Podcast „Rozmowy A&B”, odc. 1
Odcinek dostępny jest w serwisach YouTube i Spotify:
Od miesięcy trwają prace nad Polską Polityką Architektoniczną — dokumentem przygotowywanym przez zespół powołany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, który wpłynąć ma na przyszłość polskiej architektury i jakość otaczającej nas przestrzeni. Czy rzeczywiście tak będzie? Czy wysiłki wielu osób realnie przełożą się na konkretne działania, czy może powstanie kolejna strategia, która skończy na dnie szuflady? O tym, a także o wyzwaniach, które stoją dziś przed środowiskiem architektów i Izbą Architektów RP w pierwszym odcinku podcastu „Rozmowy A&B” z Bohdanem Bisiem Lisowskim i Borysem Czarakcziewem, architektami zaangażowanymi w tworzenie Polskiej Polityki Architektonicznej rozmawia Małgorzata Tomczak, redaktorka naczelna A&B.
Bohdan Biś LISOWSKI — Przewodniczący Polskiej Rady Architektury i Koordynator Zespołu doradczego przy MRiT ds. opracowania Polityki Architektonicznej Państwa. Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej (1994), studiował także na Bauhaus University Weimar, IUAV w Wenecji i ETH Zurich. Od 1996 roku wykładowca akademicki (Politechnika Krakowska, ASP w Krakowie, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego), właściciel firmy Biś Computers (Autoryzowanego Centrum Szkoleniowego i Certyfikacyjnego Autodesk) zajmującej się szkoleniami z zakresu CAD i BIM oraz certyfikacją ICDL i Autodesk. Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich, Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Polskiego Towarzystwa Informatycznego, Grupy roboczej ds. BIM przy MRiT, Sygnatariusz Deklaracji BIM Standard PL. Zaangażowany w działalność na rzecz środowiska architektonicznego od 1999 roku, zajmował się między innymi współorganizacją wystaw dotyczących architektury Małopolski, w tym prezentowanej na Esplanadzie Solidarności przed Parlamentem Europejskim w Brukseli (2014), organizacją Międzynarodowego Biennale Architektury Kraków w latach 2015, 2017 i 2019, a także współorganizacją kilkunastu konkursów architektonicznych. Prezes SARP Oddział Kraków (2013–2019), Sekretarz Rady Prezesów SARP (2015–2019), Prezes SARP (2019–2022). Członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, Rady Muzeum Narodowego w Krakowie, Rady Międzynarodowej Unii Architektów — UIA (2021–2022).
Borys CZARAKCZIEW — architekt praktykujący z ponad trzydziestoletnim doświadczeniem zawodowym. Był właścicielem małej pracowni projektowej, współwłaścicielem firmy projektowej oraz Prezesem Miastoprojektu Kraków w latach 1999–2005. Uczestniczył w realizacji projektów mieszkaniowych, użyteczności publicznej, urbanistycznych i konserwatorskich, zdobywając wraz z zespołami liczne nagrody i wyróżnienia w krajowych oraz międzynarodowych konkursach architektonicznych i urbanistycznych, w tym Nagrodę Roku SARP. Od początku uczestniczył w tworzeniu samorządu zawodowego architektów. W latach 2002–2014 pełnił funkcję pierwszego Przewodniczącego Małopolskiej Okręgowej Izby Architektów RP. Następnie był członkiem Krajowej Rady Izby Architektów RP oraz Wiceprezesem KRIA odpowiedzialnym za współpracę międzynarodową. Współtworzył programy „Kształtowanie Przestrzeni”, „Vademecum Projektanta” oraz „Warsztat Architekta”, które przez wiele lat wspierały rozwój środowiska architektów. Od ponad piętnastu lat reprezentuje Polskę na forum europejskim w pracach Rady Architektów Europy (ACE) oraz Europejskiej Sieci Organów Właściwych ds. Architektów (ENACA). W latach 2020–2025 był członkiem Zarządu Rady Architektów Europy, organizacji reprezentującej ponad pół miliona architektów. Przez półtorej kadencji pełnił funkcję Skarbnika ACE. W latach 2024–2025 koordynował obszar odpowiedzialny za jakość środowiska zbudowanego, mieszkalnictwo, dziedzictwo kulturowe oraz przyszłość zawodu architekta. Aktywnie uczestniczy w pracach związanych z Polską Polityką Architektoniczną, działalności Polskiej Rady Architektury oraz inicjatywach dotyczących jakości architektury, mieszkalnictwa, dziedzictwa kulturowego i jakości życia w środowisku zbudowanym.
„Rozmowy A&B” to nowy cykl podcastów o tym, co najważniejsze dla otaczającej nas przestrzeni i projektujących ją architektów i architektek.
