Aleksandra Gniot – „Architektura humanitarna w sytuacjach kryzysowych: Studium przypadku północnej Ukrainy w kontekście konfliktu wojennego – układy schematy rozwiązań prototypowej i mobilnej zabudowy”

Ola Kloc

31 grudnia '25

architektura humanitarna w sytuacjach kryzysowych

...

+24

Dane techniczne

Typ:	praca dyplomowa magisterska
Rok obrony:	2024
Nazwa:	„Architektura humanitarna w sytuacjach kryzysowych: Studium przypadku północnej Ukrainy w kontekście konfliktu wojennego – układy schematy rozwiązań prototypowej i mobilnej zabudowy”
Autorka:	Aleksandra Gniot
Uczelnia:	Wydział Architektury ZUT
Promotor:	dr hab. Piotr Fiuk

Praca zgłoszona na konkurs
„Najlepszy Dyplom Architektura”

W obliczu globalnych kryzysów architektura coraz częściej staje się narzędziem nie tylko tworzenia estetycznych i funkcjonalnych przestrzeni, ale także ratowania życia i budowania nadziei. Wojna w Ukrainie uświadamia, jak dramatycznie szybko mogą zostać zniszczone domy, infrastruktura i całe społeczności. To właśnie w takim kontekście powstał projekt dyplomowy HAB:HUB — odpowiedź na pytanie, jak architektura może wspierać proces odbudowy i integrować ludzi dotkniętych katastrofą.

wizualizacja modułów

HAB:HUB to system modułowych jednostek mieszkalnych i wspólnotowych, tworzonych z prefabrykowanych elementów z recyklingowanego betonu, pozyskanego z gruzu powojennego. Nazwa łączy w sobie dwa wymiary: „habitat” — schronienie dające poczucie bezpieczeństwa oraz „hub” — centrum integracji i wymiany, niezbędne do odbudowy więzi społecznych. To nie tylko projekt architektoniczny, lecz także filozoficzna próba przywrócenia ludziom idei domu, gdy ta została brutalnie zburzona.

schematy rozwiązań

Podstawą koncepcji jest połączenie nurtów architektury cyrkularnej, metabolizmu, humanistycznej i humanitarnej. Cyrkularność zapewnia minimalizację zużycia nowych zasobów i drugie życie materiałów, metabolizm inspiruje do elastycznych i rozbudowywalnych struktur, a humanizm i organiczność kładą nacisk na integrację z otoczeniem i psychologiczne potrzeby mieszkańców. Inspiracjami stały się ikony XX wieku — od Habitat 67 po Nakagin Capsule — zestawione z prostotą i funkcjonalnością współczesnych projektów humanitarnych.

cechy modułów

Studium przypadku północnej Ukrainy pokazało, że potrzeby są zarówno natychmiastowe, jak i długoterminowe. Trzeba szybko tworzyć schronienia, które z czasem mogą ewoluować w trwałe struktury osiedlowe. Projekt przewiduje etapowość wdrażania — od pojedynczych modułów po całe układy urbanistyczne, z przestrzeniami wspólnymi, usługowymi i edukacyjnymi. Taki system odpowiada na konieczność elastyczności i zdolności adaptacji do zmieniających się warunków, co jest kluczowe w realiach kryzysowych.

sposób montażu modułów i przekrój elewacji

Rozwiązania techniczne — prefabrykowane ściany, stropy i fundamenty — umożliwiają szybki montaż nawet w trudnych warunkach klimatycznych i logistycznych. Moduły wyposażono w systemy retencji wody deszczowej, panele fotowoltaiczne czy turbiny wiatrowe, które zapewniają niezależność od zniszczonej infrastruktury. Całość projektowana jest z myślą o dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, odporności na warunki atmosferyczne i poszanowaniu lokalnej kultury.

ewolucja jednostki osadniczej

Kluczowe jest jednak to, że HAB:HUB nie ogranicza się do funkcji schronienia. To przestrzeń, która sprzyja odbudowie więzi społecznych, wspiera proces leczenia traumy i daje mieszkańcom poczucie godności. Układ urbanistyczny łączy racjonalną siatkę z dostosowaniem do krajobrazu, integrując zieleń i przestrzenie wspólne. Dzięki temu architektura nie jest zimną strukturą, lecz żywym organizmem, zdolnym do wzrastania wraz z odbudowującą się społecznością.

zagospodarowanie terenu

Znaczenie projektu wykracza poza Ukrainę. W świecie, w którym zmiany klimatyczne, migracje i konflikty będą coraz częściej wywoływać kryzysy humanitarne, HAB:HUB stanowi model uniwersalny. Może być adaptowany w regionach dotkniętych trzęsieniami ziemi, powodziami czy masowymi przesiedleniami. Jego modułowość, ekologiczność i samowystarczalność czynią go narzędziem nie tylko reakcji, ale i prewencji — budowania bardziej odpornych i zrównoważonych społeczności.

przykładowe konfiguracje modułów mieszkalnych

Projekt ten przypomina, że rola architekta nie kończy się na kreacji formy. W obliczu katastrof architektura staje się pomostem między chaosem a nadzieją, między tymczasowością a trwałością, między rozpadem a wspólnotą. HAB:HUB to propozycja, która pokazuje, że nawet w najtrudniejszych warunkach można tworzyć przestrzeń dającą ludziom poczucie przynależności i przyszłości. To właśnie w tej humanitarnej misji architektura odzyskuje swoje pierwotne znaczenie — ochrony życia i budowania wspólnoty.