W marcu 2023 roku Hanna Zdanowska, Prezydentka Miasta Łodzi, ustanowiła nagrodę, która ma pomóc w poprawie estetyki przestrzeni publicznych, a przy tym promować architekturę wpisującą się w tożsamość miasta. Za nami druga edycja Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi. Które realizacje w mieście uznano za najlepsze?
Nagrody doceniające realizacje architektoniczne w danych miastach są wyróżnieniem dla ich twórców, skłaniają także do refleksji nad tym, jak rozwija się miasto, jaki jest jego wizerunek, a także czego potrzebują mieszkańcy i mieszkanki. W Łodzi Nagrodę Architektoniczną Prezydenta Miasta przyznano po raz drugi.
gala 2. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi
fot.: Daniel Kiermut
Tym razem w szranki o ten tytuł stanęły obiekty ukończone w latach 2023–2024 i zrealizowane w granicach administracyjnych miasta. Swoich kandydatów w trzech kategoriach — Przestrzeń miejska, Zrewitalizowany obiekt lub zespół i Współczesna kamienica łódzka — mogli zgłaszać sami architekci, inwestorzy i mieszkańcy.
nominacje — 9 prac w 3 kategoriach
Przestrzeń miejska
W tej kategorii nominowano: przebudowę Placu Wolności, gdzie dzięki projektowi pracowni mamArchitekci i A2P2 architecture & planning posadzono ponad sześćdziesiąt drzew, przebudowę Parku Staromiejskiego w nowoczesną przestrzeń miejską autorstwa zespołów 3d Architekci i M+Projekt oraz rewitalizację Skweru im. Komitetu Obrony Robotników, za którą odpowiada firma BPK Poznań.
Zrewitalizowany obiekt lub zespół
W tej kategorii nominowano: osiedle mieszkaniowe Nova Fabryka projektu Izzba architekci Chrabąszcz, Szczerbowski, przebudowę dawnego kantoru I.K. Poznańskiego, jednego z pierwszych budynków biurowych w Łodzi, według koncepcji pracowni Archidea i zaaranżowaną w zabytkowych wnętrzach dwudziestowiecznej kamienicy Bibliotekę Secesja ArchiHUB autorstwa zespołu biura Arta.
Współczesna kamienica łódzka
W tej kategorii szansę na nagrodę miały: zlokalizowana na wąskiej działce inwestycja New Iron projektu Marcina Tomaszewskiego z pracowni REFORM Architekt, wpisujący się w kontekst miejsca II etap realizacji Diasfera Łódzka autorstwa Marcina Sztajerowskiego z pracowni STAAM Architekt i połączony z fasadą dziewiętnastowiecznej kamienicy budynek R4R, za którym stoi biuro PF Projekt.
jury
Nominowane realizacje oceniło jury pod przewodnictwem Hanny Zdanowskiej, Prezydentki Miasta Łodzi, w składzie: Robert Sobański (zastępca przewodniczącej, p.o. Dyrektora Biura Architekta Miasta w Departamencie Planowania i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Łodzi), Marek Lisiak (sędzia referent, pomoc administracyjna w Zespole Rozwoju Miasta w Biurze Architekta Miasta w Departamencie Planowania i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Łodzi), Beata Konieczniak (Zastępczyni Dyrektora Biura Architekta Miasta w Departamencie Planowania i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Łodzi), Aleksandra Sztuka-Tulińska (p.o. Zastępcy Dyrektora Wydziału Kształtowania Środowiska w Departamencie Ekologii i Klimatu Urzędu Miasta Łodzi), Sławomir Granatowski (p.o. Dyrektora Biura Rewitalizacji w Departamencie Prezydenta Urzędu Miasta Łodzi), Mateusz Sipa (p.o. Dyrektora Biura Rozwoju Gospodarczego i Współpracy Międzynarodowej w Departamencie Planowania i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Łodzi), Piotr Piasecki (przedstawiciel Łódzkiej Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej), Barbara Pluskota-Gajewska (przedstawicielka Stowarzyszenia Architektów Polskich Oddział Łódź), Marek Janiak (przedstawiciel Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej), Bartosz Hunger (przedstawiciel Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi), Joanna Żarnoch-Chudzińska (Redaktorka Naczelna „Gazety Wyborczej Łódź”), Dorota Szczepańska (Redaktorka Naczelna Łódź.pl). Sekretarzyniami konkursu były przedstawicielki Zespołu Rozwoju Miasta w Biurze Architekta Miasta w Departamencie Planowania i Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta Łodzi — Katarzyna Sudaj i Eliza Kaczor.
