East River Park,
projekt: Bjarke Ingels Group: BIG
Na mapie Nowego Jorku pojawił się nowy symbol miejskiej transformacji – East River Park, który w ramach projektu East Side Coastal Resiliency (ESCR) połączył bezpieczeństwo z rekreacją, technologię z naturą, a architekturę z codziennością. Za jego wizją stoi pracownia Bjarke Ingels Group: BIG, współpracująca z Mathews Nielsen Landscape Architects (MNLA), ONE Architecture & Urbanism, AKRF i mieszkańcami Dolnego East Side. Wspólnie stworzyli przestrzeń, która nie tylko chroni Manhattan przed powodziami, ale przywraca ludziom kontakt z rzeką – z tą samą, która przez wieki kształtowała rytm miasta.
East River Park — widok z lotu ptaka
fot. Iwan Baan © Bjarke Ingels Group: BIG
Od bariery do przestrzeni wspólnej
To projekt, który trudno zaklasyfikować. Nie jest ani tylko infrastrukturą, ani zwykłym parkiem. East Side Coastal Resiliency to przedsięwzięcie o wartości 1,45 miliarda dolarów, rozciągające się na ponad trzy kilometry wzdłuż wschodniego brzegu Manhattanu. Zaprojektowane po huraganie Sandy, ma chronić ponad 110 tysięcy nowojorczyków przed skutkami przyszłych kataklizmów.
Położony w strefie powodziowej FEMA projekt łączy wały, ściany, bramy przesuwne i podniesione tereny parkowe w jeden zintegrowany system ochrony. Ale w tym przypadku inżynieria nie zamknęła się w betonowych formach. Stała się częścią miasta – zieleń, ścieżki i tarasy płynnie układają się w krajobraz, który nie odstrasza, lecz zaprasza.
Otwarcie East River Park to pierwsza fizyczna manifestacja dekady pracy i wizji – archipelagu parków tworzących falujący, podniesiony krajobraz, czyli „parkipelagu”. Zamiast oddzielać miasto od nabrzeża, zaprojektowaliśmy przestrzeń, która zaprasza ludzi, łącząc ochronę przeciwpowodziową z codziennym doświadczeniem życia nad rzeką.
— mówi Bjarke Ingels,
założyciel i dyrektor kreatywny BIG
East River Park — projekt łączy wały, ściany, bramy przesuwne i podniesione tereny parkowe w jeden zintegrowany system ochrony
© Bjarke Ingels Group: BIG
„Parkipelag” – krajobraz, który żyje
Centralnym motywem projektu stała się idea „parkipelagu” – ciągu połączonych, podniesionych terenów zielonych wzdłuż East River. Każdy z nich ma własny charakter i służy innym potrzebom: od rodzinnych pikników po sport, od spacerów po cichą obserwację rzeki. Podniesienie gruntu o 2,5–2,7 metra zabezpiecza miasto przed powodzią, a przy okazji otwiera nowe perspektywy. Wśród nasadzeń – 600 drzew i ponad 21 tysięcy krzewów, traw i bylin – znalazły się boiska, trawniki rekreacyjne, strefy wodne i ścieżki spacerowe, które naturalnie wkomponowano w nabrzeże. Mosty przy Delancey Street i Corlears Hook Park tworzą nowe połączenia między miastem a rzeką – takie, które wcześniej istniały jedynie w planach urbanistów.
Nasze projekty ochrony wybrzeża tworzą coraz lepsze możliwości rekreacyjne przy jednoczesnej ochronie terenów otwartych — tym razem dzięki nowemu amfiteatrowi, kortom tenisowym i mostowi Corlears Hook. Projekt East Side Coastal Resiliency tworzy bezpieczniejsze, bardziej zielone i przyjazne społeczności dla nowojorczyków.
— mówi Eduardo del Valle,
p.o. komisarza NYCDDC.
