#mies2026
5 lutego 2026 r. poznaliśmy listę pięciu realizacji, które zakwalifikowały się do ścisłego finału Nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe 2026. W ramach naszego cyklu przyglądaliśmy się już kilku wyróżnionym projektom, a teraz czas skupić uwagę na kolejnej inwestycji, która powalczy o nagrodę główną – Targ Gruž w Dubrowniku. Autorzy projektu – Dinko Peračić i Miranda Veljačić z pracowni ARP – w sposób przemyślany i subtelny połączyli dziedzictwo renesansowego pałacu z funkcjami współczesnego targowiska, tworząc przestrzeń zarówno praktyczną, jak i symbolicznie istotną dla miasta.
Targ Gruž w Dubrowniku łączy dziedzictwo renesansowego pałacu z funkcjami współczesnego targowiska
© Dragan Novaković-Pixel
Od rozproszonego targu do spójnej przestrzeni publicznej
Dotychczasowe targowisko Gruž było rozproszone – częściowo w obrębie renesansowego pałacu, częściowo na pobliskich ulicach. Nowa inwestycja przekształciła je w jeden, spójny obiekt publiczny, który porządkuje funkcje handlowe i integruje przestrzeń miejską. Projekt przywrócił pierwotny układ pałacu, usuwając przypadkowe dobudówki i odnawiając zabytkowe struktury. Dzięki temu targ stał się nie tylko miejscem handlu, ale też czytelnym elementem miejskiej tkanki, w którym historia spotyka współczesność. Plan przestrzeni został zaprojektowany z myślą o elastyczności – stoiska mogą być dowolnie aranżowane, a centralny plac pozostaje otwarty, zapewniając komfort zarówno sprzedającym, jak i odwiedzającym. Bryła obiektu zachowuje dyskrecję – dach pozostaje niski, aby nie zasłaniać widoków na historyczny pałac, a jednocześnie wyraźnie zaznacza obecność nowej architektury.
Najbardziej charakterystycznym elementem Targu Gruž jest regulowany daszek
© Dragan Novaković-Pixel
Daszek jako serce projektu
Najbardziej charakterystycznym elementem Targu Gruž jest regulowany daszek. Składa się z dziewięciu obracających się trójkątnych belek stalowych, sterowanych mechanizmami hydraulicznymi. Konstrukcja pozwala na otwarcie dachu w sprzyjających warunkach, zapewniając naturalną wentylację i dopływ światła, a w razie deszczu lub silnego wiatru belki zamykają przestrzeń, chroniąc użytkowników i towary. Każda belka została owinięta przezroczystą membraną tekstylną – górna warstwa wodoodporna, dolna lekka, osłania stalową konstrukcję. W efekcie powstają tekstylne pryzmy, które filtrują światło dzienne, a nocą subtelnie się podświetlają. Daszek pełni rolę zarówno praktyczną, jak i symboliczną: reguluje jakość światła i przepływ powietrza, definiuje strefy placu i wprowadza rytm przestrzeni, który zmienia się w zależności od warunków pogodowych.
Targ Gruž w Dubrowniku — widok z lotu ptaka
© Dragan Novaković-Pixel
Integracja z miastem i dziedzictwem
Nowe targowisko nie jest jedynie funkcjonalnym obiektem – stanowi też punkt wyjścia do reinterpretacji historycznej tkanki miasta. Poprzez przywrócenie pierwotnego układu pałacu i usunięcie przypadkowych dobudówek projekt stworzył klarowną strukturę urbanistyczną. Daszek łączy przestrzenie wewnętrzne i zewnętrzne, zachowując przy tym widoki na historyczne obiekty, a jednocześnie wprowadza nową tożsamość miejsca. Lokalizacja targowiska w pobliżu portu sprawia, że projekt ma znaczenie nie tylko funkcjonalne, ale i symboliczne. Jest punktem kontaktu mieszkańców i turystów, przestrzenią spotkań i wydarzeń publicznych, a także nośnikiem wizualnej i przestrzennej tożsamości Dubrovnika.
Wnioski i znaczenie dla współczesnej architektury
Targ Gruž w Dubrowniku pokazuje, jak współczesna architektura może wzbogacać historyczne miasta, zachowując ich pamięć i dostosowując przestrzeń do współczesnych potrzeb. Projekt ARP nie tylko porządkuje funkcje handlowe, ale wprowadza innowacyjne rozwiązania techniczne – daszek regulowany hydraulicznie, tekstylne pryzmy filtrujące światło i powietrze – które nadają targowisku nowy rytm i charakter.
