Polski krajobraz usiany jest niezliczoną ilością domów wpisujących się w stereotypowy obraz prostego budynku z trójkątnym dachem i dwoma oknami w fasadzie. Pośród nich są jednak też takie, w których archetypiczne elementy zabudowy jednorodzinnej podlegają twórczym przekształceniom, czego owocami są fantazyjne formy, będące dalekim echem wyobrażenia na temat domu. Taki właśnie jest Dom między drzewami, który powstał w cieniu średniowiecznego zamku w Olsztynie według projektu pracowni GRUPA VERSO DELTOID Sp. z o. o.. Co skrywa pod „drewnianą piramidą”?
Na mapie polski znajdują się dwie miejscowości o nazwie Olsztyn. Większość z nas kojarzy stolicę województwa warmińsko-mazurskiego, założoną w XIV wieku pośród polodowcowych jezior. Równie długą historią może jednak poszczycić się drugi Olsztyn; położona pod Częstochową miejscowość w województwie śląskim. Nad Olsztynem od połowy XIII wieku króluje zamek, jedna z najstarszych jurajskich twierdz położonych na tak zwanym szlaku orlich gniazd. Jeszcze przed budową zamku w jego miejscu najpewniej istniał gród, wokół którego uformowała się osada. Chociaż Olsztyn jurajski przez większą część swojej historii miał prawa miejskie, to nawet dzisiaj króluje w nim zabudowa jednorodzinna, pośród której niedawno wyrósł Dom między drzewami.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
mieszkając w starodrzewiu
Podobnie, jak budowniczowie olsztyńskiego zamku musieli dostosować budowlę do terenu usianego wapiennymi ostańcami, tak i projektanci z grupy Verso wzięli pod uwagę to, co od dawna znajdowało się na opracowywanym przez nich terenie:
Projektując funkcję starano się zachować istniejącą roślinność. Wpisując budynek w istniejące drzewa, uzyskano dwukondygnacyjną bryłę o nieregularnym kształcie. Taki układ pozwolił na wyraźne rozdzielenie poszczególnych stref.
— piszą architekci.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Większość sosen, które rosły rozrzucone na prostokątnej działce, uniknęła wycinki. W efekcie budynek powstały w pracowni Grupy Verso „wije się” pomiędzy pniami starych drzew. Większą część budowli zaprojektowano jako obiekt parterowy, złożony z dwóch wydłużonych brył, usytuowanych prostopadle względem siebie. Pierwsza z nich, wysunięta w stronę frontu działki, zajmuje niemal całą jej szerokość. Druga, skierowana w głąb parceli, przylega do niej od strony zachodniej krótszym bokiem.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
architektura w drewnianej skórze
Wszystkie powierzchnie, za którymi zamknięta jest bryła Domu między drzewami wykończono przy pomocy jednego z dwóch materiałów — ciemnego drewna oraz szkła, przy czym dominuje ten pierwszy, dzięki czemu budowla wygląda, jakby została obleczona „drewnianą skórą”. Dom zaprojektowany przez Grupę Verso powstał więc nie tylko przy możliwie dużym poszanowaniu miejscowego starodrzewiu, ale też z uwzględnieniem walorów widokowych — ciemny, wykończony naturalnym materiałem budynek niknie pośród zieleni i pni starych drzew.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Strefę wejściową zaakcentowano dzięki wykrojeniu prostopadłościennej wnęki w niemal zupełnie płaskiej fasadzie, tworząc w ten sposób przestrzeń chroniącą przed deszczem oraz drzwi wejściowe. Wjazd do garażu, również umiejscowiony w fasadzie, zupełnie zespolono z elewacją, używając do jego wykończenia tego samego, ciemnego drewna, co w przypadku połaci pozostałych ścian. Oprócz wejść w elewacji frontowej znalazły się jedynie dwa niewielkie, pionowe okna.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Zupełnie inaczej projektanci podeszli do ukształtowania elewacji zwróconych w stronę ogrodu. Te niemal w całości zaprojektowano z panoramicznych tafli szkła, dających widok na roślinność w południowej części działki. Przeszklona jest nie tylko strefa dzienna, ale też ciągi komunikacyjne oraz ściany, za którymi kryją się sypialnie.