Wyniki konkursu poznaliśmy 21 listopada 2025 roku podczas uroczystej gali.
gala 2. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi
fot.: Daniel Kiermut
nagrody
Przestrzeń miejska
Nagrodę w tej kategorii oraz Grand Prix 2. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi przyznano przebudowie Placu Wolności.
Grand Prix 2. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi oraz nagroda w kategorii Przestrzeń miejska — przebudowa Placu Wolności autorstwa konsorcjum pracowni mamArchitekci i A2P2 architecture & planning, inwestor: Zarząd Inwestycji Miejskich w Łodzi
fot.: Arkadiusz Leśniewski © AreckiPhoto
To jedna z tych realizacji, które najlepiej pokazują, jak zmienia się nasze myślenie o mieście. […] Dzięki decyzjom Miasta oraz pracy projektowej konsorcjum pracowni mamArchitekci i A2P2 architecture & planning Plac Wolności odzyskał rangę serca Łodzi, a jego historyczny, ośmioboczny układ wybrzmiał na nowo. Kluczową ideą tej przemiany było odejście od dominacji ruchu samochodowego na rzecz komunikacji zbiorowej, pieszych i rowerzystów. Ograniczono parkowanie, uporządkowano układ transportowy, a ruch tramwajowy skupiono w północnej części placu. W zamian oddano mieszkańcom kameralną, rekreacyjną przestrzeń codziennego użytku, w której można zatrzymać się w drodze, usiąść na ławce, spotkać znajomych czy po prostu popatrzeć na miasto. To tu dzisiaj bije rytm śródmieścia — nie przez głośny tranzyt, ale przez obecność ludzi. Największą zmianę przyniosło wprowadzenie zieleni i rozwiązań opartych na naturze. […] Ta realizacja w sposób modelowy łączy ochronę dziedzictwa z odpowiedzią na współczesne wyzwania klimatyczne i społeczne. Przywraca środek ciężkości centrum Łodzi, ożywia sąsiednie ulice, w tym najbliższy odcinek Piotrkowskiej, i pokazuje, że odwaga w odchodzeniu od pierwotnych założeń — w tym od wizji placu jako utwardzonej, „reprezentacyjnej” pustki — może przynieść rozwiązanie, które mieszkańcy z entuzjazmem przyjmują i intensywnie użytkują. Mówi się, że najlepszym testem przestrzeni publicznej są „głosy nóg” — w przypadku Placu Wolności mieszkanki i mieszkańcy Łodzi zagłosowali bardzo wyraźnie, wypełniając tę przestrzeń życiem od rana do wieczora. Dlatego dziś z dumą mówimy o nim jako o jednym z najważniejszych symboli nowego myślenia o centrum naszego miasta
— piszą organizatorki konkursu.
Zrewitalizowany obiekt lub zespół
Nagroda trafiła do dawnego kantoru Izraela Kalmanowicza Poznańskiego przebudowanego pod okiem pracowni Archidea.
