Na Ursynowie, ponad tunelem, w którym przebiega Południowa Obwodnica Warszawy, powstaje niezwykły park linearny, który po ukończeniu prac ma być największym ogrodem dachowym w Polsce. Założenie rozciągające się na długości ponad 2 kilometrów zastąpi trawnik porastający betonowy strop tunelu drogi ekspresowej S2. Na początku września udostępniono trzeci odcinek niezwykłego parku na Ursynowie. Na oddanie czekają jeszcze dwa, chociaż ich koncepcje nie wszystkim się podobają. Czy mieszkańcy woleliby parking?
Przez dziesięciolecia w pasie wolnej przestrzeni wzdłuż ulicy Filipiny Płaskowickiej rósł trawnik, na nim pojedyncze drzewa, które dzieliły obszar z targowiskiem i licznymi parkingami. Przez kilka lat teren będący przedpolem Lasu Kabackiego zamienił się w plac budowy. A potem trawnik i parkingi powróciły, tyle że z tunelem pod spodem. Teraz miasto realizuje w tym miejscu ambitne przedsięwzięcie, które jest wynikiem konsultacji społecznych oraz prac projektowych przeprowadzonych przez firmę Palmett. Podzielona na 6 etapów budowa parku linearnego o powierzchni ponad 12 hektarów, na którym wyrosną tysiące nowych roślin jest już za połową. Koszt prac przekracza 40 milionów złotych.
Park linearny nad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy w Ursyonwie
fot.: Krzysztof Babicki © ZZW
park w sześciu kawałkach
Od momentu rozpoczęcia prac nad największym ogrodem na dachu w Polsce dla mieszkańców otwarto już dwa spośród pięciu planowanych (i jednego rezerwowego) etapów. Pierwszy, znajdujący się pomiędzy ulicami Stryjeńskich i Braci Wagów został udostępniony 16 kwietnia 2025 roku. Kolejny, zlokalizowany pomiędzy ul. Braci Wagów a aleją Komisji Edukacji Narodowej otwarto tydzień później.
Park linearny nad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy w Ursyonwie
fot.: Krzysztof Babicki © ZZW
W ramach metamorfozy tych miejsc pojawiło się mnóstwo nowych nasadzeń — są to zarówno zwykłe trawniki, jak i byliny, a nawet łąki kwietne. W przyszłości cień zapewnią nowe drzewa, których w dwóch pierwszych etapach przybyło ponad 300. Sposób gospodarowania zielenią różni się w zależności od funkcji, jaką ma pełnić dany fragment parku linearnego. Część oddana najwcześniej jest zdecydowanie bardziej zielona — jest tu dużo krzewów, drzew oraz wijących się pomiędzy nimi ścieżek, w tym rowerowej oraz promenady z żółtą wstęgą, która ma przebiegać na długości całego parku, zespalając założenie.
Park linearny nad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy w Ursyonwie
fot.: Krzysztof Babicki © ZZW
W kolejnym etapie powstała przestrzeń o zdecydowanie bardziej otwartym charakterze. Utworzono dużych rozmiarów ogród deszczowy o powierzchni około 350 metrów kwadratowych, po którym przebiegają drewniane, wodoprzepuszczalne podesty, zaprojektowane w oparciu o strukturę plastra miodu. Na jednym z placy znalazło się również miejsce na monumentalną figurę złotego misia, będącego symbolem Ursynowa (co wiąże go nie tylko z postacią Juliana Ursyna Niemcewicza, ale i łacińskim brzmieniem nazwy "niedźwiedź"). Wielka rzeźba jest fragmentem większego placu zabaw; dzieci mogą się po niej wspinać, a po wdrapaniu się na szczyt — zjechać ze zjeżdżalni. Czterometrowa figura powstała z drewna, na specjalne zamówienie w Danii za kwotę — bagatela — miliona złotych.