Dom między drzewami — schemat kształtowania formy, etap 4
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Na parterze zaproponowano otwartą strefę dzienną od strony południowej oraz część prywatną od strony północnej. Oddzielono je od siebie czytelną, komunikacją doświetloną za pomocą dużych panoramicznych okien. Pozwala to na stały kontakt z ogrodem znajdującym się za domem. [...] Od strony ogrodu zaprojektowano duże przeszklenia, dzięki czemu z wnętrza można podziwiać rozpościerający się wokół leśny krajobraz i mieć poczucie, że obcuje się razem z otaczającą przyrodą.
— czytamy w opisie projektu.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
drewniana piramida
Prawdziwym wyróżnikiem Domu między drzewami jest jednak jego dach. Znaczną część budowli nakryto przy pomocy stromego zadaszenia o imponującej rozpiętości i wysokości, dzięki czemu bardziej przypomina piramidę, niż zwyczajny dach. Wrażenie potęguje wydatny okap, wsparty na wyjątkowo smukłych filarach, będących zarazem elementami stolarki okiennej, pod którym znalazł się duży podcień ze strefą rekreacyjną. Wraz z mocno przeszkloną częścią parteru, sprawia wrażenie, jakby delikatnie lewitował kilka metrów ponad ziemią.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
dom w układzie północ-południe
Zarówno pod drewnianą „czapą”, jak i częścią parterową Domu między drzewami, kryje się układ funkcjonalny, który powstał w odpowiedzi na potrzeby czteroosobowej rodziny. Ze względu na niewielką powierzchnię górnej kondygnacji, większość funkcji zlokalizowano na parterze, rezygnując tym samym z typowego układu, w którym strefa dzienna zlokalizowana jest w przyziemiu, a część prywatna na piętrze.
Dom między drzewami — rzut parteru
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Co ciekawe, strefę sypialnianą zdecydowano się zlokalizować w północnej części Domu między drzewami, w pobliżu głównego wejścia do budynku. Na tę część składają się dwie jednoosobowe sypialnie, przylegające do ściany frontowej, oraz położona od południa sypialnia właścicieli domu. Przynależą do niej także dwie łazienki.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
W środkowej części domu umieszczono pomieszczenia robocze — garaż z miejscem na dwa samochody i rowerownią, pomieszczenie gospodarcze oraz klatkę schodową, prowadzącą na kondygnację piętra. W części południowej zaprojektowano strefę dzienną, która powstała w formie jednoprzestrzennego wnętrza, łączącego funkcje salonu, kuchni oraz jadalni. Prowadzi do niej długi korytarz, rozpięty pomiędzy wejściem głównym, a przeszkleniami skierowanymi w stronę południową.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
Nietypowa bryła Domu między drzewami znajduje swoje odzwierciedlenie w charakterystyce przestrzennej jego wnętrza. Kondygnację poddasza, w której zaplanowano strefę relaksu i pracy, rozwiązano w formie antresoli o powierzchni równej mniej więcej połowie powierzchni strefy dziennej w parterze. Dzięki temu ponad salonem otwiera się widok na wnętrze wysokiego, piramidalnego dachu.
Dom między drzewami
proj.: Grupa Verso, fot.: Piotr Markowski
olsztyński dom między najlepszymi
Dom między drzewami stoi w Olsztynie, ale zawędrował też do Krakowa, Budapesztu, Pragi, Bratysławy, Koszyc, Lublany i Bukaresztu. Realizacja powstała według projektu grupy VERSO stała się częścią wystawy objazdowej V4+ Central European Family Houses 2025, prezentującej najciekawsze współczesne projekty domów i kierunki w architekturze rezydencjonalnej krajów Europy Środkowej. Polskie realizacje nominowało jury w składzie Marek Chrobak (Prezes SARP), Maciej Kuryłowicz (Pierwszy Wiceprezes SARP i Wiceprezes ds. twórczości) i Bartłomiej Kożuchowski (Członek ZG SARP ds. zagranicznych). Oprócz Domu między drzewami na wystawie V4+ Polskę reprezentują również Dom oaza (Grupa Verso), Dom 286 (Małeccy Biuro Projektowe) oraz Dom inspirowany lasem (Z3Z Architekci). Ekspozycję można oglądać do 26 lutego 2026 roku w siedzibie SARP Oddział Kraków przy Placu Szczepańskim 6 w Krakowie.
