Gdy trwają rozmowy o nowej zabudowie w miejscu Manhattanu w gdańskiej dzielnicy Wrzeszcz, pomorski konserwator rozpoczął procedurę wpisu do rejestru zabytków. Ochronie ma podlegać sąsiadujący z centrum handlowym niewielki budynek oraz skwer wraz z fontanną, który utworzono w tym miejscu na początku XX wieku.
Solpol we Wrocławiu, Kraków Plaza, Arkady Wrocławskie, Galeria Malta w Poznaniu… W ostatnich latach kolejne centra handlowe idą pod nóź. W Gdańsku na celowniku deweloperów są dwie lubiane przez mieszkańców galerie handlowe: Alfa Centrum na Przymorzu i Manhattan we Wrzeszczu. W miejscu tego pierwszego Euro Styl chce wznieść zabudowę mieszkaniową z usługami, łącznie aż… 700 mieszkań (piszemy o tym tutaj).
spór o zabudowę
W przypadku Manhattanu właściciel, firma Futureal, też planuje zabudowę mieszkaniowo-usługową, ale nie może porozumieć się z miastem. Deweloper marzy o tym, by nowe budynki miały od 30 metrów od al. Grunwaldzkiej, do maksymalnie 55 m (bo tyle mają sąsiedni Dolarowiec wybudowany w 1969 r. oraz krytykowane wieże Quattro Towers oddane w 2011 r). Tymczasem miasto, wsłuchując się w głosy wrzeszczan zapowiedziało, że budynki nie powinny być wyższe niż 30 m. W marcu 2025 r. roku radni przystąpili do opracowania nowego miejscowego planu zagospodarowania dla rejonu alei Grunwaldzkiej oraz ulic Partyzantów i Jaśkowej Doliny. Aktualnie w Urzędzie Miasta nie jest procedowany żaden wniosek dotyczący rozbiórki Manhattanu.
Inwestor planuje wyburzyć galerię i wybudować w tym miejscu zabudowę mieszkaniowo-usługową
Ewa Karendys
W oczekiwaniu na projekt planu, do dyskusji włączył się Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków. Dariusz Chmielewski, chcąc chronić teren sąsiadujący z centrum handlowym, rozpoczął procedurę wpisu do rejestru zabytków znajdującego się na rogu al. Grunwaldzkiej i Jaśkowej Doliny skweru wraz z fontanną, dawnym szaletem i innymi elementami architektury.
konserwator chce chronić historyczny skwer
Jak wyjaśnia Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków zlokalizowana obok Manhattanu fontanna, podobnie jak pobliski, niewielki budynek (niegdyś wartownia i szalet, obecnie kantor), stojący przy wjeździe na ul. Partyzantów, to pozostałości dawnego skweru, który utworzono w tym miejscu na początku XX wieku.
Gdańsk, wrzeszczański rynek z fontanną i skwerem w 1913 r.
Wydawca: Johann Lukowski, Beuthen/ Cyfrowe Muzeum Dziedzictwa Kulturowego Województwa Pomorskiego
Wpis jest inicjatywą urzędu. Miejsce to stanowi bowiem bardzo charakterystyczny punkt, uwidoczniony na starych pocztówkach, ma historyczną wartość. Uważamy, że w związku z planami inwestycyjnymi dla terenu Manhattanu warto zwiększyć ochronę tego sąsiadującego z galerią miejsca. W trakcie wszczętej procedury okaże się czy skwer z fontanną i dawnym szaletem trafi do rejestru zabytków - mówi w rozmowie z AiB Marcin Tymiński, rzecznik Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Fontanna na tle centrum handlowego Manhattan
M.Tymiński/WUOZ w Gdańsku
W miejscu, gdzie dziś stoi fontanna dawniej znajdował się targ – centrum dawnej wsi Wrzeszcz. Na przełomie XIX i XX wieku plac został przekształcony w reprezentacyjny skwer, a w jego południowej części w 1909 roku ustawiono fontannę, która do dziś zachowała swoją pierwotną formę i funkcję dekoracyjną. Fontanna upamiętnia ważne miejsce spotkań na mapie dawnego Wrzeszcza.
Na przełomie XIX i XX wieku plac został przekształcony w reprezentacyjny skwer, a w jego południowej części w 1909 roku ustawiono fontannę
Ewa Karendys
