#Edukacja Architektoniczna w Polsce_Wydziały Architektury
Jak Wydziały Architektury przygotowują studentów do zawodu? Jakie kompetencje powinien mieć absolwent architektury w 2030 roku i które elementy programu nauczania wymagają największych zmian? Pytamy o to dziekanów i dziekany Wydziałów Architektury polskich uczelni. Na nasze pytania odpowiedziała prof. Klara Czyńska, dziekana Wydziału Architektury Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.
prof. Klara CZYŃSKA — architektka, urbanistka, profesora Uczelni, dziekana Wydziału Architektury na kadencję 2024–2028. Absolwentka Politechniki Szczecińskiej, od dwudziestu lat pracuje na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie. Od kilkunastu lat współorganizuje wystawy artystyczne, dydaktyczne i prezentujące dorobek zawodowy w Galerii Architektów Forma (WA/ZUT). Jest organizatorką warsztatów oraz promotorką kilkudziesięciu dyplomów urbanistycznych nagradzanych w konkursach krajowych. W latach 2013–2016 była kierowniczką projektu „2TaLL” finansowanego przez polsko-norweski program badawczy. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na kształtowaniu krajobrazu miejskiego zwłaszcza pod kątem oceny wpływu współczesnej zabudowy wysokiej. Jest liderką lub współautorką licznych opracowań urbanistycznych, dla wielu miast w Polsce, w tym Szczecina, Warszawy, Gdańska, Katowic, Torunia i Lublina. W opracowaniach tych wykorzystuje autorskie metody analiz urbanistycznych bazujące na zastosowaniu narzędzi cyfrowych i wirtualnego modelu miasta.
Jak definiuje Pani najważniejszą misję swojego wydziału w dzisiejszym świecie architektury?
Najważniejszą misją Wydziału Architektury Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie jest kształcenie architektów, którzy potrafią tworzyć przestrzenie odpowiadające na wyzwania współczesności, a jednocześnie uwzględniające wyjątkowy charakter Pomorza Zachodniego. Szczecin i region nadbałtycki to obszary o bogatej historii, silnych powiązaniach z wodą i zielenią, a także dynamicznie rozwijającej się infrastrukturze. Chcemy, aby nasi absolwenci projektowali przestrzeń w sposób zrównoważony, harmonijnie łącząc dziedzictwo kulturowe z nowoczesnymi rozwiązaniami.
Jakie kompetencje powinien mieć absolwent architektury w roku 2030 — i jak pomagają Państwo je rozwijać?
Absolwent w 2030 roku powinien łączyć umiejętności projektowe z kompetencjami cyfrowymi, ekologicznymi i społecznymi, musi ponadto rozumieć specyfikę projektowania w regionach nadmorskich, w tym adaptację do zmian klimatycznych, ochronę krajobrazu i rewitalizację terenów poprzemysłowych, tak charakterystycznych dla Szczecina. Oprócz kompetencji cyfrowych (BIM, AI) rozwijamy umiejętności pracy w kontekście miast portowych i obszarów przyrodniczo cennych, organizując, we współpracy z partnerami samorządowymi, tematy projektowe związane z transformacją funkcjonalną waterfrontów, rewitalizacją przestrzeni publicznych i terenów zieleni.
Które elementy programu nauczania uznają Państwo za kluczowe, a które wymagają dziś największej zmiany?
Kluczowe pozostają projektowanie architektoniczne i urbanistyczne, szczególnie w kontekście miast nadwodnych. Największe zmiany dotyczą wciąż rozwijającego się warsztatu pracy architekta, przede wszystkim nowego oprogramowania. Staramy się zwiększać liczbę godzin dydaktycznych przeznaczonych na rozwój tych umiejętności. Naszym celem jest również stworzenie przedmiotów, które będą integrować różnorodne zagadnienia i kompetencje: od urbanistyki, przepisów prawa i zasad projektowania architektonicznego oraz rzeźbiarskiego po kwestie ekologiczne, konstrukcyjne i instalacyjne.
