25 października 2025 roku w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie otwarta zostanie wystawa światowej sławy architekta Shigeru Bana – laureata Nagrody Pritzkera. Ekspozycja, trwająca pięć miesięcy, zaprezentuje bogactwo dorobku twórcy znanego z przełomowych rozwiązań konstrukcyjnych, wykorzystania naturalnych materiałów, a przede wszystkim drewna i papierowych tub.
instalacja
Fot. Piotr Urbanowicz
Wystawa jest pierwszą z cyklu poświęconego pamięci Araty Isozakiego – zmarłego w 2022 roku architekta Muzeum Manggha. Pomysłodawcą i opiekunem naukowym ekspozycji jest prof. Krzysztof Ingarden, a kuratorami Hubert Trammer i Dominik Łysik, koordynacja: Aleksandra Kalfas.
studenckie projekty w dialogu z mistrzem
Wyjątkowym dopełnieniem wystawy będą eksperymentalne instalacje przestrzenne zaprojektowane i wykonane przez studentów architektury dwóch polskich uczelni w ramach wspólnych warsztatów: Wydziału Architektury i Sztuk Pięknych Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Studenci z Krakowa (Koło Naukowe HAUZ07) pracowali pod kierunkiem prof. Krzysztofa Ingardena i arch. Piotra Urbanowicza , natomiast studenci z Wrocławia (grupa naukowa Protolab) – pod opieką prof. Romualda Tarczewskiego, dr. Jerzego Łątki i dr Agaty Jasiołek.
papier, drewno i człowiek – twórczość Shigeru Bana
Twórczość Shigeru Bana od lat fascynuje i inspiruje. Japoński mistrz, obok spektakularnych projektów willi czy siedzib instytucji kultury, słynie z zaangażowania społecznego. Projektuje obiekty dające schronienie ofiarom klęsk żywiołowych i wojen, wykorzystując przy tym proste, dostępne materiały, takie jak styropian czy papierowe tuby. To jego prospołeczne podejście, łączące innowację z humanizmem, stało się inspiracją dla studentów uczestniczących w warsztatach.
prace projektowe
Fot. Marcelina Ciesielska
wystawa Shigeru Bana i studenckie instalacje
Warsztaty obejmowały pełny cykl projektowy – od koncepcji po realizację. Prace rozpoczęły się w kwietniu 2025 roku w Krakowie, gdzie studenci spotkali się z architektem Yasunori Harano z pracowni Shigeru Bana, wysłuchali jego wykładu i przedstawili swoje pomysły kompozycji przestrzennych z papierowych tub. Finałowa budowa instalacji odbyła się w lipcu 2025 roku we Wrocławiu, podczas międzynarodowych warsztatów zorganizowanych przez ProtoLAB, prowadzonych przez dr Jerzego Łątkę z Politechniki Wrocławskiej.
Dwa wybrane projekty instalacji, jeden wrocławski (autorka: Julia Liminowicz) i jeden krakowski (autor: Rafał Burtan), zmontowane zostaną na terenie Muzeum Manggha i będą towarzyszyły głównej wystawie prezentowanej w Galerii Europa Daleki Wschód.
konstrukcja i techniczne rozwiązania
Instalacja powstała w kilku wariantach projektowych, które różniły się liczbą i układem tub. Ostateczna forma została zoptymalizowana pod kątem stabilności i wytrzymałości, przy jednoczesnym zachowaniu lekkości i ekspresji wizualnej. Ważnym elementem koncepcji było częściowe wykorzystanie drewnianych elementów łączących – nawiązujących do tradycji ciesielskich oraz historii konstrukcji drewnianych w architekturze europejskiej i japońskiej.
Papierowe tuby, wykonane z recyklingu, zostały zaimpregnowane, aby mogły wytrzymać warunki atmosferyczne. Dzięki temu GATE może być instalacją plenerową, która funkcjonuje nie tylko jako rzeźba, ale także przestrzeń użytkowa – miejsce spotkań, warsztatów czy kameralnych wydarzeń kulturalnych.
prace projektowe
Fot. Marcelina Ciesielska
„KI” – energia życia
Symbolika projektu została dodatkowo pogłębiona przez japońską ideę „KI” – oznaczającą energię życia, przepływ sił witalnych, a także harmonię człowieka z otaczającym światem. Instalacja GATE ma zatem nie tylko wymiar formalny i architektoniczny, ale również duchowy.
Jak podkreślają twórcy: GATE to coś więcej niż obiekt – to przejście, doświadczenie i symbol. Chcieliśmy, by w swojej prostocie odzwierciedlał ideę spotkania, współpracy i wzajemnej wymiany między ludźmi z różnych kultur.
W ramach grupy krakowskiej w warsztatach uczestniczyli m.in. studenci UAFM: Jan Skałka, Dawid Danikiewicz, Tetiana Borovkova, Wiktoria Bryl, Joanna Mikołajec, Rafał Burtan, Darja Linchyk-Khvei, Magdalena Leńko, Szymon Tomala, Magdalena Marasik, Ola Maslenkowa, Bartłomiej Kosiński, Kateryna Karpovka oraz Julia Urbanowicz.
W grupie wrocławskiej udział wzięli studenci: Natalia Czemiel, Weronika Karólak, Kacper Kowalczyk, Julia Liminowicz, Zuzanna Mielczarek, Emilia Płachetko, Jagoda Świątkowska.
Już teraz zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy Shigeru Bana w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, które odbędzie się 25 października 2025 roku.
