Krupówki bez wpisu do rejestru zabytków, a Zakopane bez miejskiego konserwatora. Wojewoda małopolski wypowiedział umowę Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków w Zakopanem, wobec czego „stolica Tatr” zostanie pozbawiona lokalnego odpowiednika Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Skąd taka decyzja? Kto przejmie obowiązki zakopiańskiego konserwatora?
Zakopane miało Miejskiego Konserwatora Zabytków od 2010 roku, kiedy miasto podpisało porozumienie z krakowskim WUOZ-em. Miejskim Konserwatorem Zabytków w Zakopanem jest obecnie Cezary Michno, który z dotychczasowych kompetencji będzie mógł korzystać do 31 grudnia 2025 roku, gdy przestanie obowiązywać nieco późniejsza umowa o podobnym charakterze, zawiązana w 2017 roku. Tę, na wniosek dyrektora wojewódzkiego konserwatora zabytków, wypowiedział Wojewoda Małopolski Krzysztof Klęczar. Jak informują media, na decyzję wpłynął charakter współpracy pomiędzy Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w Krakowie a MKZ w Zakopanem.
Była analiza zakresu wydawanych uzgodnień, w jaki sposób one są wydawane, co jest uzgadniane, jakie są terminy. Było dużo niejasności w zakresie kompetencji i prowadzenia postępowań. Czyli często miejski konserwator wkraczał w kompetencje wojewódzkiego konserwatora
— tłumaczy Katarzyna Urbańska, Małopolska Wojewódzka Konserwatorka Zabytków w rozmowie z Radiem Kraków.
Chociaż biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Zakopanem będzie funkcjonować nadal, to wraz z końcem obowiązywania umowy pomiędzy miastem a władzami Małopolski, jego rola zostanie mocno ograniczona, a mieszkańcy będą załatwiać sprawy w delegaturze Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Nowym Targu.
Krupówki nie będą zabytkiem
Zakopanemu odmówiono nie tylko Miejskiego Konserwatora Zabytków, ale i wpisania znanego miejsca do rejestru. W 2023 roku władze miasta złożyły wniosek o wpis słynnych Krupówek do rejestru zabytków w celu ochrony jej przedwojennego charakteru przed dalszą degradacją, następującą w wyniku licznie powstających tam inwestycji deweloperskich. Na wydanie ostatecznej decyzji należało poczekać dwa lata i, ku zaskoczeniu władz Zakopanego, była ona negatywna. Odmowa wpisania do rejestru jednego najsłynniejszych polskich deptaków nastąpiła 7 października 2025 roku. Tak brzmiał fragment udostępnionego przez Onet uzasadnienia odmowy wpisania ulicy Krupówki do rejestru Zabytków:
Ulica Krupówki w Zakopanem, będąca jedną z najbardziej rozpoznawalnych przestrzeni publicznych w Polsce, przez ostatnie dziesięciolecia uległa znacznym przekształceniom urbanistycznym, architektonicznym oraz funkcjonalnym. Obecny charakter ulicy w dużym stopniu odbiega od pierwotnej struktury przestrzennej i estetycznej. Znaczna ingerencja w historyczną tkankę urbanistyczną, dominacja funkcji komercyjnych, brak jednorodności stylistycznej, zatarcie wartości autentyzmu — to główne przyczyny, dla których MKWZ orzekł jak na wstępie.
