Teatr Bagatela odsłania karty, prezentując zwycięski projekt na przebudowę gmachu przy skrzyżowaniu ulicy Krupniczej i Karmelickiej, który stworzyła krakowska pracownia SAO Architecture. O „niebagatelnej” rewolucji rozmawiano podczas konferencji prasowej, która odbyła się 28 listopada bieżącego roku. Jak zmieni się budynek kultowego krakowskiego teatru i kiedy ruszy przebudowa?
Praca, której autorem jest pracownia SAO Architects z Krakowa, zwyciężyła w konkursie architektonicznym na projekt przebudowy Teatru Bagatela, którego wyniki ogłoszono 3 listopada 2025 roku. Sąd konkursowy, pracujący pod przewodnictwem Janusza Sepioła, Głównego Architekta Miasta Krakowa, w taki sposób uzasadnił decyzję o przyznaniu pierwszej nagrody:
W jednogłośnej opinii Sądu Konkursowego praca najlepiej rozwiązuje złożone zadanie konkursowe. W szczególności wyróżnia się udanym rozwiązaniem zewnętrza, eksponując „piropiktury Skulicza” i zachowując generalny charakter architektury istniejącej. (…) Zwraca uwagę ograniczony zakres wyburzeń i pogłębień oraz uszanowanie niedawno przeprowadzonego remontu podziemia co zapewne korzystnie wpłynie na budżet przedsięwzięcia. Poprawne rozwiązania funkcjonalne, obszerny hol wejściowy, spokojna architektura wnętrza, przyjemne i skromne rozwiązanie kawiarenki na dachu (…). Największa wśród zgłoszonych prac ilość miejsc może jednak ulec nieznacznej redukcji w wyniku dalszych prac projektowych, w szczególności dotyczących akustyki. Praca wyróżnia się też starannym opracowaniem zagadnień technologii sceny. (…)
II miejsce przyznano warszawskiej pracowni WXCA, trzeciego i wyróżnień nie było, ponieważ — jak tłumaczył Janusz Sepioł — pozostałe prace charakteryzowały się wyraźnie niższym poziomem. Na konkurs spłynęło łącznie 5 projektów, jedna z pracowni zgłaszających chęć udziału, została zdyskwalifikowana ze względów formalnych, a trzy zrezygnowały już w trakcie procedury konkursowej.
Konferencja prasowa w sprawie przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie — od lewej: Agnieszka Duda, Barbara Kopiec, Dawid Weremczuk
fot.: Przemek Ciępka
niebagatelne zmiany
Chociaż, jak mówił podczas konferencji Główny Architekt Miasta Krakowa Janusz Sepioł, „łopat nikt nie będzie wbijał”, to w krakowskim teatrze zajdzie spora rewolucja. Projekt przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie zakłada niemal całkowitą reorganizację wnętrza, a co za tym idzie, funkcjonalności budynku na skrzyżowaniu ulic Krupniczej, Karmelickiej, Podwale i Szewskiej, bez zwiększenia powierzchni zabudowy.
Największe zmiany czekają foyer. Dzisiaj jest to stosunkowo ciasne wnętrze, przytłoczone nisko zawieszonym stropem. Po przebudowie, foyer w Teatrze Bagatela będzie przestronnym wnętrzem o wysokości trzech kondygnacji, na których znajdą się galerie otwarte na centrum pomieszczenia.
Projekt przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie — foyer i scena
mat. SAO Architecture
Jak mówiła Agnieszka Duda ze zwycięskiej pracowni, Teatr Bagatela ma stać się otwarty dla mieszkańców i przedstawicieli różnych sztuk. W ramach przebudowy powstaną miejsca dla wernisaży i spotkań muzycznych, a także sky bar na szczycie budynku.
Spotkajmy się pod Bagatelą zmieniamy [na] spotkajmy się w Bagateli. Bagatela po przebudowie powraca na scenę miasta jako otwarty, wielogatunkowy dom sztuk — miejsce, w którym dziedzictwo staje się przyszłości, a architektura prowadzi nie dominując swoją formą — dzięki temu może stać się tłem ale również uczestnikiem różnorakich wydarzeń artystycznych. Proponowana koncepcja łączy w sobie szacunek dla substancji historycznej z odważną prostotą współczesnych rozwiązań: transparentny parter otwiera dolne foyer niczym miejski pasaż, który wciąga przechodnia do środka, zanim zdecyduje, że chce zostać widzem spektaklu.
— czytamy na jednej z plansz zaprezentowanych podczas konferencji.
Konferencja prasowa w sprawie przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie — od lewej: Janusz Sepioł, Szymon Wojciechowski, Agnieszka Duda
fot.: Przemek Ciępka
Powiększy się też ilość miejsc na widowni. Obecnie Teatr Bagatela dysponuje 330 miejscami, w projekcie przewidziano ich aż 450, chociaż — jak zaznaczył dyrektor Teatru Bagatela Andrzej Wyrobiec — ich liczba może ostatecznie ulec nieznacznej redukcji ze względów akustycznych oraz widokowych. Nadwyżkę uda się uzyskać dzięki zmianie geometrii widowni, która stanie się bardziej stroma. Przebudowane ma zostać zaplecze dla pracowników, wraz z garderobami i pomieszczeniami administracyjnymi, powstanie także scena obrotowa. Zagospodarowaniu ulegnie niewykorzystana przestrzeń pod sceną, a szatnie i toalety znajdą się w kondygnacji podziemnej.
