Za koncepcją „YELLOWKNIFE, YEAR - ROUND MOBILITY AND CYCLING INFRASTRUCTURE” stoi zespół młodych inżynierów architektów z Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej: Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny oraz Tomasz Pietrzak, pracujących pod kierunkiem dr inż. arch. Adrianny Cieślak-Arkuszewskiej. Istotą tego opracowania jest nie tylko jego rozmach, ale przede wszystkim międzynarodowy charakter i głębokie osadzenie w lokalnym kontekście, osiągnięte dzięki współpracy z kanadyjskimi ekspertkami – architektką Beccą Denley oraz urbanistką Agnieszką Makuch. To właśnie ta synergia wiedzy akademickiej i doświadczenia terenowego pozwoliła stworzyć projekt, który wykracza poza teorię i staje się realną odpowiedzią na wyzwania dalekiej Północy.
mapa
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
miasto, które testuje granice projektowania
Yellowknife to przestrzeń, w której klimat nie jest tłem, lecz głównym aktorem. Ekstremalne zimy, śnieg i wiatr przez dekady determinowały rozwój miasta, prowadząc do dominacji transportu samochodowego. W takich warunkach mobilność aktywna była postrzegana jako marginalna, a nawet nierealna. Projekt podejmuje jednak to wyzwanie, stawiając odważną tezę, że rower może stać się całorocznym i bezpiecznym środkiem transportu nawet w subarktycznym klimacie.
To założenie wymusza całkowite odejście od tradycyjnego myślenia o infrastrukturze. Zamiast projektowania pojedynczych ścieżek pojawia się wizja miasta jako spójnego organizmu, w którym mobilność jest integralną częścią struktury urbanistycznej.
wizualizacja
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
od fragmentów do systemu
Jednym z kluczowych problemów Yellowknife jest fragmentaryczność istniejącej infrastruktury rowerowej. Brak ciągłości tras oraz konieczność włączania się do ruchu samochodowego tworzą zarówno realne zagrożenia, jak i silne bariery psychologiczne, które skutecznie zniechęcają mieszkańców do korzystania z roweru.
Projekt odpowiada na ten problem poprzez stworzenie zintegrowanego, wielowarstwowego systemu mobilności, który łączy najważniejsze obszary miasta – od stref mieszkaniowych po miejsca pracy i rekreacji. Sieć ta działa jak krwiobieg, zapewniając płynność ruchu i realną alternatywę dla transportu samochodowego. Kluczowe staje się tu nie tylko połączenie przestrzeni, ale również ich czytelność i przewidywalność.
wizualizacja
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
ulica jako system środowiskowy
W warunkach subarktycznych projektowanie ulicy nie może ograniczać się do funkcji komunikacyjnej. Staje się ono elementem zarządzania środowiskiem, gdzie równie ważne jak ruch są procesy związane z wodą, śniegiem i temperaturą. W projekcie zastosowano rozwiązania oparte na błękitno-zielonej infrastrukturze, które pozwalają na kontrolowane odprowadzanie wód roztopowych i ograniczanie ryzyka oblodzeń.
Podniesione profile ulic, systemy retencyjne oraz odpowiednie spadki nawierzchni tworzą układ, który nie tylko zwiększa bezpieczeństwo, ale również wpisuje się w naturalny cykl hydrologiczny. W efekcie infrastruktura drogowa staje się narzędziem adaptacji klimatycznej, a nie jedynie nośnikiem ruchu.
modułowa sieć schronów
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
całoroczność jako strategia, nie deklaracja
Jednym z najbardziej pragmatycznych elementów projektu jest wprowadzenie podziału na trasy całoroczne i sezonowe. Takie podejście pozwala skoncentrować zasoby na utrzymaniu kluczowych połączeń zimą, jednocześnie rozwijając pełną sieć w cieplejszych miesiącach. Dzięki temu mobilność rowerowa przestaje być sezonowym dodatkiem, a staje się stabilnym elementem systemu transportowego.
Różnorodność przekrojów ulicznych – od wydzielonych pasów rowerowych po ciągi pieszo-rowerowe i trasy rekreacyjne – odpowiada na potrzeby różnych grup użytkowników. To właśnie ta elastyczność i dopasowanie do kontekstu pozwalają przełamać lęk przed poruszaniem się w trudnych warunkach.
architektura, która chroni i integruje
Szczególnym elementem projektu są „Commuter Shelters”, które redefiniują pojęcie infrastruktury transportowej. Nie są one jedynie przystankami, lecz wielofunkcyjnymi przestrzeniami wsparcia dla użytkowników, oferującymi schronienie przed zimnem, możliwość odpoczynku i podstawowe zaplecze funkcjonalne.
Ich wyrazista forma i kolorystyka poprawiają widoczność w trudnych warunkach pogodowych, a modułowa konstrukcja umożliwia elastyczne dostosowanie do różnych lokalizacji. Dzięki temu stają się one nie tylko elementem infrastruktury, ale również nowymi punktami orientacyjnymi i miejscami spotkań, wzmacniającymi społeczne funkcjonowanie miasta.
elementy infrastruktury
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
mobilność jako impuls rozwojowy
Projekt wykracza poza transport, pokazując, że infrastruktura może być narzędziem aktywizacji społecznej i gospodarczej. Przestrzenie takie jak okolice McNiven Beach Park czy trasy prowadzące przez zamarznięte jeziora zyskują nową funkcję, zmieniając się wraz z porami roku. Zimą stają się korytarzami transportowymi, latem – przestrzeniami rekreacji i turystyki.
Takie podejście tworzy elastyczny, całoroczny system użytkowania miasta, który zwiększa jego atrakcyjność i wspiera rozwój lokalnej gospodarki. Jednocześnie promuje aktywny styl życia i wzmacnia relację mieszkańców z otaczającym krajobrazem.
nowy paradygmat urbanistyki północnej
Projekt zespołu z Politechniki Łódzkiej stanowi ważny głos w dyskusji o przyszłości miast w obliczu zmian klimatycznych. Udowadnia, że nawet najbardziej wymagające warunki mogą stać się impulsem do innowacji, a nie barierą rozwoju.
Old Aiport Road x Range Lake Road
© Adriana Cieślak-Arkuszewska, Mateusz Bajer, Kamila Berbeć, Adam Dębny, Tomasz Pietrzak
Najważniejszym wnioskiem płynącym z tej koncepcji jest to, że zrównoważona mobilność nie jest dodatkiem do miasta, lecz jego fundamentem, szczególnie tam, gdzie środowisko naturalne stawia najwyższe wymagania. Yellowknife staje się w tym ujęciu laboratorium nowych rozwiązań, które mogą inspirować projektantów na całym świecie.
