Po kamieniu, ziemi, drewnie, betonie, metalu i szkle francuska grupa przemysłowa proponuje uznanie siódmej kategorii materiałów: membran technicznych. To otwarta kategoria, definiowana nie przez skład czy masę materiału, lecz przez jego zdolność do oddziaływania na budynek. Przepuszczanie i filtrowanie światła, kontrolowanie zysków ciepła słonecznego, poprawa komfortu akustycznego, regulowanie przepływu powietrza czy przekrywanie dużych rozpiętości — jedna powierzchnia może łączyć wiele funkcji i odgrywać istotną rolę już na etapie pierwszych szkiców projektu.
Saint-Jean-de-Soudain (departament Isère) — Membrany techniczne są wykorzystywane w architekturze i budownictwie od niemal pięćdziesięciu lat, jednak do tej pory klasyfikowano je przede wszystkim jako materiały tak zwane „lekkie”. W ramach koncepcji 7. MATERIAŁU (7TH MATERIAL) firma Serge Ferrari zaproponowała w czwartek, 24 września 2026 r., podczas międzynarodowego wystąpienia (zobacz nagranie) nadanie tej kategorii nazwy, określenie jej zakresu oraz zapewnienie jej miejsca obok głównych grup materiałów, które stanowią podstawę języka projektowania architektonicznego.
Celem nie jest wprowadzenie kolejnego produktu ani zastrzeżenie własnego znaku towarowego. Chodzi o wyeksponowanie całej rodziny materiałów, ich właściwości użytkowych oraz związanego z nimi know-how, tak aby architekci, inżynierowie, biura projektowe, inwestorzy, wykonawcy i jednostki techniczne mogli uwzględniać je na wcześniejszym etapie podejmowania decyzji projektowych.
Dalt Vila, Ibiza (l) | Msheireb, Doha (p)
fot.: IA Generated Picture (l) | fot.: Ritu Manoj Jethani (p)
Od masy do sposobu działania
W budownictwie od dawna wiąże się właściwości użytkowe z masą, grubością i nakładaniem kolejnych warstw materiałów. Membrana techniczna wprowadza inną logikę: pozwala uzyskiwać określone parametry dzięki zachowaniu napiętej powierzchni oraz funkcjom, które ta powierzchnia spełnia.
Nie zastępuje kamienia, drewna, betonu, metalu ani szkła. Uzupełnia je. Jej niewielka masa pozwala odciążyć niektóre konstrukcje, a zdolność do filtrowania, ochrony lub pochłaniania może ograniczać potrzebę stosowania dodatkowych systemów korygujących. Elastyczność i możliwość napinania sprawiają natomiast, że geometria, wiatr, słońce, światło i akustyka stają się parametrami, które można uwzględnić w samym projekcie.
W ten sposób materiał przestaje być jedynie techniczną odpowiedzią wprowadzoną pod koniec procesu projektowego. Może współtworzyć koncepcję budynku już od samego początku.
Membrana nie jest już czymś, co określa się w specyfikacji dopiero pod koniec projektu. Uczestniczy w poszukiwaniu rozwiązania od samego początku. Nie tylko ją dobierasz — projektujesz z jej wykorzystaniem
— podkreśla Nick Tyrer, architekt i projektant z BDP Pattern.
Msheireb, Doha
fot.: Ritu Manoj Jethani
Jedna powierzchnia, wiele funkcji: przykłady zrealizowanych projektów
Tę koncepcję można oceniać zarówno na podstawie ilości zastosowanego materiału, jak i liczby funkcji skupionych na jednej powierzchni:
Muzeum M9 w Mestre, zaprojektowane przez pracownię Sauerbruch Hutton — wewnętrzna membrana przepuszcza 41% światła i osiąga współczynnik pochłaniania dźwięku \(\alpha_w = 0{,}65\). Ta sama powierzchnia wspiera zatem zarówno doświetlenie wnętrza światłem dziennym, jak i komfort akustyczny.
The Camp w Aix-en-Provence, projekt pracowni Corinne Vezzoni & Associés — niemal 7000 m² membrany tworzy zadaszenie nad przestrzeniami zewnętrznymi, zapewniając ochronę przed promieniowaniem słonecznym.