W pierwszym odcinku przyglądamy się tworzonej właśnie Polskiej Polityce Architektonicznej — pytamy o początki tej inicjatywy i poszczególne etapy prac, a także o to, kto obraduje nad jej kształtem i jaką lukę wypełnić ma ten dokument.
Czy uda się przygotować Polską Politykę Architektoniczną jeszcze w tej kadencji rządu?
Doprowadziliśmy do tego, że jesteśmy jako z jednej strony grupa zawodowa, ale również obywatele umocowani w pewnym procesie. No i teraz w zasadzie tylko w naszych rękach jest, żeby to dowieźć skutecznie do końca i ten dokument opracować
— mówi Bohdan Biś Lisowski, koordynator prac nad dokumentem.
Rozmawiamy też, w drugiej części podcastu [00:52:23], o zawodowym samorządzie architektów — w przeddzień wyborów prezesa Izby Architektów RP dyskutujemy o codziennych problemach, z jakimi mierzą się praktykujący architekci, o pomysłach na walkę z dumpingiem cenowym, a także o wsparciu dla młodych adeptów zawodu. O swojej perspektywie rozwoju IARP opowiada Borys Czarakcziew, kandytat na to stanowisko.
Przed jakimi wyzwaniami stoi dziś reprezentująca środowisko Izba Architektów?
Sama Izba, którą tworzyliśmy na początku XXI wieku, miała być dla nas pewną odpowiedzią na ten niedostatek i deprecjację architektury. Okazało się, że w zasadzie państwo chciałoby najlepiej, żeby Izba była tylko urzędem, który chroni państwo przed błędami architektów, a przecież naszą misją jest stworzenie godnych warunków wykonywania tego zawodu i godne również te warunki wpływają na jakość architektury, także sądzę, że to są podstawowe rzeczy, którymi z powrotem powinniśmy się zająć
— mówi Czarakcziew.
10 zobowiązań wobec architektów
Borysa Czarakcziewa
1. Architekt wróci do centrum procesu inwestycyjnego
Doprowadzę do wzmocnienia pozycji architekta jako koordynatora procesu inwestycyjnego oraz będę przeciwdziałał działaniom ograniczającym jego kompetencje i odpowiedzialność. Architekt musi wrócić tam, gdzie podejmowane są decyzje.
2. Poprawa warunków wykonywania zawodu stanie się głównym celem KRIA
Uruchomię Program Ekonomii Zawodu Architekta obejmujący analizę kosztów prowadzenia pracowni, szkolenia z ekonomiki zawodu oraz działania na rzecz poprawy wynagrodzeń architektów. Architekci muszą więcej zarabiać.
3. Ograniczymy dumping cenowy
Przygotuję standard zakresu usług architektonicznych, będę promował wykorzystanie Kalkulatora Kosztów Pracy Projektowej oraz uruchomię platformę monitoringu cen usług projektowych dostępną dla członków Izby.
4. Zmienimy zasady zamówień publicznych
Będę zabiegał o większy udział kryteriów jakościowych, regularne płatności za usługi projektowe oraz ograniczenie obowiązku kredytowania inwestycji przez pracownie projektowe.
5. Wzmocnimy małe pracownie architektoniczne
Dziewięćdziesiąt procent architektów pracuje w małych pracowniach. Przygotuję pakiet wzorcowych umów, dokumentów, poradników i szkoleń wspierających prowadzenie działalności projektowej.
6. Pieniądze członków będą pracować dla członków
Przedstawię analizę polityki finansowej KRIA oraz zwiększę środki przeznaczane na działania wspierające wykonywanie zawodu architekta i inicjatywy realizowane przez Okręgowe Izby Architektów.
7. Ochrona zawodu stanie się jednym z priorytetów KRIA
Będę wspierał działania przeciwko zjawisku „podpisywaczy”, monitorował zmiany ograniczające kompetencje architektów oraz działał na rzecz odzyskiwania obszarów działalności utraconych przez środowisko.
8. Architekci otrzymają realne wsparcie w wykonywaniu zawodu
Stworzę ogólnopolski system wsparcia eksperckiego, wymiany wiedzy, interpretacji, wzorów dokumentów i praktycznych narzędzi pomagających architektom w codziennej pracy.
9. Po raz pierwszy opracujemy Strategię Rozwoju Zawodu Architekta
Rozpocznę prace nad dokumentem określającym kierunki rozwoju zawodu, nowe kompetencje, nowe obszary działalności, nowe źródła przychodów oraz pozycję architektów w perspektywie kolejnych dziesięciu lat. Będę również kontynuował wdrażanie Strategii Wizerunku Zawodu Architekta.
10. KRIA będzie rozliczana z rezultatów
Po pierwszym roku kadencji przedstawię Raport o Stanie Zawodu Architekta oraz raport z realizacji programu. Członkowie Izby będą mogli ocenić nie deklaracje, lecz osiągnięte rezultaty.
