Architektura mieszkaniowa wraca dziś do centrum europejskiej debaty o mieście. Pytania o dostępność, jakość i społeczną rolę przestrzeni zamieszkiwania stają się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej architektury. Coraz częściej to właśnie budownictwo wielorodzinne staje się polem eksperymentów urbanistycznych i społecznych – miejscem, w którym testuje się nowe modele wspólnoty, współdzielenia przestrzeni czy bardziej zrównoważone formy rozwoju miasta. Najlepsze realizacje w tym obszarze po raz drugi wyróżnione zostaną European Collective Housing Award.
European Collective Housing Award to europejska nagroda wyróżniająca najciekawsze realizacje budownictwa zbiorowego. Do końca marca trwa nabór do kolejnej edycji konkursu. Nagroda została powołana przez Basque Architecture Institute (EAI) oraz arc en rêve centre d”architecture w Bordeaux, przy wsparciu Department of Territorial Planning, Housing and Transport of the Basque Government. Jej celem jest wyróżnianie projektów, które w przekonujący sposób łączą wysoką jakość architektury z odpowiedzią na współczesne wyzwania społeczne, urbanistyczne i środowiskowe.
Przebudowa dawnego magazynu wina w Bazylei (Szwajcaria), proj. Esch Sintzel Architekten – laureat European Collective Housing Award 2024 w kategorii Renowacja
Philip Heckhausen | European Collective Housing Award
Budownictwo wielorodzinne jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów europejskiej kultury miejskiej. Historia architektury pokazuje, że to właśnie w tym obszarze powstawały najbardziej wpływowe eksperymenty urbanistyczne i społeczne – od utopijnych wizji Charlesa Fouriera, po modernistyczne eksperymenty Weissenhof Siedlung czy Unité d”Habitation Le Corbusiera. Współczesne projekty coraz częściej próbują na nowo zdefiniować relację między mieszkaniem, wspólnotą i miastem. Poszukują modeli zamieszkiwania, które sprzyjają integracji społecznej, ograniczają rozlewanie się miast i pozwalają tworzyć bardziej zrównoważone środowisko życia.
architektura, która buduje wspólnotę
European Collective Housing Award ma wyróżniać projekty, które w twórczy sposób odpowiadają na te wyzwania. Organizatorzy podkreślają, że nagroda dotyczy nie tylko samej architektury budynków, lecz także ich wpływu na życie mieszkańców i na funkcjonowanie miasta. Liczy się zdolność projektów do budowania wspólnoty, tworzenia dostępnych przestrzeni wspólnych i wzmacniania relacji społecznych.
Budynek spółdzielczy La Borda w Barcelonie, proj. Lacol – laureat European Collective Housing Award 2024 w kategorii Nowa realizacja
Lluc Miralles | European Collective Housing Award
Do konkursu można zgłaszać zarówno nowe realizacje, jak i modernizacje istniejących zespołów mieszkaniowych – publicznych i prywatnych – z całej Europy. Oceniane będą m.in. jakość architektoniczna i urbanistyczna projektu, jego relacja z kontekstem społecznym i przestrzennym, a także zdolność architektury do wspierania bardziej zrównoważonego modelu rozwoju miasta. Nagroda ma charakter honorowy, ale każdej edycji towarzyszy program wystaw i debat, które mają budować międzynarodową platformę dyskusji o przyszłości mieszkalnictwa.
mieszkalnictwo w centrum europejskiej architektury
Znaczenie architektury mieszkaniowej widać dziś także w najważniejszych europejskich nagrodach architektonicznych. Wśród projektów nominowanych w ostatniej edycji EU Mies Award – jednej z najważniejszych nagród architektonicznych w Europie – około co dziesiąty był budynkiem mieszkalnym. Kryzys w tym obszarze wymusza poszukiwanie nowych form zamieszkiwania – od modeli kooperatywnych i cohousingowych, przez mieszkalnictwo społeczne, po nowe rozwiązania przestrzenne w samej architekturze budynków.
Budynek spółdzielczy La Borda w Barcelonie, proj. Lacol – laureat European Collective Housing Award 2024 w kategorii Nowa realizacja
Baku Akazawa | European Collective Housing Award
Debata o nowych modelach mieszkalnictwa dotyczy również Polski. Coraz częściej można wskazać interesujące realizacje mieszkań miejskich, komunalnych czy TBS. W zestawieniu „Hity i Kity Architektury i Biznes 2025” zwracaliśmy uwagę m.in. na TBS w warszawskiej Falenicy (proj. OPA Architekci) czy budynek przy ul. Mariackiej w Katowicach (proj. OVO Grąbczewscy Architekci). Dobrym przykładem tej zmiany jest także TBS „Ajnfart” w Rybniku projektu SLAS Architekci. Projekt został szeroko doceniony w polskich konkursach – zdobył m.in. Grand Prix Nagrody Architektonicznej „Polityki” oraz Nagrodę Roku SARP w kategorii budynek mieszkalny wielorodzinny. Takie realizacje pokazują, że również w Polsce architektura mieszkaniowa zaczyna być traktowana jako istotne pole eksperymentów urbanistycznych i społecznych.
nabór do edycji 2026
Laureaci pierwszej edycji
European Collective Housing Award
Zgłoszenia do European Collective Housing Award 2026 można nadsyłać do 31 marca 2026 roku (godz. 19:00 CET). Konkurs jest otwarty dla projektów zrealizowanych w krajach europejskich w ostatnich latach – zarówno inwestycji publicznych, jak i prywatnych.
Szczegółowe informacje, regulamin oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie konkursu:
www.europeancollectivehousingaward.eu.