Projekt przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie — elewacje zewnętrzne
mat. SAO Architecture
jak będzie wyglądać Teatr Bagatela po przebudowie?
Przekształceniom ulegną również elewacje budynku przy ulicy Karmelickiej. Dzisiaj na osi narożnej kamienicy znajdują się dwa kwadratowe okna otoczone, podkreślone przez 10 pionowych listew. W koncepcji przedstawionej przez SAO Architecture zastąpią je cztery pionowe przeszklenia, w których znajdą się witraże. Ponad nimi, w attyce budynku, przebite zostaną cztery pionowe otwory.
Charakterystyczna dla budynku Bagateli elewacyjna mozaika autorstwa prof. Witolda Skulicza staje się w projekcie punktem wyjścia dla całej kompozycji fasad i inspiracją dla projektu wnętrz. Powstała w latach 60., gdy architektura i sztuka odważnie eksperymentowały z formą oraz ceramiką jako nośnikiem nowoczesnej dekoracji — stanowi dziś bezcenny komentarz do modernistycznych poszukiwań tamtego czasu. Koncepcja uhonorowuje ten element w szczególny sposób: mozaiki pozostają głównymi akcentami elewacji od Krupniczej i Karmelickiej, a w miejscu zbiegu ulic projektujemy witraż doświetlający nowe foyer. Jego kolorystyka wyrasta z istniejących tonów mozaiki, a uproszczona, abstrakcyjna forma jest współczesnym dialogiem z pierwowzorem. W ten sposób przeszłość koresponduje z przyszłością — światło miasta przenika do środka, a foyer odwdzięcza się grą światła, cienia, koloru i odbić. Tworząc co dzień niecodzienny spektakl.
— głosił napis na planszy prezentującej projekt przebudowy Teatru Bagatela.
Zmiany zajdą również w przyziemiu. Tam, gdzie dzisiaj znajdują się poziome witryny, zaplanowano osiem pionowych przeszkleń wychodzących na foyer teatru. Przekształcony zostanie również podcień, który otrzyma nieco bardziej dynamiczny, zakrzywiony kształt. Na szczycie budynku znajdzie się z kolei kawiarnia z widokiem na Kraków.
Okna w południowej elewacji Teatru Bagatela w Krakowie
fot.: Przemek Ciępka
z oknami czy bez?
Jedną z kwestii poruszonych podczas konferencji prasowej była sprawa ośmiu otworów okiennych, znajdujących się obecnie na elewacjach budynku od strony południowej i północno-wschodniej. Jak zauważył jeden z uczestników wydarzenia, Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzeni określa możliwość przekształceń jedynie w poziomie parteru i piwnicy — wspomniane okna znajdują się zaś w połowie wysokości elewacji. Zwycięska praca nie przewiduje otworów okiennych w tym miejscu.
Teatr Bagatela w Krakowie
fot.: Zygmunt Put © CC BY-SA 4.0 | Wikimedia Commons
Jak tłumaczył Szymon Wojciechowski, członek Sądu Konkursowego, zaletą rozwiązania zaproponowanego przez zwycięską pracownię jest znacznie lepsze wyeksponowanie tak zwanych piropiktur Skulicza, abstrakcyjnych kompozycji w formie okładzin elewacyjnych zaprojektowanych dla Teatru Bagatela przez Witolda Skulicza w 1967 roku, oraz wykonanych w Spółdzielni „Kamionka” w Łysej Górze. Koncepcja powstała w pracowni WXCA, która otrzymała II miejsce w konkursie, pozostawiła kształt otworów okiennych na bocznych elewacjach Teatru Bagatela bez zmian.
Konferencja prasowa w sprawie przebudowy Teatru Bagatela w Krakowie — Andrzej Wyrobiec, Dyrektor Teatru Bagatela
fot.: Przemek Ciępka
kiedy ruszy przebudowa Bagateli?
Jak zdradził podczas konferencji prasowej Andrzej Wyrobiec, dyrektor Teatru Bagatela, szacunkowy koszt przebudowy, wskazany przez większość pracowni biorących udział w konkursie architektonicznym, oscyluje w granicach 50 milionów złotych. Prace poprzedzone zostaną opracowaniem pełnej dokumentacji projektowej, a — jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem — budowa ruszy w 2027 roku i potrwa około dwóch lat, zamykając się jeszcze przed obchodami 110-lecia teatru. W międzyczasie Teatr Bagatela przeniesie się do innej lokalizacji, której szczegóły nie zostały jeszcze upublicznione. Wedle zapowiedzi Andrzeja Wyrobca, przeprowadzka nie wpłynie znacząco na funkcjonowanie instytucji — liczba premier ma pozostać bez zmian.
