Czy projekt studencki może naprawić błędy urbanistyczne centrum miasta? Mikołaj Baczyński z Wydział Architektury Politechniki Śląskiej zaprojektował Muzeum historii Bytomia ukryte pod głównym rynkiem w mieście. Na jego powierzchni zaplanował zielony kwartał, który zupełnie zmienia skalę i charakter centrum miasta.
Praca zajęła pierwsze miejsce w konkursie Dyplom z Archicadem w kategorii dyplomy magisterskie. Jej promotorem był dr inż. arch. Jan Kubec.
plansza projektowa
proj.: Mikołaj Baczyński
jak naprawić za duży rynek?
Projekt muzeum powstał w miejscu ruin piwnic przy bytomskim rynku. Do 1945 roku istniał w tym miejscu kwartał, wyburzony w czasie wojny. Rynek w Bytomiu istniał od czasów lokacji miasta na prawie magdeburskim z 1254 roku.
W wyniku wyburzeń został niemal dwukrotnie powiększony, tracąc przy tym ludzką skalę, a jego wcześniej mocno zdefiniowane wnętrze urbanistyczne uległo rozcieńczeniu
— tłumaczy autor.
Ostatnim opuszczonym budynkiem przy rynku pozostała kamienica z 1897 zaprojektowana przez Alberta Bӧhma w stylu historyzmu. To ona staje się bramą do zaprojektowanego muzeum.
Przestrzeń muzeum znajduje się pod ziemią. Przestrzeń jego ekspozycji kształtują odkopane i odpowiednio zabezpieczone ruiny piwnic. Rzut muzeum ma kształt kwadratu, po środku którego znajdują się właśnie ruiny. Otacza je pas komunikacji i blok funkcjonalny, w którym umieszczono wyjścia ewakuacyjne i zaplecze funkcjonalne muzeum.
plansza projektowa
proj.: Mikołaj Baczyński
Przestrzeń muzeum przykrywa siatka konstrukcyjna, która pozwala na maksymalne ograniczenie kolizji żelbetowego sklepienia kolebkowego opartego na słupach z murami piwnic. Pomiędzy kolebkami, a powierzchnią znajduje się warstwa ziemi o średniej głębokości 80 cm i 150 cm w najgłębszym punkcie. Warstwa ta jest niezbędna dla utrzymania kluczowego w projekcie kwartału zieleni.
kwartał zieleni zamiast betonu
Projektowany kwartał zieleni ma za zadanie uzupełnić przestrzeń rynku na wzór jego historycznego kształtu. Jego wschodnia krawędź tworzy ścianę urbanistyczną, która domyka rynek.
Zabieg ten pozwala ponownie nadać bytomskiemu rynkowi ludzką skalę, jednocześnie nie ograniczając przestrzeni publicznej w ścisłym sercu miasta
— uzupełnia autor.
Zachodnia część kwartału została przeznaczona ogródki kawiarniane, które mogą przenikać się z jego wnętrzem.
W centrum wszystkiego znajduje się Muzeum Historii Bytomia, które jest pomnikiem nie tylko istniejącego już kwartału, ale także całego miasta […] Tak jak w przeszłości przestrzeń bytomskiego rynku była starannie rzeźbiona, ulice poszerzano, a pierzeje przesuwano by zoptymalizować przestrzeń, niniejsza praca jest apelem autora, byśmy z równą starannością i wrażliwością potrafili dbać o przestrzeń publiczną […]
— dodaje autor.
plansza projektowa
proj.: Mikołaj Baczyński
Autor zwraca w projekcie uwagę również na charakterystykę zabudowy wokół rynku, której historyczna część mocno kontrastuje z tą nowoczesną, mniej konsekwentną i zwartą.
Praca „Muzeum Historii Bytomia” została nagrodzona za kompleksowe, wnikliwe i minimalistyczne podejście do tematu. Autor wykazał się wyjątkowym zrozumieniem kontekstu historycznego miasta, tworząc obiekt, który nie tylko opowiada o przeszłości Bytomia, ale sam staje się jej częścią. Architektura muzeum harmonijnie łączy nowoczesną formę z poszanowaniem lokalnej tożsamości kulturowej i urbanistycznej
— brzmi fragment uzasadnienia jury konkursu.
