Z okazji 80-lecia działalności Politechnika Krakowska zorganizowała konkurs projektowy poświęcony przyszłości Campus Czyżyny. Inicjatywa miała charakter otwarty i wielodyscyplinarny – obejmowała zarówno architekturę, urbanistykę i architekturę krajobrazu, jak i działania związane z szeroko rozumianą sztuką. Jej celem było stworzenie przestrzeni dla twórczych wizji dotyczących dalszego rozwoju tej części uczelni.
rozdanie nagród
Fot. Jan Zych
Jak podkreśla dr Marcin Gierbienis – wykładowca adiunkt oraz opiekun zwycięskiej oraz wyróżnionych prac, wydarzenie miało szczególne znaczenie dla środowiska akademickiego.
Politechnika Krakowska, obchodząc swoje 80-lecie, postanowiła włączyć do kalendarza inicjatywę twórczą bezpośrednio dedykowaną Wydziałowi Architektury. Konkurs umożliwiał udział osobom zainteresowanym różnymi formami kreatywności i zachęcał również uczelnie spoza kraju do spojrzenia na rozwój kampusu w Czyżynach z nowej perspektywy. Uczestnicy konkursu zgłaszali się wraz z zatrudnionym na uczelni prowadzącym.
Dla prowadzących zajęcia był to także ważny eksperyment dydaktyczny. Temat konkursu stał się równocześnie tematem semestralnych projektów, dzięki czemu studenci mogli pracować nad realnym obszarem miasta, analizując jego uwarunkowania przestrzenne i środowiskowe.
Zdaniem dr Marricna Gierbienisa, w pracy projektowej kluczowe było zrozumienie relacji między architekturą, urbanistyką i krajobrazem:
Dla mnie jednak nie istnieje architektura bez urbanistyki i krajobrazu, dlatego pierwsze tygodnie zajęć poświęciliśmy analizom oraz poszukiwaniu możliwości zabudowy — a może trafniej: sposobów zaurbanizowania kampusu. Dostrzegając drzewostan i specyfikę miejsca, za punkt wyjścia przyjęliśmy nie pomniejszanie tych naturalnych zasobów, lecz ich twórcze wykorzystanie i wplecenie w projekt. Niezależnie od tego, jak finalnie wyglądały poszczególne koncepcje, czemu służyły i gdzie były zlokalizowane, łączył je wspólny mianownik: uwzględnienie zieleni jako elementu istotnego funkcjonalnie i estetycznie, wpływającego na dobrostan człowieka. Ochrona roślinności wydaje się bowiem możliwa jedynie przy odpowiednim planowaniu przestrzennym.
W efekcie powstała mozaika bardzo różnych koncepcji – od pojedynczych obiektów po rozbudowane wizje urbanistyczne. Wszystkie łączyło jednak jedno założenie: włączenie zieleni i przestrzeni publicznych w strukturę kampusu oraz tworzenie miejsc sprzyjających spotkaniom, pracy i integracji społeczności akademickiej.
„Imagine” – zwycięska wizja integrująca kampus
Pierwszą nagrodę w konkursie zdobyła Alicja Drozd za projekt „Imagine”. Koncepcja proponuje stworzenie wielofunkcyjnej struktury architektonicznej, która jednocześnie organizuje przestrzeń całego kampusu.
Sednem projektu jest linearna, drewniana struktura, działająca jak kręgosłup nowego układu urbanistycznego. Nie jest ona wyłącznie budynkiem – pełni funkcję przestrzennej infrastruktury, która łączy różne części kampusu i tworzy system placów, dziedzińców oraz przestrzeni wspólnych.
Projekt zakłada powstanie ciągłej przestrzeni publicznej o charakterze agory, przeznaczonej dla studentów, pracowników uczelni i mieszkańców miasta. Linearna forma wyznacza granicę pomiędzy intensywnie rozwijającą się zabudową dydaktyczną a zachowanym drzewostanem i terenami zielonymi.
Jednym z najważniejszych elementów koncepcji jest elastyczność architektury. Budynek zaprojektowano jako otwartą konstrukcję pozwalającą na zmiany aranżacji przestrzeni oraz dostosowanie jej do różnych scenariuszy użytkowania – od wydarzeń akademickich po aktywności kulturalne czy rekreacyjne.
Imagine
© Alicja Drozd
Architektura reaguje również na warunki środowiskowe. Projekt przewiduje zastosowanie ruchomych paneli fasadowych, które umożliwiają kontrolę nasłonecznienia i zmieniają charakter elewacji w zależności od ich ustawienia. Dzięki temu bryła pozostaje dynamiczna i dostosowuje się do zmieniających się potrzeb użytkowników.
Ważną częścią koncepcji są także rozwiązania z zakresu zrównoważonej architektury. Projekt uwzględnia wykorzystanie paneli fotowoltaicznych, systemów odzysku wody opadowej oraz pomp ciepła. W przestrzeni kampusu przewidziano również rozwiniętą infrastrukturę rowerową oraz tereny zielone o wysokiej bioróżnorodności.
Jury konkursu podkreśliło, że projekt wyróżnia się całościowym podejściem do przestrzeni kampusu:
To najbardziej kompleksowa koncepcja zaprezentowana w konkursie. Układ urbanistyczny integruje obecny kampus z rejonem akademików, a minimalistyczna struktura przestrzenna umożliwia interakcję między różnymi grupami społecznymi.
W efekcie „Imagine” nie jest jedynie wizją nowego budynku, lecz propozycją długofalowej transformacji całego kampusu, opartej na relacjach przestrzennych, mobilności pieszej i rowerowej oraz integracji architektury z krajobrazem.
Wyróżnione projekty
„The Square” – Aleksandra Grabowska
Główne wyróżnienie otrzymała Aleksandra Grabowska za projekt „The Square”. Koncepcja zakłada powstanie monumentalnego, wielofunkcyjnego obiektu o konstrukcji słupowo-belkowej, który staje się centrum życia kampusu.
The Square
© Aleksandra Grabowska
Bryła została pomyślana jako przestrzeń aktywności rozgrywającej się nie tylko we wnętrzu, lecz także na dachu i fasadzie budynku. Kwadrat – jako symbol stabilności i porządku – staje się tu punktem przecięcia głównych osi kompozycyjnych kampusu oraz miejscem wydarzeń integrujących społeczność akademicką.
„Green Pier” – Ewelina Gryziecka
Specjalne wyróżnienie otrzymała Ewelina Gryziecka za projekt „Green Pier”. Koncepcja proponuje stworzenie „zielonego molo” – obiektu łączącego intensywną zabudowę kampusu z naturalnym parkiem.
Green Pier
© Ewelina Gryziecka
Architektura została zaprojektowana jako minimalistyczna struktura z drewna i szkła, która harmonijnie wpisuje się w krajobraz. Otwarty układ budynku oraz dostępne zewnętrzne tarasy i dach użytkowy tworzą przestrzeń spotkań, pracy i odpoczynku, podkreślając relację między architekturą a środowiskiem naturalnym.