East River Park — wśród nasadzeń – 600 drzew i ponad 21 tysięcy krzewów, traw i bylin – znalazły się boiska, trawniki rekreacyjne, strefy wodne i ścieżki spacerowe
fot. DDC/Matthew Lapiska © Bjarke Ingels Group: BIG
Rzut i rytm przestrzeni
Projekt jest przykładem architektury, która nie tyle „stoi”, co „płynie” – wzdłuż rzeki, między miastem a wodą. Jej plan podporządkowano naturalnej topografii, wykorzystując różnice wysokości i łagodne spadki terenu. Park tworzą tarasy, rampy i ciągi piesze, które płynnie łączą się z miejską siatką ulic.
Projekt jest przykładem architektury, która nie tyle „stoi”, co „płynie” – wzdłuż rzeki, między miastem a wodą
fot. DDC/Matthew Lapiska © Bjarke Ingels Group: BIG
Ta płynność widać również w bryle. Wschodni brzeg zyskał linię złożoną z łagodnych wyniesień i obniżeń, których forma nawiązuje do ruchu fal. Nowe obiekty, takie jak Centrum Edukacji Ekologicznej Solar One, wkomponowano w krajobraz tak, by stały się jego naturalnym przedłużeniem. Drewniane elewacje, stalowe detale i duże przeszklenia tworzą spokojny dialog między architekturą a otoczeniem.
East River Park
fot. DDC/Matthew Lapiska © Bjarke Ingels Group: BIG
Solar One – energia przyszłości
Na północnym krańcu parku, przy East 23rd Street, powstał budynek Solar One – pierwszy w Nowym Jorku obiekt wyposażony w system fotowoltaiczny z magazynem energii. Zaprojektowany przez BIG, to miejsce, w którym edukacja ekologiczna staje się doświadczeniem, a architektura – nauczycielem. Budynek o powierzchni 596 metrów kwadratowych wzniesiono 5,8 metra nad poziomem morza, ograniczając użycie betonu i stosując stal z recyklingu oraz drewno z certyfikatem FSC. Dolne partie osłonięto ażurowymi kratami, dzięki czemu w razie powodzi woda może swobodnie przepływać. Z sal dydaktycznych rozciąga się widok na East River i Brooklyn, a instalacja solarna o mocy 21 kW pozwala obiektowi funkcjonować nawet przy przerwach w dostawie prądu. To przestrzeń, która łączy technologię z naturą – laboratorium, które samo jest częścią eksperymentu. Solar One to nie tylko budynek; to symbol miejskiej odporności i odpowiedzialności.
Solar One
fot. BIG/Foad Sarsangi © Bjarke Ingels Group: BIG
Nauka, krajobraz, codzienność
Centrum Solar One to także przedłużenie parku – jego tarasy i ogrody stają się częścią edukacyjnego krajobrazu. To tu odbywają się zajęcia STEM dla uczniów, warsztaty ekologiczne i spotkania społeczności. Obiekt ubiega się o certyfikat LEED Silver, a jego obecność zmienia sposób, w jaki mieszkańcy postrzegają nabrzeże – nie jako granicę miasta, lecz jego przedłużenie. Tuż obok przebiega 400-metrowy mur przeciwpowodziowy z bramami i wałami, który chroni okoliczne dzielnice. Ale nawet ten techniczny element wpisuje się w rytm przestrzeni – zamiast tworzyć barierę, stanowi jej naturalną część.
East River Park
fot. Iwan Baan © Bjarke Ingels Group: BIG
Manhattan, który się nie poddaje
Ten projekt jest dopiero początkiem. Na południu trwają prace nad North/West Battery Park City Resiliency Project, który domknie system ochrony Dolnego Manhattanu. Wspólnie stworzą ciągłe, zielone nabrzeże odporne na skutki zmian klimatu – miejską promenadę przyszłości. East River Park pokazuje, że nowoczesna infrastruktura może być miejscem życia, a nie tylko obrony. Że zieleń i stal mogą współpracować, a architektura – zamiast separować – potrafi łączyć.
