„Połączyć na nowo" to tytuł projektu parku rzecznego Prądnika, w którym tereny zielone nad rzeką stają się jeszcze bardziej przyjazne środowisku, a jednocześnie chronią miasto przed powodziami. Tomasz Jaróg z Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej zdobył wyróżnienie w konkursie Towarzystwa Urbanistów Polskich na najlepszą pracę dyplomową roku 2024 w kategorii Architektura krajobrazu. Promotorką pracy była prof. Katarzyna Hodor.
Projekt dotyczy obszaru w Dzielnicy IV – Prądnik Biały na północy Krakowa. Teren przecina rzeka Białucha-Prądnik, a także potoki Bibiczanka i Sudół, które wpływają na gospodarkę wodną, ekologię i bioróżnorodność.
wizualizacje
proj.: Tomasz Jaróg
Prądnik Biały cechuje się dużym obszarem użytku ekologicznego, który odgrywa kluczową rolę w retencji wody, ochronie bioróżnorodności oraz w systemie hydrologicznym
— tłumaczy autor.
architektura bliżej natury
Projekt poprzedziła głęboka analiza uwarunkowań historyczno-kulturowych, a także demografii miasta Krakowa. W pracy uwzględniono również strukturę poczucia terenu dzielnicy, dane dotyczące jakości powietrza oraz analizę uwarunkowań planistyczno-przestrzennych czy też wodno-klimatycznych.
plansza 1 i 2
proj.: Tomasz Jaróg
Główne wytyczne projektowe dotyczyły trzech obszarów – relacji natury i człowieka, natury i kultury oraz kultury i człowieka. Koncepcja zakłada stworzenie zrównoważonej przestrzeni, która połączy ochronę przeciwpowodziową z poprawą retencji wody. Ponadto, park ma być miejscem dostępnym dla mieszkańców – przestrzenią rekreacyjną, edukacyjną i promującą świadomość ekologiczną.
Kluczowym celem projektu jest również adaptacja terenu do zmian klimatycznych oraz ochrona lokalnej flory i fauny, co przyczyni się do poprawy bioróżnorodności i zachowania naturalnego ekosystemu
— zaznacza autor.
Nieużytki na terenie opracowania zostaną zalesione metodą Akiry Miyawaki, która polega na szybkim zalesianiu obszarów gatunkami występującymi naturalnie na danym obszarze.
plansza 3 i 4
proj.: Tomasz Jaróg
Teren parku został podzielony na strefy. Od wschodu są to kolejno strefy: obserwacji natury, awaryjnego przelewu rzeki, leśnych mokradeł, leśnych wędrówek, integracji z osiedlami mieszkaniowymi i strefa historyczna. Przez teren parku prowadzą podwyższone platformy oraz ścieżki gruntowe.
czy można zaprojektować las?
Masterplan obejmuje szczegółowy projekt zagospodarowania parku – uwzględnione zostały w nim projekty przeprawy przez rzekę, zejścia do brzegu oraz naturalnych umocnień brzegu rzeki, wykonane z drewnianych bali zabezpieczonych dodatkowymi palikami. Autor uwzględnił również leśne łąki i polany, a w strefach położonych bliżej miasta – ogrody społeczne oraz historyczne.
plansza 5 i 6
proj.: Tomasz Jaróg
Wśród rozwiązań zwiększających bioróżnorodność zastosowanych w projekcie znajdują się także niecki infiltracyjne, które zatrzymują wodę, tworząc w ten sposób siedliska dla zwierząt. Ponadto, projekt zakłada pozostawianie martwego drewna, które w procesie rozkładu staje się siedliskiem dla żywych organizmów i magazynem substancji odżywczych.
elementy małej architektury
proj.: Tomasz Jaróg
Projektowana mała architektura to obiekty takie jak ekosłupy dla ptaków, moduły ekosystemowe dla owadów, a także leśny plac zabaw i przyrodnicza platforma optyczno-akustyczna.
ekologia i edukacja w terenie
Praca obejmuje również projekt budynku obserwatorium przyrodniczego. Jego forma nawiązuje do meandrującej rzeki, a konstrukcja wtapia się harmonijnie w otoczenie – budynek wykonany jest z ubijanej ziemi. Obserwatorium ma służyć edukacji ekologicznej oraz obserwacji przyrody, a także promować zrównoważony rozwój.
obserwatorium — elewacje
proj.: Tomasz Jaróg
W celu promowania zdrowia przez kontakt z naturą autor proponuje również prowadzenie terapeutycznych kąpieli leśnych na terenie parku, także warsztatów i zajęć edukacyjnych oraz ekologicznych świąt i wydarzeń kulturalnych.
wizualizacje
proj.: Tomasz Jaróg
Przed rozpoczęciem prac projektowych autor przeprowadził również badanie społeczne. Jego uczestnicy zwracali uwagę przede wszystkim na to, że teren nad rzeką Białuchą-Prądnik powinien być terenem jak najbardziej naturalnym, pozostawionym bez nadmiernej ingerencji człowieka.
Projekt Tomasza Jaróga to właśnie uczynił — dzięki intensywnej analizie i dobremu poznaniu terenu, autor był w stanie zaproponować takie działanie, które poprzez niewielką ingerencję ludzką, pozostanie dzikie i naturalne na lata. Może właśnie takie projekty są potrzebne, by uchronić naturalne tereny przed zabudową?
