestią wynagrodzeń dla architektów?
Funkcję tę pełni Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej.
Marek KASZYŃSKI
Przewodniczący Rady MPOIA RP
więcej: A&B 4/2025 – RE-USE + stawki architektów,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
