Złoty okres świeckich przestrzeni służących najważniejszym uroczystościom — domów pogrzebowych czy pałaców ślubów — przeminął wraz z poprzednim systemem. Poza nielicznymi wyjątkami, tego rodzaju miejsca projektuje się w opraciu o utarte schematy. Nową formułę dla architektury funeralnej proponuje Grzegorz Kłoda, założyciel pracowni GK-Atelier, w której powstał projekt wnętrz dla Kaplicy Pożegnalnej w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku.
Nowa kaplica pożegnalna w Kraśniku jest niewielkim, podłużnym wnętrzem o prostokątnym rzucie. Pomieszczenie optycznie podzielono na dwie części przy pomocy akcentu architektonicznego w formie bramy o prostokątnym obrysie. Większą przestrzeń zarezerwowano dla osób zgromadzonych na uroczystości. Tę część kaplicy wypełnia osiem ławek usytuowanych wzdłuż ścian pomieszczenia. Po drugiej stronie wnętrza, na wprost ławek, znajduje się katafalk:
W projekcie zastosowano niezwykle rzadko spotykane w Polsce rozwiązanie, mianowicie katafalk ustawiono równolegle do uczestników ceremonii. Takie ułożenie wprowadza poczucie bliskości i wspólnego trwania w chwili pożegnania, nadając przestrzeni bardziej intymny i skupiony charakter. Równoległa kompozycja uwydatnia symbolikę przejścia, ponieważ tworzy naturalną oś łączącą trumnę ze światłem znajdującym się bezpośrednio nad nią.
— czytamy w opisie wnętrza.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
architektura parametryczna w projektach Grzegorza Kłody
Architektura parametryczna, która jest znakiem rozpoznawczym realizacji i projektów powstałych w pracowni GK-Atelier Grzegorza Kłody, znalazła zastosowanie również w projekcie nowej kaplicy pożegnalnej w Kraśniku. Dzięki metodzie pozwalającej dowolnie kształtować formy, funeralne wnętrze zaaranżowano przy pomocy elementów wyposażenia o obłych, organicznych kształtach. Parametrycznie ukształtowane są tam przede wszystkim ławki z jasnego drewna, ale też katafalk zwieńczony kamienną płytą oraz aranżacja ściany znajdującej się tuż za nim.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
Ścianę zagospodarowano przy pomocy form przypominających krzyż okalany dwiema drewnianymi wstęgami, tworzącymi formę na kształt kulis. Całość umieszczono na tle bujnej roślinności, która znalazła się również w partiach sufitu obu części pomieszczenia, wizualnie spinając całe wnętrze.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
architektura liminalna
Najbardziej charakterystycznym elementem kaplicy pożegnalnej w Kraśniku są dwa przedstawienia figuralne, znajdujące się przy dłuższych ścianach wnętrza o prostokątnym rzucie, wykonane przy pomocy technologii parametrycznej. Niespotykany w dzisiejszej architekturze gest ma swoje uzasadnienie w symbolice przestrzeni, która pełni rolę miejsca przejścia:
Wzdłuż obu ścian kaplicy stoją dwie parametryczne postacie – jedna delikatnie wyłaniająca się ze ściany, druga powoli w niej zanikająca. Tworzą sugestywną metaforę przejścia, obecności i pamięci. Przechodzą w poprzek przestrzeni niczym ludzie, którzy pojawiają się na naszej drodze: jedni wchodzą w nasze życie, inni z niego odchodzą, czasem zauważeni, czasem ledwie dostrzegalni. To jedyne figury/postacie w całym wnętrzu, dzięki czemu stają się wyraźnymi, zapadającymi w pamięć dominantami, prowokującymi do refleksji. Wprowadzają do kaplicy głęboki, ludzki wymiar, opowiadając o relacjach, jakie tworzymy i o tym, jak ślady po nich trwają, nawet gdy my już znikniemy...
— piszą architekci.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
światełko w tunelu
Istotną rolę w percepcji wnętrza kaplicy pożegnalnej w Kraśniku odgrywa światło. W przestrzeni znajduje się kilka źródeł światła o odmiennej charakterystyce. Kaplicę pożegnalną w największym stopniu rozjaśnia sufit świetlny rozpięty nad niemal całym pomieszczeniem. Rozwiązanie zastosowane w kaplicy zapewnia równomierne doświetlenie przestrzeni przy pomocy miękkiego światła padającego z góry na uczestników uroczystości.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
W części, w której znalazł się katafalk, powierzchnia sufitu świetlnego została ograniczona. Tam światło dostarczane jest przez element typowy dla obiektów funeralnych — witraż. Naturalne światło filtrowane jest przez zespół tafli szkła w różnych kolorach, osadzonych w przeszklonych drzwiach oraz oknie ponad nimi. Witraże znalazły się także w wejściu głównym do kaplicy. Efektem jest feeria barwnych promieni, które nadają wnętrzu kaplicy metafizycznego charakteru.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
Oprócz dwóch głównych źródeł światła, architekci zaprojektowali również mniejsze akcenty świetlne, występujące w formie punktowo rozmieszczonych świec, podświetleń pod ławkami oraz pomiędzy poszczególnymi elementami parametrycznej aranżacji wnętrza, a także podwieszonych żarówek w części zajmowanej przez katafalk.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
odwaga i profesjonalizm
Podobnie, jak w przypadku innych realizacji, na stworzenie kaplicy pożegnalnej w Kraśniku w obecnym kształcie swój wpływ mieli również inwestorzy, którzy nie bali się postawić na nieszablonowe rozwiązania zaproponowane przez Grzegorza Kłodę:
Realizacja tego projektu była możliwa dzięki niezwykle otwartej i świadomej postawie inwestorów: Agnieszki Orzeł-Depta oraz Mariusza Depty. Ich gotowość na wprowadzenie w przestrzeń kaplicy elementów nowoczesnej architektury i współczesnej symboliki, świadczy o odwadze, ale przede wszystkim o głębokim zrozumieniu potrzeb osób uczestniczących w ceremoniach pożegnania. Było to podejście, które daje tradycji pożegnań nowy kontekst, bardziej odpowiadający współczesnej wrażliwości.
— czytamy w opisie wnętrza.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
Architekt podkreśla również rolę, którą w całym procesie odegrali wykonawcy, zwracając uwagę na profesjonalizm pracowni 77 roots, która pomogła zrealizować wykonane z drewna elementy parametryczne oraz firmy Moore, która wykonała podłogę z mikrocementu oraz nadała przestrzeni finisz, opracowując ściany pomieszczenia na wzór powierzchni trawertynu.
Kaplica Pożegnalna w Domu Pogrzebowym Depta w Kraśniku
proj.: GK-ATELIER, fot.: Wojciech Januszewski, Tutek Media
Kaplica Pożegnalna w Kraśniku stanowi subtelne połączenie tradycji z nowoczesnym językiem architektury, redefiniując sposób, w jaki współczesna forma może towarzyszyć najbardziej wymagającym emocjom. To przestrzeń pełna znaczeń, w której światło, materia i geometria współtworzą scenografię refleksji, godnego pożegnania i wspólnotowego przeżywania.
— podsumowują architekci.
