Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchyliło ochronę dla brutalistycznego Hotelu Forum w Krakowie. Decyzja o wpisie budynku Janusza Ingardena do rejestru zabytków została unieważniona. Czy ikona krakowskiej architektury będzie wyburzona? I jakie są powody decyzji resortu kultury?
To już kolejny akt sporu o przyszłość jednego z najbardziej rozpoznawalnych budynków Krakowa. Brutalistyczny hotel, zaprojektowany przez Janusza Ingardena stanął po 10 latach budowy w 1988 roku przy ulicy Marii Konopnickiej w Krakowie. Chociaż niegdyś był najnowocześniejszym obiektem hotelowym w Polsce, przez ostatnie dekady popadał w ruinę. Szansą na uratowanie brutalistycznej ikony miał być wpis Hotelu Forum do rejestru zabytków. Po tym, jak budynek trafił do rejestru zabytków, resort kultury uchylił decyzję, która wcześniej została zaskarżona. Co było powodem?
Hotel Forum w Krakowie
fot.: Błażej Pindor© CC BY-SA 3.0 | Wikimedia Commons
Hotel Forum nie jest zabytkiem
Jak informuje portal LoveKraków, 25 maja 2026 roku Komitet Ochrony Zabytków i Dóbr Kultury otrzymał pismo z Ministerstwa Kultury, w którym resort informuje o uchyleniu decyzji o Wojewódzkiego Małopolskiego Konserwatora Zabytków o wpisie Hotelu Forum do rejestru zabytków.
Podstawą uchylenia miały być kwestie proceduralne, dotyczące m.in. niewystarczającego ustalenia stanu faktycznego oraz niejednoznacznego określenia zakresu ochrony konserwatorskiej.
— podaje portal krknews.pl.
Decyzja resortu kultury jest o tyle zaskakująca, co niezrozumiała, biorąc pod uwagę rangę budynku, innowacyjny projekt i wpływ, w jaki Hotel Forum od niemal 40 lat kształtuje panoramę Krakowa. Jeśli decyzja MKiDN pozostanie niezmieniona, Hotel Forum — ikona brutalizmu — może na zawsze zniknąć z Krakowa.
Co więcej, jedna z najcenniejszych działek w Krakowie, położona tuż nad Wisłą, jest obecnie w rękach prywatnych. Zapewne nie stanie tam więc opera, teatr czy inny gmach użyteczności publicznej. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzeni przewiduje dla tej działki zabudowę usługową, może tam więc powstać... kolejny hotel.
Na szczęście decyzja o uchyleniu wpisu Hotelu Forum do rejestru zabytków nie jest ostateczna — sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji. Decyzję o utrzymaniu Hotelu Forum w rejestrze zabytków podejmie zatem znów Wojewódzki Małopolski Konserwator Zabytków.
Hotel Forum w Krakowie
fot.: fiedler © CC BY-SA 3.0 | Wikimedia Commons
walka o Hotel Forum
Procedurę wpisu hotelu Forum do rejestru zabytków rozpoczęła Wojewódzka Małopolska Konserwatorka Zabytków, Katarzyna Urbańska na wniosek Stowarzyszenia Architektów Polskich Oddział Kraków w sierpniu 2024 roku. Droga do wpisu brutalistycznej ikony do rejestru była długa, ale dzięki pozytywnej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Hotel Forum został zabytkiem 9 października 2025 roku:
Unikatowość zastosowanych rozwiązań i poparta głosem licznego grona historyków architektury reprezentatywność budynku dla architektury polskiej epoki PRL, która w oczywisty sposób jest już epoką minioną, daje podstawę i zobowiązuje do zachowania go dla przyszłych pokoleń. Jest w społecznym interesie ochrona najcenniejszych obiektów każdej kolejnej epoki jako świadka zmieniających się czasów, gustów oraz możliwości projektowych i realizacyjnych, tylko bowiem w ten sposób jesteśmy w stanie zachować ciągłość dziedzictwa kulturowego naszego kraju, w każdym stuleciu — a w wieku XX w szczególności — znaczonego wieloma trudnymi, nierzadko dewastującymi i dążącymi do unicestwienia Polski, zdarzeniami i działaniami
— czytamy w opinii, którą dla Hotelu Forum wydał Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Sprawa zaczęła komplikować się, gdy właściciel budynku złożył odwołanie od wpisu do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Komitet Ochrony Zabytków i Dóbr Kultury utworzył wówczas petycję do resortu kultury, którą podpisały setki mieszkańców Krakowa. Jak właśnie się okazało ani petycja, ani opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa nie wystarczyły, by bezwarunkowo uznać ochronę Hotelu Forum. Co będzie dalej z ikoną brutalizmu?