nagroda w kategorii Zrewitalizowany obiekt lub zespół — przebudowa dawnego kantoru Izraela Kalmanowicza Poznańskiego autorstwa pracowni Archidea Królikowski – Architekci, inwestor: Maxwelt Holding
fot.: Arkadiusz Leśniewski © AreckiPhoto
Kantor Poznańskiego to historyczny budynek biurowy zlokalizowany w sercu Łodzi, który łączy nowoczesne udogodnienia z niepowtarzalnym, fabrykanckim charakterem. Na pięciu starannie odrestaurowanych kondygnacjach mieszczą się przestrzenie biurowe i usługowe. Jasne, pełne naturalnego światła wnętrza tworzą idealne warunki do pracy, a widoki na pałac, ogród i Rynek Manufaktury nadają miejscu wyjątkowego klimatu. Każda z niemal czterystumetrowych kondygnacji zapewnia butikową atmosferę i komfortowe warunki pracy. Obecna modernizacja — obejmująca dodanie przeszklonej antresoli i tarasu na dachu — stanowi kolejny etap rozwoju tej niezwykłej przestrzeni, w której historia harmonijnie łączy się z nowoczesnością
— podkreśliły organizatorki.
Współczesna kamienica łódzka
Nagrodę otrzymał kompleks mieszkaniowy Diasfera Łódzka (etap II) projektu STAAM Architekt. Co wyróżnia tę realizację?
nagroda w kategorii Współczesna kamienica łódzka — kompleks mieszkaniowy Diasfera Łódzka (etap II) projektu STAAM Architekt, inwestor: Duda Development
fot.: Arkadiusz Leśniewski © AreckiPhoto
Charakteryzuje się odrębnością fasad, urozmaiconych nowoczesną kolorystyką, wszystkie jednak harmonijnie łączą się z sobą i z otaczającą je architekturą. Jest to nawiązanie do tradycyjnej łódzkiej zabudowy kamienicznej, wpisującej się w pierzeję ulicy. […] Zadbano o części wspólne mieszkańców — na dziedzińcu znajdują się ławki i stoliki zachęcające do sąsiedzkich spotkań. Umieszczono tu również półkę do bookcrossingu, czyli wymiany książek. Inwestorzy postawili także na sztukę: ścianę prowadzącą na dziedziniec zdobi mural autorstwa Maćka Polaka. Diasfera Łódzka to projekt świetnie wpisujący się w kontekst miejsca, w kontekst Łodzi. Nawiązuje do łódzkiej historycznej zabudowy, choć jest nieschematyczną wariacją na temat klasycznych ram architektury
kamienicznej.
Nagroda Publiczności
Głos w konkursie zabrali także mieszkańcy i mieszkanki miasta. W trwającym od 12 sierpnia do 22 września 2025 roku plebiscycie Łodzianie i Łodzianki wybrali swojego faworyta: osiedle mieszkaniowe przy ulicy Kopernika 15 — Nova Fabryka.
Nagroda Publiczności — osiedle mieszkaniowe Nova Fabryka przy ulicy Kopernika 15 autorstwa Izzba Architekci — Chrabąszcz, Szczerbowski, inwestor: Vision Development
fot.: Arkadiusz Leśniewski © AreckiPhoto
Inwestycja powstała na zabudowanej już działce, na której znajdowała się dawna fabryka szpulek i wyrobów drewnianych, założona w 1870 roku przez henryka Wyssa. […] W 2018 roku opustoszałą nieruchomość kupiła firma inwestycyjna Vision Developement, za projekt osiedla odpowiada Pracownia Projektowa Izzba — Chrabąszcz, Szczerbowski. Powstał plan przekształcenia budynków fabrycznych w nowoczesne, kameralne osiedle. Nieruchomość obejmowała trzy zabytkowe budynki: dwupiętrową oficynę mieszkalną, starą stróżówkę od strony ulicy oraz ukrytą w głębi działki tokarnię. Wszystkie obiekty zostały przebudowane i nadbudowane — oficyna zyskała dwie dodatkowe kondygnacje, a tokarnia jedną. W północnej części parceli, w miejscu rozebranego, niezabytkowego pawilonu gospodarczego, wzniesiono dwa nowe budynki stanowiące przedłużenie oficyny: pierwszy tej samej wysokości co ona oraz drugi, niższy, dwukondygnacyjny, w którym urządzono dwupoziomowe apartamenty. historyczne zabudowania przeszły kompleksową renowację i zostały zaadaptowane na komfortowe mieszkania. […] Budynki dawnej fabryki były otynkowane, projekt zakładał odsłonięcie ceglanych ścian, które nawiązywałyby do charakteru dawnej Łodzi. Okazało się, że mury nie były w najlepszym stanie. W rezultacie mniej więcej 60 procent elewacji trzeba było poddać żmudnej ręcznej renowacji. Klasyczną, ceglaną bryłę budynku uzupełniono o nowoczesne stalowo-szklane elementy, dodatkowe kondygnacje, długie balkony i tarasy. Korespondują one z zachowanymi schodami zewnętrznymi, które znajdują się na ścianie budynku tokarni. Jest to wyjątkowy detal, wyjątkowo rzadko spotykany w dzisiejszej Łodzi.
