Jak może wyglądać nowa dzielnica Krakowa? Aleksandra Monasterska z Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej zaprojektowała koncepcję urbanistyczną dla Nowego Miasta położonego między Płaszowem a Rybitwami. Praca została wyróżniona w konkursie na najlepszą pracę dyplomową organizowaną przez Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Krakowie w kategorii Architektura. Promotorką pracy była prof. Kinga Racoń-Leja.
Obszar opracowania obejmuje teren między Płaszowem i Rybitwami, dzielnicami w w południowo-wschodniej części Krakowa, który w projekcie zyskał nazwę Nowego Miasta. Teren charakteryzuje się nieustrukturyzowaną zabudową, obszarami przemysłowymi i dużymi powierzchniami łąk i zieleni nieuporządkowanej.
stan aktualny
proj.: Aleksandra Monasterska
Obszar charakteryzuje brak ciągłości zabudowy, brak odpowiedniej intensywności zabudowy, niewykorzystany potencjał przestrzenny, brak jednoznacznego centrum i zdefiniowanych przestrzeni publicznych oraz placów
— tłumaczy autorka.
Stare Miasto w Krakowie od nowa
W opracowaniu studentka zwróciła uwagę na bariery wizualne, jakie tworzą tory kolejowe i grodzone posesje, a także brak otwarć widokowych. Na podstawie analizy terenu zaproponowała więc nową strategię projektową i strukturę urbanistyczną opartą o moduł krakowski. Na obszarze opracowania powstać miałby układ bezpośrednio inspirowany układem urbanistycznym Starego Miasta, jednak dostosowany do realiów terenu.
plansza I - analiza stanu aktualnego
proj.: Aleksandra Monasterska
Istotne w projekcie okazały się rozwiązania, które mają na celu zminimalizowanie zagrożeń powodziowych. Wobec tego projekt przewiduje poszerzenie koryt rzek oraz wytyczenie nowych przebiegów kanałów rzecznych, które rozprowadzają wodę równomiernie po całej powierzchni terenu. Zieleń buforowa i między kwartałowa została dogęszczona.
schematy
proj.: Aleksandra Monasterska
Nowa sieć przestrzeni publicznych – place główne i pomocnicze o określonych funkcjach – ma funkcję aktywizującą mieszkańców. Autorka podkreśla dostępność do obiektów kultury i poszerzoną ofertę obiektów handlowych i usługowych.
Takie rozwiązanie pozwala na budowanie lokalnej społeczności i tożsamości miejsca
— dodaje.
Projekt zakłada nowe rozwiązania komunikacyjne, które usprawnią połączenia komunikacji zbiorowej na terenie Nowego Miasta, jak i połączenie dzielnicy z innymi częściami Krakowa. Plany obejmują wprowadzenie nowych tras autobusowych, linii tramwajowych oraz przedłużenie metra do Brzegów.
plansza III - plac im. Jerzego Nowosielskiego, rzut, schemat, przekroje
proj.: Aleksandra Monasterska
Autorka przewiduje nie tylko wysoką dostępność komunikacji zbiorowej, ale również działania na rzecz zminimalizowania ruchu samochodowego w obrębie kwartałów zabudowy. W tym celu utworzyła siatkę tras rowerowych, ciągów pieszych i pasaży.
nowe miasto, nowy plac i Nowosielski
Praca obejmuje również projekt placu miejskiego im. Jerzego Nowosielskiego, położonego w połowie drogi z przystanku komunikacji miejskiej i głównego rynku do brzegu rzeki. Na jego obszarze przeważa zabudowa wielorodzinna z usługami w parterze, a także wysoka zabudowa biurowców. Do przebywania w przestrzeni placu zachęcają zaplanowane kawiarnie, restauracje, strefy coworkingowe, przedszkole, klub seniora i juniora oraz sklepy.
plansza IV — plac im. Jerzego Nowosielskiego, aksonometria
proj.: Aleksandra Monasterska
Ponadto, na terenie placu wygospodarowano również miniaturowe ogródki działkowe, na których można obcować z naturą wedle własnych upodobań, organizować pikniki i gry plenerowe.
wizualizacja
proj.: Aleksandra Monasterska
Projekt placu ma przyczynić się do zmniejszenia zjawiska wystąpienia miejskiej wyspy ciepła. Projektuje się rozwiązania błękitno-zielonej infrastruktury – zbiorniki wodne, powierzchnie przepuszczalne i zieleńce
— uzupełnia autorka.
Projektowana kompozycja została wytyczona na podstawie głównych ulic oraz miejsc, w których odnotowano wysoką aktywność pieszą.
schemat ścieżki Nowosielskiego
proj.: Aleksandra Monasterska
Na placu powstała także wystawa w formie pasażu poświęcona twórczości Jerzego Nowosielskiego. Kolejne pawilony odpowiadają etapom jego pracy artystycznej i pokazują zmianę w używanych środkach wyrazu. Punktem dominującym wystawy jest pawilon na planie koła, w którym prezentowane są iluminacje świetlne. Nocą promienie wydobywające się przez otwory w pawilonie tworzą na elewacji wzory. Obok wyznaczono również miejsce na organizację kina plenerowego. Za ekran służy część elewacji pawilonu. Rampa umożliwia wejście na dach konstrukcji i obserwację układu funkcjonalnego placu, który nawiązuje do obrazu Nowosielskiego pt. „Wschód słońca”.
wizualizacja
proj.: Aleksandra Monasterska
Praca Aleksandry Monasterskiej pokazuje, że miasto może rozrastać się w sposób zaplanowany i uporządkowany, a południowo-wschodni skraj Krakowa ma duży potencjał do przemian.
