Czy zabytkowy budynek może stać się sercem nowoczesnego centrum twórczości? Studentki Politechniki Rzeszowskiej udowadniają, że dialog między architekturą historyczną a współczesną nie musi oznaczać kompromisu. Projekt „SOMA – Dom Pracy Twórczej” pokazuje, jak adaptacja istniejącej zabudowy może stworzyć miejsce otwarte na kulturę, edukację i lokalną społeczność. Projekt autorstwa Barbary Kapusty i Wiktorii Jakieły z Politechniki Rzeszowskiej w ramach przedmiotu Projektowanie architektoniczne w obiektach historycznych. Pracę prowadziła Magdalena Janda, a koordynatorem przedmiotu był prof. Marek Gosztyła.
© Barbara Kapusta, Wiktoria Jakieła
architektura w dialogu z historią
Punktem wyjścia dla projektu było zachowanie istniejącego historycznego budynku jako najcenniejszego elementu całego założenia. Zamiast zastępować go nową architekturą, autorki postanowiły przywrócić mu funkcje odpowiadające współczesnym potrzebom, jednocześnie eksponując jego walory architektoniczne.
Nowa część kompleksu została zaprojektowana jako wyraźnie współczesna, lecz podporządkowana skali oraz charakterowi historycznego otoczenia. Obie bryły połączono lekkim, transparentnym łącznikiem, który pełni nie tylko funkcję komunikacyjną, ale również symbolicznie łączy przeszłość z teraźniejszością.
To rozwiązanie sprawia, że nowoczesna architektura nie konkuruje z zabytkowym obiektem, lecz staje się jego naturalnym dopełnieniem.
© Barbara Kapusta, Wiktoria Jakieła
dom twórczości otwarty na mieszkańców
Projektowany kompleks został pomyślany jako miejsce aktywne przez cały rok. W nowej części budynku znalazły się wielofunkcyjna sala warsztatowa, przestrzeń wystawiennicza oraz strefy przeznaczone do organizacji wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych.
Z kolei historyczna część mieści kawiarnię, sale spotkań, zaplecze administracyjne oraz pomieszczenia wspierające codzienne funkcjonowanie obiektu. Intuicyjny układ funkcjonalny umożliwia swobodne przenikanie się poszczególnych stref i elastyczne wykorzystanie przestrzeni podczas warsztatów, koncertów, wystaw czy spotkań mieszkańców.
Projekt odpowiada na potrzeby bardzo szerokiej grupy odbiorców – od dzieci i młodzieży, przez artystów oraz uczestników warsztatów, po seniorów i osoby poszukujące spokojnego miejsca do pracy twórczej lub odpoczynku.
natura jako integralna część architektury
Równie ważną rolę jak budynki odgrywa zagospodarowanie terenu. Projekt zachowuje istniejący drzewostan, uzupełniając go o nowe nasadzenia oraz elementy małej architektury.
Centralnym punktem założenia jest zbiornik wodny pełniący funkcję estetyczną, rekreacyjną i ekologiczną. Towarzyszą mu ścieżki spacerowe, tarasy oraz miejsca wypoczynku umożliwiające organizację wydarzeń plenerowych. Zieleń nie stanowi jedynie tła dla architektury, ale współtworzy atmosferę całego miejsca, zachęcając do kontaktu z naturą.
współczesna forma z szacunkiem dla miejsca
Nowoprojektowana część kompleksu wykorzystuje prostą, minimalistyczną formę, naturalne materiały oraz duże przeszklenia otwierające wnętrza na krajobraz. Dzięki temu architektura pozostaje lekka i ponadczasowa, jednocześnie podkreślając wartość historycznej zabudowy.
Zabytkowy obiekt zachowuje charakterystyczny rytm otworów oraz proporcje, natomiast współczesna rozbudowa staje się spokojnym tłem, które eksponuje jego historyczną tożsamość. Takie podejście pozwala stworzyć harmonijną całość odpowiadającą zarówno współczesnym wymaganiom funkcjonalnym, jak i potrzebie ochrony dziedzictwa architektonicznego.
architektura budująca relacje
Projekt „SOMA – Dom Pracy Twórczej” pokazuje, że architektura może pełnić znacznie więcej funkcji niż tylko użytkową. Odpowiednio zaprojektowana przestrzeń sprzyja integracji społecznej, rozwojowi kreatywności oraz budowaniu więzi pomiędzy mieszkańcami.
To propozycja miejsca, w którym historia staje się inspiracją dla współczesności, natura współtworzy architekturę, a przestrzeń zachęca do spotkań, nauki, twórczości i odpoczynku. „SOMA” udowadnia, że adaptacja zabytkowych obiektów może być początkiem nowego życia miejsca i lokalnej społeczności.