wydarzenie towarzyszące
Podczas gali wręczono także Nagrodę Architektoniczną im. Hilarego Majewskiego. Otrzymał ją prof. Marek Janiak, wieloletni Architekt Miasta Łodzi, jeden z założycieli grupy artystycznej Łódź Kaliska i nauczyciel akademicki od 1979 roku związany z Instytutem Architektury Politechniki Łódzkiej.
gala 2. edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi — Nagrodę Architektoniczną im. Hilarego Majewskiego otrzymał prof. Marek Janiak, wieloletni Architekt Miasta Łodzi
fot.: Daniel Kiermut
co o zmianach w miejskiej przestrzeni i architekturze mówią nam wyniki konkursu?
W pierwszej edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi (2023) obraz „najlepszej architektury” zdominowały spektakularne realizacje postindustrialne. Grand Prix, nagrodę Łodzianek i Łodzian oraz tytuł najlepiej zrewitalizowanego obiektu (ex aequo) zdobyło Monopolis, kompleks powstały w dawnym Monopolu Wódczanym. W tej samej kategorii wyróżniono również EC1, a w pozostałych zwyciężyły: Ogrodowa 8 Office (Współczesna kamienica miejska), Koci Szlak na Księżym Młynie (Przestrzeń miejska) oraz Teal Office w OFF Piotrkowska (Rozwiązania proekologiczne). Konkurs miał wtedy charakter szerokiego przeglądu nowych realizacji, mocno podkreślał potencjał rewitalizacji poprzemysłowej tkanki miasta.
Druga edycja (2025) pokazuje wyraźne przesunięcie akcentów. Grand Prix oraz nagrodę w kategorii Przestrzeń miejska otrzymał przebudowany Plac Wolności — z miejsca zdominowanego przez ruch samochodowy przekształcony w zielone, piesze forum miejskie. W kategorii Zrewitalizowany obiekt nagrodzono dawny kantor I.K. Poznańskiego, pieczołowicie odrestaurowany i przekształcony w butikowy obiekt biurowo-usługowy, w kategorii Współczesna kamienica łódzka zwyciężyła zaś mieszkaniowa Diasfera Łódzka — etap II. Nagrodę publiczności w plebiscycie Vox Populi zdobyła Nova Fabryka, doceniona za połączenie przemysłowego charakteru z nowoczesnym standardem życia.
W porównaniu obu edycji widać ciągłość — te same kategorie, nacisk na tożsamość miasta i wysoką jakość przestrzeni — ale zmienia się hierarchia bohaterów. Rok 2023 przynosi triumf ikonicznego, prywatnego kompleksu postindustrialnego; rok 2025 wzmacnia znaczenie przestrzeni wspólnej (Plac Wolności), mieszkalnictwa i bardziej „codziennych” obiektów, które poprawiają komfort życia w mieście. Konkurs z jednorazowego przeglądu ostatnich lat przechodzi też w regularny, dwuletni rytm, obejmując realizacje z lat 2023–2024, co pozwala uważniej śledzić aktualne kierunki rozwoju łódzkiej architektury
— dodają organizatorki.
Co przyniesie kolejna, trzecia edycja? Przekonamy się już za dwa lata!
artykuł sponsorowany
Ilustracje udostępnione dzięki uprzejmości organizatorów konkursu.
