„Pokazała rolę architekta jako elastycznego rzecznika spraw społecznych” – skomentowały promotorki pracy dyplomowej Karolina Adamiec, absolwentki The Bartlett School of Architecture w Londynie, która zaprojektowała kompleks wspierający prawa reprodukcyjne kobiet.
Projekt „Rondo Praw Kobiet” jest odpowiedzią na zmiany w prawie aborcyjnym w Polsce i następujące po nich protesty. Promotorkami pracy dyplomowej były Elizabeth Dow i Izabela Wieczorek.
Tytuł symbolizuje niekończącą się walkę o prawa kobiet, walkę, w której często cofamy się zamiast iść naprzód. Projekt podejmuje ten temat zarówno poprzez tworzenie przestrzeni wsparcia i troski, jak i poprzez architekturę oporu wyrażoną w formie protestu
– tłumaczy autorka.
rysunek - dojazd do Ronda Daszyńskiego
proj.: Karolina Adamiec
architektura, która wspiera
Praca składa się z projektu obozu protestacyjnego przy placu Daszyńskiego w Warszawie, kliniki aborcyjnej wraz z centrum wsparcia zlokalizowanych w Wolskich Rotundach, a także z mobilnych obiektów rozsianych po całej Polsce.
Centrum Wsparcia położone jest w wygodnej lokalizacji, pięć minut spacerem od stacji kolejowej Warszawa Zachodnia. Obiekt podzielone zostało na strefy w zależności od przeznaczenia. W pierwszej rotundzie znalazła się sala wykładowa, pomieszczenia dla grup wsparcia oraz sale terapeutyczne. Druga natomiast służy jako klinika ginekologiczna. Skrzydło „The Companion Organ” przeznaczone jest dla kobiet przychodzących z dziećmi i znajdują się tam bawialnie oraz miejsca do karmienia i przewijania, natomiast „The Sovereign Organ” to skrzydło przeznaczone dla kobiet odwiedzających klinikę samodzielnie. Kolejna strefa to „The Recovery Organ”, które oferuje miejsca noclegowe i służy jako przestrzeń do odpoczynku i regeneracji.
plan - diagram
proj.: Karolina Adamiec
W okolicach kliniki już teraz często odbywają się protesty przeciwników aborcji, dlatego autorka zaprojektowała dodatkowe ukryte wejścia na jej teren. Dzięki nim potrzebujące osoby mogą dyskretnie i bezpiecznie dostać się do placówki.
Wokół obiektu zaplanowana została również przestrzeń do uprawy roślin, plac zabaw oraz miejsca rekreacyjne. Obok powstała także przestrzeń pamięci „The Embroidery Sanctuary”, w której znajdują się symboliczne tkaniny, które odwiedzające kobiety mogą wyhaftować wedle swojej woli.
Emroidery Sanctuary - miejsce pamięci
proj.: Karolina Adamiec
kiedy budynek staje się protestem
Kolejny element projektu, obóz protestu, to tymczasowa struktura zlokalizowana przy rondzie, która jest możliwa do przeniesienia w dowolnym momencie. Dodatkowo, budynki mogą też pełnić funkcje użytkowania rolniczego – rośliny uprawiane w środku następnie wykorzystywane są do produkcji wikliny.
Bryła tymczasowej struktury „Wickered Forum” przypomina urządzenie służące do napinania lnu, lecz w powiększeniu. Nawiązuje w ten sposób do rękodzielniczych tradycji i zachęca do prowadzenia rozmów.
poranek przy Rondzie Daszyńskiego
proj.: Karolina Adamiec
Projekt, zakorzeniony w dialogu wieś–miasto, splata momenty codzienności i domowości w swoim języku architektonicznym poprzez użycie materiałów dotykowych, takich jak wiklina, budując atmosferę wspólnego rzemiosła i emocjonalnej bliskości. Architektura zachęca do refleksji i „łagodnego” aktywizmu – oferując alternatywę dla konfrontacyjnego protestu poprzez kameralne gesty, które wzmacniają lokalne działania oddolne. Projekt wrażliwie łączy dwie różne społeczności za pomocą materiałów, które przywołują solidarność, cichą siłę i wspólne doświadczenie – szczególnie w kontekście kobiecych grup wiejskich
– brzmi fragment komentarza od promotorek pracy dyplomowej, Izabeli Wieczorek i Elizabeth Dow.
The Common Thread
proj.: Karolina Adamiec
Encampment
proj.: Karolina Adamiec
Kolejny element projektu to „Femme Maison” – mobilna konstrukcja, której czarny dach nawiązuje do czarnych parasolek – jednego z głównych znaków protestów dotyczących praw kobiet w Polsce. Jest ona dostosowana do transportu w trakcie marszu protestacyjnego. Na jego drodze mogą stanąć symboliczne konstrukcje, „The singular Trio”, czyli trzy wiklinowe platformy przeznaczone dla mówców, „Microscales of Dissent” – przestrzenie, w których można się zatrzymać i wyciszyć, a także „The Path of Shared Steps” – konstrukcja, na której końcu znajduje się obszerna sala spotkań, wyłożona panelami wiklinowymi wykonanymi przez kobiety z całej Polski.
pomoc przybywa wodą
W projekcie uwzględniono również mobilne konstrukcje wędrujące po rzekach na terenie całego kraju. Te pływające obiekty służą jako jednostki wsparcia, są bezpiecznymi przestrzeniami, gdzie skorzystać można z pomocy psychologicznej lub uzyskać dyskretnie potrzebne leki. Jednostki dostosowane są do warunków letnich i zimowych, więc mogą funkcjonować przez cały rok.
łódka
proj.: Karolina Adamiec
Temat praw kobiet autorka potraktowała z dużą wrażliwością – zarówno w kontekście miejskim, jak i wiejskim – uwzględniając różnice kulturowe i geograficzne. Zidentyfikowała też luki prawne – zarówno w przepisach dotyczących opieki zdrowotnej, jak i prawa budowlanego – zwłaszcza w odniesieniu do tymczasowych struktur. Testując te „luki” za pomocą propozycji architektonicznych, pokazała rolę architekta jako elastycznego rzecznika spraw społecznych
– dodają promotorki pracy.
rysunek - spotkanie grupy wsparcia
proj.: Karolina Adamiec
Do pracy autorka dołączyła również haftowany baner, którym nawiązuje do estetyki protestów, a jednocześnie jest symbolicznym połączeniem oporu i opieki, opartej na wspólnym działaniu.
Rondo Praw Kobiet to nie tylko projekt, ale też manifest. Karolina Adamiec pokazała, jak ważną społecznie rolę powinna przyjąć architektura, której podstawowym celem jest przecież ochrona.