Park linearny nad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy w Ursyonwie
fot.: Krzysztof Babicki © ZZW
ukoić zmysły ponad ekspresówką
Najnowszy, trzeci już odcinek, został przekazany mieszkańcom na początku września 2025 roku. To jeden z najbardziej ekscytujących elementów parku linearnego ponad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy. Jego głównym elementem jest park sensoryczny:
Główną atrakcją tego odcinka jest ogród zmysłów, w którym niezależnie od pór roku odpoczniemy wśród kolorów, kwiatów, zapachów i szumu traw. Wybraliśmy kontrastujące ze sobą gatunki roślin, które jednocześnie się uzupełniają. Szczególną uwagę zwracają dwie wyniesione rabaty z krwawnikami, czosnkami, zawilcami, orlikami, dzwonkami, ostrożeniami, naparstnicami, jeżówkami, bodziszkami, liliami, szałwiami, dziewannami, werbenami, przetacznikami i innymi gatunkami bylin i traw ozdobnych. Ogród zmysłów znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie niewielkiego placu, na którym można odpocząć przy stolikach i krzesłach
— pisze Zarząd Zieleni Warszawy.
Oprócz ogrodu sensorycznego pojawiły się oczywiście nowe drzewa, w tym liczne owocowe. Łącznie zasadzono ich ponad 150, do tego kilka tysięcy krzewów i bylin. Przez całość przebiegają oczywiście ciągi piesze, w tym kolejny fragment z żółtą wstęgą, która ostatecznie połączy wszystkie fragmenty parku.
kolejne etapy parku linearnego w Warszawie
Oprócz oddanego właśnie fragmentu, na udostępnienie czekają jeszcze dwa etapy parku linearnego nad POW — jeden znajdujący się pomiędzy ulicami Lanciego i J. Rosoła, gdzie ZZW planuje utworzenie placu ze stołami piknikowymi i sadem oraz ostatni, rozciągający się od ulicy J. Rosoła aż po ulicę Nowoursynkowską. Tam miasto przewiduje zmianę geometrii istniejącego nasypu oraz wybudowanie wiaty w formie okrągłej pergoli, z której będzie można obserwować całe założenie. Na ten etap przyjdzie poczekać do początku przyszłego roku. Po ukończeniu w parku o obszarze ponad 12 hektarów znajdzie się łącznie tysiąc nowych drzew oraz sto tysięcy niskich nasadzeń, a także 300 elementów małej architektury.
Budynki centrum zarządzania tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy
fot.: Panek © CC BY SA 4.0 | Wikimedia Commons
skrzynka pełna wstydu
Nowy park linearny, choć jeszcze nieukończony, już boryka się z pewnymi problemami. W portalach informacyjnych pojawiają się fotografie przedstawiające skrzynki techniczne, będące estetyczną zmorą Warszawy i wielu innych polskich miast. W przypadku stołecznego parku linearnego metalowe puszki znajdują się tuż przy ścieżkach — pewnie minie sporo czasu, zanim zgubią się w rosnącej dookoła zieleni. Jak w rozmowie z lokalnym portalem Halo Ursynów tłumaczył Bartłomiej Gasparski, projektant z firmy Palmett odpowiedzialnej za park linearny ponad tunelem POW, zachowanie skrzynek było konieczne — znajdują się w nich czujniki drgań tunelu, i ich utrzymanie nie zależy od Zarządu Zieleni Warszawy.
park zamiast parkingu?
Większym problemem, przynajmniej jeśli miałaby to sugerować skala nagłośnienia, wydaje się kwestia miejsc parkingowych. Jeszcze zanim na połaciach wolnej przestrzeni pomiędzy ursynowskimi blokowiskami powstał tunel POW, oprócz trawników, targów i parków, istotną część jej powierzchni zajmowały parkingi. Po zakończeniu budowy tunelu parkingi naziemne powróciły w to miejsce kosztem kilku milionów złotych. Jak się jednak okazało — nie na długo.
