#Edukacja Architektoniczna w Polsce_Wydziały Architektury
Jak Wydziały Architektury przygotowują studentów do zawodu? Jakie kompetencje powinien mieć absolwent arcitektury w 2030 roku? Pytamy o to dziekanów i dziekany Wydziałów Architektury polskich uczelni. Na nasze pytania odpowiedział prof. Lech Lichołai z Wydziału Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury Politechniki Rzeszowskiej.
prof. Lech LICHOŁAI — Pracownik Wydziału Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury Politechniki Rzeszowskiej, Dziekan Wydziału oraz kierownik Katedry Budownictwa Ogólnego. Prowadzi zajęcia z zakresu budownictwa ogólnego, energooszczędności w architekturze i urbanistyce oraz rozwoju zrównoważonego w budownictwie. Aktywnie uczestniczy w życiu naukowym i organizacyjnym środowiska akademickiego oraz inżynierskiego w Polsce. Jest przewodniczącym Sekcji Fizyki Budowli w Komitecie Inżynierii Lądowej i Wodnej PaN w Warszawie. Pełni również funkcje eksperckie i organizacyjne, między innymi jako członek Komitetu Głównego oraz Rady Naukowej Olimpiady Wiedzy i Umiejętności Budowlanych, a także przewodniczący jury Komitetu Okręgowego tej Olimpiady w Rzeszowie. Członek Senatu Politechniki Rzeszowskiej oraz Rady Dyscypliny Inżynieria Lądowa, Geodezja i Transport. Działa w Polskim Towarzystwie Energetyki Słonecznej oraz w Komitecie Nauki Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa. Pełni funkcję przewodniczącego Komitetu organizacyjnego konferencji solińskich poświęconych zagadnieniom rozwoju zrównoważonego, architektury, budownictwa, inżynierii i ochrony środowiska oraz innowacyjnym technologiom energoefektywnym i odnawialnym źródłom energii. Redaktor naczelny czasopisma „Journal of Civil Engineering, Environment and architecture” (JCEEa). Jego zainteresowania naukowe obejmują rozwiązania materiałowo-technologiczne w budownictwie, energoefektywność w zagadnieniach architektoniczno-budowlanych, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie, pasywne systemy ogrzewania słonecznego oraz budownictwo zrównoważone.
Jak definiuje Pan najważniejszą misję swojego wydziału w dzisiejszym świecie architektury?
Misją naszego wydziału jest kształcenie architektów świadomych odpowiedzialności społecznej, kulturowej i środowiskowej swojego zawodu. W świecie dynamicznych zmian to właśnie architektura musi łączyć wysoką jakość inkluzywnej przestrzeni zbudowanej z interdyscyplarną wiedzą. Chcemy, aby nasi absolwenci nie tylko projektowali obiekty czy przestrzenie, ale także rozumieli kontekst, w którym one powstają, i realnie wpływali na jakość życia przyszłych użytkowników. Zależy nam na kształtowaniu postaw krytycznych i odpowiedzialnych, które pozwolą przyszłym architektom aktywnie współtworzyć przestrzeń publiczną i prywatną w sposób jak najbardziej świadomy.
Jakie kompetencje powinien mieć absolwent architektury w roku 2030 — i jak pomagają Państwo je rozwijać?
Absolwent architektury 2030 roku powinien łączyć umiejętność kreatywnego myślenia koncepcyjnego i solidne podstawy projektowe. Istotna będzie umiejętność pracy zespołowej, krytycznego myślenia i sprawnego poruszania się w świecie nowych technologii. Architekt w 2030 będzie sprawnie funkcjonował w środowisku BIM, świadomie wykorzystywał możliwości sieci neuronowych AI, a projekty przedstawiał za pomocą symulacji immersyjnych i wizualizacji AR i VR. Równie ważne będą kompetencje miękkie: uniwersalna wrażliwość, umiejętność prowadzenia konstruktywnego dialogu i odpowiedzialność za decyzje projektowe. Rozwijamy je poprzez pracę projektową w zespołach, zajęcia interdyscyplinarne czy warsztaty praktyczne. Część projektów realizujemy we współpracy z partnerami zewnętrznymi.
Które elementy programu nauczania uznają Państwo za kluczowe, a które wymagają dziś największej zmiany?
