W ramach prezentacji dyplomowych na europejskich uczelniach pojawiają się projekty, które wykraczają poza architekturę — dotykają lokalnej tożsamości, pamięci, krajobrazu i społeczności. Do tego grona należy praca Julii Margas, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych Willem de Kooning w Rotterdamie ze specjalizacją w dziedzictwie i projektowaniu z Wydziału Architektury TU Delft, która zaproponowała odważne i niezwykle wrażliwe przekształcenie dawnej stacji kolejowej w gdańskich Kokoszkach.
lokalizacja
© Julia Margas
Jej projekt „Dworzec Kokoszki” to hołd dla miejsca osadzonego w bogatej, a momentami tragicznej historii. Kokoszki — dziś nieco zapomniona dzielnica Gdańska — kryją w sobie ślady rozwoju kolei z początku XX wieku, ale też dramat więźniów podobozu Stutthofu. Margas, wykorzystując idee adaptive reuse, przywraca tym historiom należną im rangę, łącząc przeszłość z potrzebami współczesnych mieszkańców.
między historią a współczesnością
Punktem wyjścia projektu stała się analiza tożsamości Kokoszek: od rozwoju kolei w latach 1914–1921, przez działalność lokalnej cegielni, aż po wojenne losy dzielnicy. Autorka zdecydowała się zachować wartość historyczną budynku, równocześnie nadając mu nową funkcję — muzeum lokalnej pamięci, które dokumentowałoby zarówno rozwój kolei, jak i dzieje podobozu Stutthofu.
przekrój
© Julia Margas
Ważnym elementem stały się konsultacje z mieszkańcami, którzy podkreślali brak przestrzeni spotkań, słabą komunikację i potrzebę pielęgnowania pamięci o miejscu. To właśnie oni stali się współautorami programu funkcjonalnego obiektu: pojawiły się warsztaty ceramiczne (nawiązujące do historii Cegły Kokoszkowskiej), przestrzeń wystawowa, miejsca edukacyjne i aktywności DIY.
rzut
© Julia Margas
architektura jako narzędzie pamięci
Renowacja opiera się na idei adaptacyjnego ponownego wykorzystania. Zachowany budynek stacji zostaje uzupełniony o współczesną strukturę łączącą go z odtworzonym historycznym obiektem toalet. Nowa dobudówka pełni rolę sali wystawowej — oszczędnej formalnie, lecz mocno osadzonej w kontekście.
Projekt definiuje wyraźną narrację przestrzeni: od miejsca pamięci, przez edukację, aż po rekreację i budowanie lokalnej wspólnoty. To forma, która z szacunkiem traktuje historię, ale nie zamyka jej w muzealnej gablocie — pozwala na jej doświadczenie.
recepcja
© Julia Margas
współpraca i przyszłość miejsca
Autorka zaproponowała dwa programy wzmacniające rolę dworca w sieci gdańskich instytucji:
-
połączenie z muzeami II Wojny Światowej, tworzące spójną narrację o historii regionu,
-
szlak Cegły Kokoszkowskiej, kończący się warsztatami ceramicznymi w nowym muzeum.
Dzięki nim Kokoszki może stać się ważnym punktem na mapie Gdańska — nie tylko jako ślad historii, lecz jako żywa część miasta.
przestrzeń warsztatowa
© Julia Margas
„Dworzec Kokoszki” to przykład tego, jak nowoczesne projektowanie może prowadzić dialog z historią, wrażliwością mieszkańców i tożsamością miejsca. Margas udowadnia, że architektura może nie tylko chronić dziedzictwo, ale też ożywiać je, otwierając dawną stację kolejową na ludzi, opowieści i nowe możliwości.
