Zobacz w portalu A&B!
Zostań użytkownikiem portalu A&B i odbierz prezenty!
Zarejestruj się w portalu A&B i odbierz prezenty
maximize

Jak kształtować dobrą architekturę mieszkaniową? Odpowiadają Jakub i Jerzy Turbasa

12 czerwca '23

Artykuł z numeru A&B 05|2023

Jak kształtować dobrą architekturę mieszkaniową?

Architektura jest dyscypliną, która uczy cierpliwości, a efektu należy wytrwale wyczekiwać. Dobra nie przychodzi łatwo, a często (zawsze?) trzeba o nią zawalczyć, stoczyć wiele bojów, takich jak negocjacje z inwestorami, procedowanie spraw formalno-prawnych, uzyskiwanie wszelkich uzgodnień, czas budowy i towarzyszące mu potyczki o jakość i detal podczas sprawowanych nadzorów. Nie sposób nie wspomnieć o roli świadomego oraz wrażliwego na architekturę i jakość zleceniodawcy. Jeżeli już na samym początku nie odnajdujemy z nim płaszczyzny porozumienia, wzajemnego zaufania i szacunku, być może warto zrezygnować z projektu. Architekt swoją pracą służy innym, lecz nie w rozumieniu bezwolnym.

dominanty - widok z kamienicy / widok na Wawel oraz kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

dominanty — widok z kamienicy / widok na Wawel oraz kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

fot.: Jakub Turbasa

Zajmując się wymienionymi kwestiami, nie można jednak zapomnieć o istocie tej dziedziny. W moim rozumieniu — i pewnym uogólnieniu — architektura składa się z dwóch podstawowych wymiarów: praktycznego oraz znaczeniowego. Ten pierwszy tyczy się między innymi formy i materiałów (cielesności budowli), właściwości użytkowych czy trwałości. To podstawa każdej architektury. Wymiar znaczeniowy łączę z tym, co niematerialne. Mogą do niego należeć tożsamość miejsca, historyczne uwarunkowania, symbolika, ale także motywacje twórcy czy zleceniodawcy. Dlatego, gdy przystępuję do projektowania, staram się przeprowadzić możliwie jak najwięcej analiz. Zgłębiam historię miejsca oraz osoby z nim związane. Wnikam w treści książek, stare mapy, ryciny, fotografie, archiwalne rysunki projektowe. Analizuję czas powstania okolicznych budowli oraz ich przebudowy, drogę przebiegu Słońca po nieboskłonie, otwarcia perspektywiczne, zmiany w ciągu lat, dekad, wieków. Wyobrażam sobie także, jak ta przestrzeń będzie funkcjonowała w przyszłości. Wszystko po to, by możliwie jak najgłębiej zrozumieć miejsce i jednocześnie podjąć próbę „całościowego” spojrzenia na projekt w danym kontekście. Czuję się wewnętrzne zobowiązany, by uważnie przyjrzeć się temu, co mnie otacza. Traktuję to niemal jako obowiązek moralny, gdyż w zaufaniu powierzony zostaje mi (nam architektom) niewielki, jedyny w swoim rodzaju wycinek wszechświata, za który staję się odpowiedzialny. Odważę się zatem na stwierdzenie, że miejsce stanowi fizyczną i duchową podstawę architektury, także mieszkaniowej.

Kamienica pod Złotymi Nożycami Kraków | proj.: Jakub Turbasa, Wojciech Zagórski

Kamienica pod Złotymi Nożycami Kraków | proj.: Jakub Turbasa, Wojciech Zagórski

fot.: Jakub Turbasa

Tak też było w przypadku projektu Kamienicy pod Złotymi Nożycami w Krakowie, na którym zabytkowy kontekst musiał odcisnąć piętno — składały się na niego między innymi cechy charakterystyczne krakowskich kamienic, istniejąca jednopiętrowa kamienica projektu Nachmana Kopalda, panorama na zieleń Plant, Zamek Królewski na Wawelu, barokowy kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz pozostałe wieże i kopuły. Istotną kwestię stanowiło dla nas z jednej strony stosowne wpisanie nadbudowywanej części w historyczny kontekst, z drugiej zaś jej wyrażenie za pomocą współczesnego języka architektury. Wszystko po to, by architektura kamienicy wyraźnie komunikowała, co przynależy do „starego porządku”, a co do „nowego porządku”. Uznaliśmy, że architekturę Kamienicy pod Złotymi Nożycami winna cechować pewna powściągliwość projektowa, choć nie brakuje w niej autorskich, współczesnych rozwiązań.

Jakub Turbasa

 

współautor projektu nadbudowy i przebudowy zabytkowej Kamienicy pod Złotymi Nożycami

dominanty - widok z kamienicy / widok na Wawel oraz kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

dominanty — widok z kamienicy / widok na Wawel oraz kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła

fot.: Jakub Turbasa

Tu, nad Wisłą panuje nie tylko deficyt piękna, ale odziedziczona zaległość w wychowywaniu potrzeb piękna. Większość dorastała w otoczeniu brzydoty i ma problemy z gustem oraz właściwym rozumieniem elegancji, której podstawą są umiar i stosowność. Nawet amatorzy zagranicznych wyjazdów zazwyczaj nie zauważają poziomu współczesnej architektury, nie znają współczesnych tuzów i mistrzów projektowania. Gdy budują, nierzadko wybierają architekta, którym można sterować, a wnętrza, które nie wymagają już projektanta, organizują sami, jeżdżąc po marketach budowlanych i sklepach z wyposażeniem wnętrz. Architekt bywa jeszcze zawodem nie zawsze koniecznym, choć wymaganym przy zatwierdzaniu projektu. Dobra architektura powstawała w antycznym Rzymie, średniowiecznej Kolonii, renesansowej Florencji, czyli tam, gdzie panował mariaż pieniądza i twórcy-projektanta, czyli współdziałanie inwestora o ukształtowanych ambicjach z architektem. Oboje muszą chcieć i konsekwentnie współdziałać. Tego wymaga każda architektura, więc i mieszkaniowa. A rolą projektanta jest wykorzystanie walorów, jakie rodzi lokalizacja — w przypadku Kamienicy pod Złotymi Nożycami w Krakowie widoki na zieleń Plant, a ponad nimi koronka zabytków klasy „0”: od Wawelu, poprzez barokowy kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła, aż po Bazylikę Mariacką.

Jerzy Turbasa

 

współinwestor nadbudowy i przebudowy zabytkowej Kamienicy pod Złotymi Nożycami

Kamienica pod Złotymi Nożycami Kraków | proj.: Jakub Turbasa, Wojciech Zagórski

Kamienica pod Złotymi Nożycami Kraków | proj.: Jakub Turbasa, Wojciech Zagórski

fot.: Jakub Turbasa

Wszystkie odcinki tego cyklu znajdziecie tu: Jak naprawić polskie mieszkalnictwo? Zapytaliśmy ekspertów.

Głos został już oddany

Światło Cię Uniesie – okna, które zmieniają dom — Fakro INNOVIEW
Światło Cię Uniesie – okna, które zmieniają dom — Fakro INNOVIEW
Dachówki ceramiczne Röben – zawsze na czasie
AQUA – Stelaże podtynkowe i przyciski spłukujące
INSPIRACJE