Jak połączyć zabytkowy zespół dworski ze współczesnymi potrzebami mieszkańców? Projekt „Grand Manor – Centrum Integrujące Lokalną Społeczność” autorstwa Dominiki Ryś i Patrycji Smolińskiej, studentek Wydziału Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury Politechniki Rzeszowskiej, przygotowany pod kierunkiem dr Joanny Bartkiewicz, zakłada rewitalizację historycznego zespołu dworskiego w Rudnej Wielkiej i uzupełnienie go o nowoczesną strukturę przeznaczoną na funkcje kulturalne, edukacyjne i społeczne.
dialog starego z nowym
Głównym założeniem koncepcji jest przywrócenie dawnej świetności zabytkowemu obiektowi przy jednoczesnym wprowadzeniu współczesnej, lekkiej architektury. Nowa kubatura została zaprojektowana tak, aby nie dominowała nad historycznym dworkiem, lecz stanowiła jego naturalne przedłużenie.
Pomiędzy obiema częściami powstał kameralny dziedziniec wewnętrzny, który pełni funkcję strefy buforowej, miejsca spotkań oraz przestrzeni przeznaczonej na wydarzenia plenerowe. Ważnym elementem projektu jest również otwarcie wnętrz na otaczający krajobraz. Przeszklenia pozwalają na kontakt z projektowanym zbiornikiem wodnym oraz rozległym parkiem leśnym.
Całość została podzielona na wyraźne strefy użytkowe rozmieszczone na parterze i w zaadaptowanej piwnicy. Układ funkcjonalny uwzględnia również dostępność dla osób o ograniczonych możliwościach ruchowych.
biblioteka w historycznej części
Na parterze znajduje się reprezentacyjna strefa wejściowa z recepcją i przestronnym holem, z którego użytkownicy mogą przejść do poszczególnych części centrum. W historycznym korpusie dworku zaprojektowano strefę biblioteczną z czytelnią i wypożyczalnią książek. Zabytkowe ściany oraz tradycyjny rytm okien tworzą przestrzeń sprzyjającą pracy, nauce i skupieniu.
Zupełnie inny charakter otrzymała nowa, przeszklona część budynku. Umieszczono w niej strefę eventową z wielofunkcyjną salą bankietowo-konferencyjną o powierzchni przekraczającej 250 m². Jej elastyczna aranżacja pozwala organizować koncerty, wystawy, odczyty, spotkania i lokalne uroczystości.
W sąsiedztwie sali znalazła się strefa barowa wraz z zapleczem gastronomicznym, przygotowalnią, zmywalnią i pomieszczeniami socjalnymi. Program parteru uzupełnia sala warsztatowa przeznaczona do zajęć edukacyjnych, połączona bezpośrednio z zewnętrzną werandą i tarasem.
© Dominika Ryś, Patrycja Smolińska
sztuka i multimedia pod ziemią
Kondygnację podziemną przeznaczono na funkcje wystawiennicze i multimedialne. Jej naturalne odizolowanie od zewnętrznych bodźców pozwala wykorzystać piwniczne przestrzenie jako miejsce ekspozycji dzieł sztuki oraz projekcji filmowych.
W tej części zaplanowano niezależne sale wystawiennicze, nowoczesną salę multimedialną oraz węzeł sanitarny dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Pomieszczenia techniczne i magazynowe zapewniają zaplecze niezbędne do funkcjonowania centrum.
Takie rozłożenie programu pozwala wykorzystać charakter obu części obiektu. Historyczny dworek staje się miejscem spokojniejszej pracy i nauki, podczas gdy nowa struktura otwiera się na wydarzenia i aktywności społeczne.
park jako przestrzeń integracji
Projekt obejmuje również zagospodarowanie otaczającego dworku parku. Projektantki zaproponowały rozwiązania, które mają ograniczać ingerencję w istniejący ekosystem i jednocześnie umożliwić mieszkańcom korzystanie z terenów zielonych.
Główną osią komunikacji pieszej jest lekka drewniana kładka posadowiona na punktowych fundamentach. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć ingerencję w systemy korzeniowe starodrzewu oraz chronić leśne runo przed wydeptywaniem.
Ścieżka meandruje pomiędzy drzewami, łącząc budynek z polaną, sztucznym stawem oraz miejscem przeznaczonym na ognisko. W głębi ogrodu zaplanowano także lekką drewnianą altanę, która może służyć spotkaniom i wspólnemu spędzaniu czasu na świeżym powietrzu.
Komunikację samochodową odsunięto na obrzeża działki. W tej części przewidziano wjazd, miejsca parkingowe oraz oddzielną strefę dostaw obsługującą zaplecze centrum.
materiały podkreślają różnicę
Warstwa materiałowa projektu opiera się na świadomym kontraście pomiędzy zabytkowym dworkiem a nową częścią. Elewację historycznego budynku zaplanowano w jasnych, ciepłych piaskowych odcieniach, z zachowaniem klasycznej stolarki okiennej.
Nowa kubatura otrzymała bardziej współczesny charakter. Wielkogabarytowe przeszklenia zestawiono z grafitową ślusarką aluminiową, naturalnym drewnem elewacyjnym, szarym tynkiem oraz detalami z blachy.
Wielkoformatowe płyty ceramiczne i tarasowe zastosowane we wnętrzach oraz na zewnętrznych posadzkach pomagają natomiast płynnie połączyć budynek z otaczającym krajobrazem.
© Dominika Ryś, Patrycja Smolińska
architektura zakorzeniona w miejscu
„Grand Manor” łączy rewitalizację historycznego zespołu z nowym programem społecznym i kulturalnym. Biblioteka, przestrzenie wystawiennicze, sala wydarzeń, warsztaty oraz park tworzą wielofunkcyjne miejsce, które może służyć zarówno mieszkańcom, jak i odwiedzającym Rudną Wielką.
Projekt Dominiki Ryś i Patrycji Smolińskiej opiera się na dialogu pomiędzy istniejącą architekturą a współczesną rozbudową. Nowa część nie próbuje naśladować historycznego dworku, lecz pozostaje wobec niego czytelnym kontrapunktem. Dzięki temu zabytkowa tkanka zachowuje swoją odrębność, a jednocześnie otrzymuje nowe funkcje i możliwość dalszego życia.