Zgodnie z planem budowy kolejnego etapu parku nad tunelem drogi ekspresowej S2, jego część miałaby powstać na fragmencie parkingu wybudowanego na wysokości osiedla Kazury. W wyniku powstania parku, liczba miejsc parkingowych miałaby zmniejszyć się z 300 do 200. Według niektórych szacunków, ilość utraconych, miejsc może wynieść nawet 155, co zdaniem części mieszkańców pobliskiego osiedla przełoży się negatywnie na organizację ruchu w okolicy. Osiedle Kazury powstało w latach 70. ubiegłego stulecia — nie ma tam parkingów podziemnych, a przez 50 lat, które minęły od zakończenia budowy, ilość samochodów przypadających na jednego mieszkańca znacznie się zwiększyła. Początkowo plan zakładał pozostawienie parkingu — teraz jednak władze Warszawy mówią o kompromisie pomiędzy pozostawieniem części miejsc parkingowych a utrzymaniem odpowiedniej szerokości parku linearnego.
Wylot tunelu Południowej Obwodnicy Warszawy od strony zachodniej
fot.: Emptywords © CC BY SA 4.0 | Wikimedia Commons
Przeciwnicy zmniejszania parkingu są nieustępliwi — wysłali już list otwarty do Prezydenta Miasta Rafała Trzaskowskiego, a w godzinach popołudniowych 18 września 2025 roku planują protest, w ramach którego zablokują rondo na skrzyżowaniu ulic Płaskowickiej i Stryjeńskich (gdzie, notabene, znajduje się całkiem sporo miejsc parkingowych).
Budowa tunelu Południowej Obwodnicy Warszawy
fot.: Adrian Grycuk © CC BY-SA 3.0pl | Wikimedia Commons
park nad najdłuższym tunelem w Polsce
Najdłuższy tunel w Polsce, przebiegający na odcinku 2,3 kilometra, znajduje się na trasie drogi ekspresowej S2, będącej w tym fragmencie częścią Południowej Obwodnicy Warszawy. Pierwotnie planowano w tym miejscu zwyczajną autostradę, jednak od czasu podjęcia decyzji o ulokowaniu obwodnicy w tym miejscu, okoliczna zabudowa mieszkaniowa uległa znacznemu dogęszczeniu. Przeprowadzenie tak ruchliwej drogi wzdłuż ulicy Filipiny Płaskowickiej, w bezpośrednim sąsiedztwie osiedli mieszkaniowych, wzbudziło silny sprzeciw mieszkańców, społeczników i organizacji prośrodowiskowych. Ostatecznie, po licznych zawirowaniach, zdecydowano o poprowadzeniu drogi S2 przez Ursynów w tunelu. Budowa rozpoczęta w pierwszym kwartale 2017 roku miała potrwać półtorej roku. Ostatecznie praca przy konstrukcji najdłuższego tunelu w kraju zajęła cztery lata.
Park linearny nad tunelem Południowej Obwodnicy Warszawy w Ursyonwie
fot.: Krzysztof Babicki © ZZW
Oprócz korzyści wskazywanych przez włodarzy Warszawy, budowa tunelu na Ursynowie miała również szereg konsekwencji nie tylko uciążliwych, ale i negatywnych w znacznie szerszym znaczeniu. Mieszkańcy nie otrzymali uprzednio obiecanych oczyszczaczy spalin, wydostających się z szybów wentylacyjnych. W związku z przeobrażeniami na tym terenie, końca swojej historii doczekał Bazarek na Dołku przy ul. Braci Wagów. Niewiele osób pamięta również, że oprócz większych drzew, rozsianych po pasie zieleni w miejscu stropu dzisiejszego tunelu, przy ulicy Flipiny Płaskowickiej znajdował się również niewielki park, gęsto zarośnięty drzewami. Czy nowy park linearny zrekompensuje wszystkie te zmiany?
