Pierwsze miejsce w konkursie Międzynarodowego Biennale Architektury Kraków 2025 na rekompozycję Wzgórza Wawelskiego zdobyły Dagmara Gil oraz Alicja Hrehorowicz-Nowak. „Prze-pływy” to projekt, który przywraca naturalność i płynność ruchu wokół Wawelu.
Punktem wyjścia stała się idea przepływu — rozumianego nie tylko dosłownie, jako relacja z rzeką Wisłą, ale też symbolicznie: jako ciągły ruch energii, emocji i znaczeń, które budują tożsamość Krakowa
— tłumaczą autorki.
wizualizacja — deptak wzdłuż ul. Bernardyńskiej
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Wawel od nowa
W ich projekcie Wawel z zamkniętej twierdzy zmienia się w przestrzeń otwartą. Wzgórze, rzeka i tkanka miejska odzyskują utracone relacje dzięki systemowi powiązań widokowych oraz tras ruchu pieszego.
Przemyślenie — rethinking — nawiązujące do hasła przewodniego tegorocznej edycji Międzynarodowego Biennale Architektury w Krakowie, stało się źródłem skojarzeń autorek. Projekt nosi tytuł „Prze-pływy” i odnosi się zarówno do ruchu rzeki i wody, ale też przepływu myśli. Kluczowymi w projekcie hasłami była również renaturalizacja, rewilding oraz retencja — wszystkie związane z ponownym przemyśleniem miejsca tak ikonicznego jak Wzgórze Wawelskie.
analiza ruchu pieszego, zielonej infrastruktury i widokowa
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Na odcinku między rogiem ulic Stradomskiej i Bernardyńskiej autorki przewidziały utworzenie woonerfu, a wraz z nim zmiany nawierzchni. Chodnik wiodący wzdłuż wzgórza przy ulicy Św. Idziego i Podzamcze został poszerzony i połączony z pasem ruchu dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Kluczowym obiektem w opracowaniu stał się pawilon, który powstał na Bulwarze Czerwieńskim, tuż u podnóża Wzgórza Wawelskiego. Budynek o funkcji turystyczno-wystawienniczej. Pawilon łączy kierunki piesze i otwiera komunikację w stronę placu wzdłuż ul. Powiśle.
koncepcja zagospodarowania
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Na placu przed Pawilonem zaprojektowane zostały miejsca do odpoczynku połączone z donicami i kwietnikami. Wędrując dalej w stronę zachodnią zamiast betonowego parkingu, napotkamy dodatkowe obszary zielone, których celem jest zatrzymywanie wody i poprawianie mikroklimatu. W miejscu postoju autobusów powstały ogrody deszczowe w obrysie dawnych miejsc parkingowych, służące edukacji w zakresie ekologii i środowiska.
Autorki uwzględniły w projekcie również naturalne kierunki ruchu pieszego, widoczne na istniejących obecnie wydeptanych ścieżkach między chodnikami.
re-think, rekompozycja, renaturalizacja
Obecne szalety publiczne, schowane pod powierzchnią bulwarów — jeden naprzeciw placu Kossaka, a drugi koło ulicy Smoczej zostały przekształcone w pawilony usługowe.
szkice analityczno-koncepcyjne
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Na Wiśle, nieopodal pomnika Smoka Wawelskiego, przewidziane zostały zielone platformy – mają one stanowić wsparcie dla korytarza ekologicznego, a także schronienie dla ptaków wodnych i innych gatunków awifauny.
W projekcie uwzględnione zostały również kluczowe wrażliwe miejsca komunikacyjne. Ciasne przejście nad samą rzeką pod Aleją Gwiazd, gdzie znika granica między ścieżką rowerową a chodnikiem, zostało poszerzone. Podobnego zabiegu doczekała się trasa rowerowa wzdłuż ulicy Bernardyńskiej – dzięki poszerzeniu ścieżki pieszej w formie deptaka, możliwość kolizji z ruchem rowerowym została zminimalizowana.
wizualizacja — elementy małej architektury
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Chodziło nam nie o zdominowanie przestrzeni, ale o wpisanie się w jej rytm, pokazanie wrażliwości i otwartości na dalszą dyskusję. Historia tego miejsca jest fundamentem, a projekt — próbą subtelnego nawiązania do niej, w sposób, który daje pole do interpretacji i dalszego rozwoju
— dodają autorki.
wizualizacja — fragment bulwarów
proj.: Dagmara Gil, Alicja Hrehorowicz-Nowak
Autorki pracy są absolwentkami Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej. Dagmara Gil od 2022 roku prowadzi autorską pracownią Comfospace. Alicja Hrehorowicz-Nowak od 2020 roku jest astystenką w Katedrze Planowania Przestrzennego, Projektowania Urbanistycznego i Ruralistycznego również na Wydziale Architektury PK.