Trzonem programu pozostaje projektowanie architektoniczne i urbanistyczne, wspierane przez historię i teorię architektury oraz zagadnienia techniczne z zakresu budownictwa, transportu i czystych technologii. To fundament, bez którego nie sposób zbudować dojrzałego warsztatu architekta. Za ważne uznajemy również rozwiązania będące odpowiedzią na współczesne problemy: starzejące się społeczeństwo, bezpieczeństwo, zmiany klimatyczne i technologiczne. Największych zmian wymagają dziś metody dydaktyczne oraz sposób integrowania wiedzy. Coraz silniej akcentujemy projekty oparte na rzeczywistych problemach, projektowanie zintegrowane oraz większą elastyczność ścieżek kształcenia, dostosowanych do indywidualnych zainteresowań studentów.
W jaki sposób uczelnia łączy tradycyjny warsztat (rysunek, makiety) z nowymi technologiami, takimi jak AI czy BIM?
Uważamy, że tradycyjny warsztat architekta jest nadal niezwykle ważny. W procesie koncepcyjnym wykorzystujemy rysunek odręczny, pracę z modelem fizycznym czy analizę uwarunkowań i kontekstu, gdyż uczą myślenia przestrzennego i wrażliwości projektowej. Jednocześnie konsekwentnie rozwijamy kompetencje cyfrowe studentów, wprowadzając narzędzia BIM, aktualne oprogramowanie wspomagające projektowanie oraz elementy wykorzystania sztucznej inteligencji. Kluczowe jest dla nas świadome łączenie tych światów. Uczymy studentów, że technologia ma wspierać proces twórczy i decyzyjny, a nie go zastępować. Wskazując bogactwo możliwości zapisu, podkreślamy konieczność weryfikacji rozwiązań proponowanych przez współczesne narzędzia informatyczne, zachęcając do wykorzystania siły sprawczej AI w procesie przedprojektowym i partycypacji społecznej.
Jak zapewniają Państwo studentom realny kontakt z praktyką — biurami architektonicznymi, budowami, inwestorami?
Realny kontakt z praktyką traktujemy jako nieodzowny element kształcenia architekta. Współpracujemy z wieloma biurami architektonicznymi, zapraszając praktyków do prowadzenia zajęć czy wygłoszenia wykładów gościnnych. Zapraszani prelegenci to wybitni specjaliści zarówno z kraju, jak i zagranicy. Program studiów obejmuje obowiązkowe praktyki zawodowe, wizyty na budowach oraz projekty realizowane dla rzeczywistych lokalizacji. Dzięki temu studenci już na etapie studiów konfrontują swoje pomysły z ograniczeniami i oczekiwaniami rynku.
Co dziś jest największym wyzwaniem dla studentów architektury i jak uczelnia ich w tym wspiera?
Jednym z największych wyzwań jest dziś intensywność studiów architektonicznych połączona z wysokimi oczekiwaniami i presją doskonałości. Studenci mierzą się także z niepewnością przyszłej ścieżki zawodowej. Staramy się odpowiadać na te wyzwania poprzez system mentoringu, czytelną organizację procesu dydaktycznego oraz łatwy dostęp do konsultacji z kadrą. Coraz większą wagę przykładamy również do budowania wspierającej atmosfery i dbania o dobrostan psychiczny studentów.
Jak włączają Państwo zagadnienia zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności środowiskowej w program studiów?
Zrównoważony rozwój jest integralnym elementem myślenia projektowego. Studenci analizują cykl życia budynków, efektywność energetyczną, adaptację do zmian klimatu i projektowanie odpowiedzialne społecznie. Uczymy, że architektura ma realny wpływ na środowisko i że ten wpływ można i trzeba kształtować świadomie.
Jak uczelnia buduje relacje z biznesem, samorządami i organizacjami społecznymi?
Budowanie relacji z otoczeniem zewnętrznym traktujemy jako element misji uczelni. Współpracujemy z samorządami przy projektach urbanistycznych, z biznesem przy wdrażaniu innowacji czy z organizacjami społecznymi przy projektach partycypacyjnych. Projekty kursowe często wykonywane są w ramach konkursów. Dla studentów oznacza to możliwość pracy nad zagadnieniami, które mają realny wpływ na przestrzeń i lokalne społeczności. Uczą się przy tym dialogu, odpowiedzialności i rozumienia różnych perspektyw interesariuszy.
prof. Lech LICHOŁAI
więcej: A&B 2/2026 – Edukacja,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