W jaki sposób uczelnia łączy tradycyjny warsztat (rysunek, makiety) z nowymi technologiami, takimi jak AI czy BIM?
Tradycyjny warsztat jest fundamentem. Mamy w programie przedmioty rysunkowe, w procesie kształcenia wykorzystujemy też makiety fizyczne. Uczymy studentów, jak wykorzystać technologie cyfrowe do analizy krajobrazu miejskiego, projektowania nabrzeży, modelowania przestrzeni publicznych. AI i BIM wspierają procesy projektowe, pozwalają na symulacje wpływu inwestycji na środowisko i jakość życia mieszkańców.
Jak zapewniają Państwo studentom realny kontakt z praktyką — biurami architektonicznymi, budowami, inwestorami?
Współpracujemy z lokalnymi biurami architektonicznymi, samorządami i instytucjami, realizując projekty związane z rewitalizacją obszarów staromiejskich, bulwarów nadrzecznych, przestrzeni portowych oraz terenów zielonych. Organizujemy praktyki zawodowe, wizyty na budowach i spotkania z inwestorami oraz przedstawicielami administracji. Budujemy relacje, które owocują warsztatami w wyjątkowych miejscach naszego regionu oraz konkursami dla studentów.
Co dziś jest największym wyzwaniem dla studentów architektury i jak uczelnia ich w tym wspiera?
Największym wyzwaniem dla studentów architektury jest dziś pogodzenie rosnących wymagań technologicznych z kreatywnością, a także sprostanie zadaniom związanym z projektowaniem w kontekście zmian klimatycznych, transformacji funkcjonalnej i przestrzennej miast, przeciwdziałaniem ich niekontrolowanego rozlewania się oraz podnoszeniem jakości życia w przestrzeni miejskiej. Uczelnia wspiera studentów, zapewniając dostęp do nowoczesnych laboratoriów komputerowych i bogatej literatury fachowej, współpracę z ekspertami spoza uczelni oraz wykwalifikowaną kadrę, która stale doskonali swoje kompetencje w zakresie specjalistycznego oprogramowania, technologii BIM i rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji.
Jak włączają Państwo zagadnienia zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności środowiskowej w program studiów?
Zrównoważony rozwój to jeden z kluczowych elementów programu kształcenia architektów w Szczecinie. W planie studiów uwzględniono kilka przedmiotów poświęconych tym zagadnieniom. Tematyka ekologii pojawia się zarówno w szerokim kontekście urbanistyki i planowania przestrzennego, jak i w kursach dotyczących zrównoważonego projektowania architektonicznego, obejmującego wykorzystanie materiałów przyjaznych środowisku oraz rozwiązań energooszczędnych. Istotnym aspektem jest również rezyliencja w architekturze. Zajęcia prowadzi wykwalifikowana kadra, która rozwija te zagadnienia na gruncie naukowym, łącząc teorię z praktyką i najnowszymi trendami w badaniach
Jak uczelnia buduje relacje z biznesem, samorządami i organizacjami społecznymi?
Wydział aktywnie współpracuje z władzami gmin regionu, realizuje odpłatną działalność badawczą oraz organizuje warsztaty dla studentów poświęcone przestrzeniom publicznym, rewitalizacji i rozwojowi infrastruktury turystycznej — tematom kluczowym dla naszych partnerów. Dzięki temu studenci mają realny wpływ na kształtowanie przestrzeni Pomorza Zachodniego. Współpracujemy z Marszałkiem Województwa, władzami Szczecina, biurami projektowymi, stowarzyszeniami oraz izbą zawodową. Organizujemy szkolenia i wykłady gościnne ekspertów z firm i biur architektonicznych. Co roku przyznawane są nagrody Marszałka Województwa za najlepszy dyplom, którego beneficjentami są głównie nasi absolwenci, a także wyróżnienia Okręgowej Izby Architektów, Towarzystwa Urbanistów Polskich oraz Stowarzyszenia Architektów Polskich.
prof. Klara CZYŃSKA
więcej: A&B 2/2026 – Edukacja,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