Msheireb w Dosze, projekt pracowni Mossessian & Partners — rozsuwany dach składający się z 1080 paneli osłania plac publiczny i dostosowuje poziom ochrony do warunków klimatycznych.
Dalt Vila na Ibizie — 137 kg tkaniny osłania dziedziniec położony na terenie wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dzięki temu obciążenie istniejącej konstrukcji pozostaje minimalne.
The Camp, Aix-en-Provence
fot.: Vincent Uettwiller
Mniej materiału, udokumentowane parametry
Jeden metr kwadratowy membrany waży od 380 g do 1,6 kg. W zależności od geometrii dobrze zaprojektowany dach membranowy może być nawet dziesięciokrotnie lżejszy od rozwiązania wykonanego z tradycyjnych materiałów.
Na podstawie analizy cyklu życia obejmującej 50 lat, przeprowadzonej dla rozwiązania badanego przez grupę Serge Ferrari, deklarowany ślad węglowy wynosi około 20 kg ekwiwalentu CO₂/m², w porównaniu z około 75 kg ekwiwalentu CO₂/m² dla referencyjnego rozwiązania metalowego.
Przez cztery tysiące lat budowanie lżej było kwestią wyboru. Dziś stało się koniecznością
— mówi Nic Goldsmith, architekt, inżynier i pionier lekkich konstrukcji.
W zakresie ochrony przeciwsłonecznej niektóre rozwiązania membranowe mogą blokować nawet 97% energii słonecznej, zanim przeniknie ona przez przeszklenie. W analizowanym scenariuszu dla budynku komercyjnego, ocenionym zgodnie z normą ISO 52022-3, zastosowanie automatycznie sterowanej rolety tekstylnej zmniejsza zapotrzebowanie na chłodzenie z 60,2 do 29,8 kWh/m² rocznie.
Dalt Vila, Ibiza
fot.: AI Generated Picture
Otwarta kategoria, która może zmienić sposób specyfikowania materiałów
Nadając membranom technicznym nazwę 7TH MATERIAL, firma Serge Ferrari chce ułatwić ich uwzględnianie w specyfikacjach architektonicznych oraz w dialogu między biurami projektowymi, inwestorami, ubezpieczycielami i organizacjami technicznymi.
Inicjatywa ma wykraczać poza produkty samej grupy i obejmować całą branżę: producentów, wykonawców, inżynierów i architektów.
Aby ta nowa rodzina materiałów została powszechnie uznana, potrzebne są wspólny język, jasno określone metody pomiarowe oraz porównywalne dane. Serge Ferrari zapowiada udokumentowanie tych parametrów, wskazanie źródeł danych i określenie ograniczeń, tak aby projektanci mogli oceniać membrany na równych zasadach z innymi materiałami budowlanymi.
Nie wprowadzamy nowego produktu. Nadajemy nazwę rodzinie materiałów, która już jest obecna w architekturze, ale wciąż nie jest wystarczająco doceniana. Poprzez 7. MATERIAŁ chcemy pokazać, że wysokie parametry użytkowe mogą wynikać również ze sposobu działania powierzchni, jej lekkości i zdolności do łączenia wielu funkcji. Ta kategoria ma być otwarta, udokumentowana i współdzielona przez całą branżę
— podkreśla Sébastien Baril, dyrektor generalny Serge Ferrari Group.
Nowe spojrzenie na możliwości materiałów
Poprzez koncepcję 7TH Material firma Serge Ferrari zachęca branżę do zmiany sposobu myślenia: zamiast pytać wyłącznie „z czego wykonany jest ten materiał?”, warto również zapytać: „co ten materiał pozwala osiągnąć w budynku?”
To sposób na poszerzenie możliwości projektowych dzięki kategorii materiałów łączących lekkość, zdolność adaptacji i dużą koncentrację funkcji na jednej powierzchni.
Więcej informacji o tej kategorii: 7TH MATERIAL — Serge Ferrari
Więcej informacji na stronie firmy SERGE FERRARI w portalu PdA.
