Wielomiliardowa transformacja portu Waszyngton-Dulles połączy historyczną architekturę z nową częścią i zmodernizowaną technologią. Planowana rozbudowa terminala ma zrewolucjonizować doświadczenia milionów pasażerów w stolicy USA.
Międzynarodowy Port Lotniczy Waszyngton-Dulles, otwarty w 1962 roku około 40 kilometrów od stolicy Stanów Zjednoczonych, uchodzi za jeden z najważniejszych pomników architektury „ery kosmicznej”. Główny terminal, zaprojektowany przez wybitnego fińsko-amerykańskiego architekta Eero Saarinena, wyróżnia się formą: ekspresyjną, przeszkloną fasadą oraz charakterystycznym, wznoszącym się ku niebu dachem przypominającym rozpięte skrzydła, a całość dopełnia autorska typografia Saarinena w duchu retrofuturyzmu.
Główny terminal międzynarodowego lotniska Waszyngton-Dulles w Wirginii, USA.
© Joe Ravi, CC BY-SA 3.0,
Infrastruktura lotniska, które w 2025 roku obsłużyło rekordowe 29 milionów pasażerów, jako najszybciej rosnący duży węzeł w USA, od dawna boryka się z problemami. Głównymi bolączkami jest niewystarczająca przepustowość i archaiczne rozwiązania funkcjonalne. Departament Transportu USA (USDOT), we współpracy z zarządcą Metropolitan Washington Airports Authority (MWAA) oraz liniami United Airlines przygotowali plan modernizacji i rozbudowy kompleksu, który zaprezentował Donald Trump. Prezydent USA nazwał terminal w Dulles „okropnym lotniskiem”, które „zostało źle zaprojektowane”. Narzekał też na „parking oddalony o trzy kilometry” i nazwał obecny system transportu „szalonym”.
nowa koncepcja architektoniczna kontra dziedzictwo modernizmu Saarinena
Na zapytanie ofertowe wysłane przez oganizatora wpłynęło ponad 30 propozycji od renomowanych biur architektonicznych, w tym Zaha Hadid Architects, Adjaye Associates, Grimshaw czy AECOM, do ostatecznej prezentacji... nie przypisano jednak konkretnej pracowni. To United Airlines zaprezentowało swoje własne wizualizacje, powstałe w ramach ich struktur. Podczas prezentacji Trump powiedział: „Współpracowaliśmy z ponad 30 architektami i 30 różnymi projektami. Trochę wybiórczo podchodziliśmy do każdej propozycji, rozmawialiśmy z wieloma osobami i opracowaliśmy plan, który jest efektywny i naprawdę piękny”.
Sekretarz Transportu Stanów Zjednoczonych Sean Duffy powiedział Trumpowi: „Myślę, że to jeden z najlepszych projektów, prawdopodobnie dlatego, że faktycznie go zrealizowałeś”.
Wizualizacja koncepcyjna proponowanego projektu międzynarodowego lotniska Dulles — Fasada północna
© Władze lotniska/United Airlines/Departament Transportu USA
Projekt modernizacji zakłada dodanie i zrewitalizowanie około 465 tysięcy metrów kwadratowych powierzchni lotniska i zintegrowanie zabytkowego gmachu z 1962 roku autorstwa Eero Saarinena z nową, nowoczesną strukturą. Pasażerowie nadal będą wchodzić do oryginalnego budynku od frontu, z tym, że przed wejściem głównym zaplanowano nowe zadaszenie, przy pełnym zachowaniu ikonicznych, skośnych przeszkleń ze szprosami.
Główna rozbudowa będzie mieć miejsce w strefie operacyjnej od strony płyty lotniska: nowa część ma formę organiczną, łagodnie wznoszącą się i łączącą z tyłem terminala Saarinena. Z tej centralnej bryły w głąb lotniska rozchodzić mają się na boki odnogi pirsów (czyli wydłużonych hal z bramkami odlotowymi i poczekalniami dla pasażerów), mieszczących nowe strefy kontroli bezpieczeństwa, punkty handlowo-gastronomiczne, bramki odlotów oraz bezpośrednie zejścia do stacji podziemnej kolei. W ramach projektu uporządkowana zostanie także zieleń krajobrazowa razem z ciągiami pieszymi, które mają zostać wyraźniej wydzielone i odseparowane.
Wizualizacja koncepcyjna proponowanego projektu międzynarodowego lotniska Dulles — Ujęcie z lotu ptaka od strony południowo-wschodniej. Nowe tunele zastąpią pojazdy służące do transportu ludzi między halami.
© Władze lotniska/United Airlines/Departament Transportu USA
Wnętrza za to zyskają całkiem nową estetykę – opartą na marmurowych posadzkach oraz złotych akcentach zdobiących podłogi i witryny handlowe. Inwestycja wpisuje się w szerszą inicjatywę upiększania infrastruktury publicznej i tzw. bram wjazdowych do stolicy, powiązaną z federalnymi wytycznymi architektonicznymi, m.in.
Wizualizacja koncepcyjna proponowanego projektu międzynarodowego lotniska Dulles — Wnętrze części północnej
© Władze lotniska/United Airlines/Departament Transportu USA
Zamiar ingerencji w formę wzbudził sprzeciw środowisk konserwatorskich, stanowczo sprzeciwiających się naruszaniu struktury, materiałów i określonych relacji przestrzennych dzieła Saarinena.
nowe pirsy, komunikacja i wieża kontroli
Transformacja portu zakłada gruntowną wymianę przestarzałych pirsów C i D. Obecne powstały w latach 80. jako obiekty tymczasowe i znacząco odbiegają od współczesnych standardów estetycznych oraz funkcjonalnych. W ich miejsce powstaną zmodernizowane, przestronne hale z nowymi strefami odpraw, nową wieżą kontroli lotów oraz rozbudowaną strefę handlowo-gastronomiczną. Równolegle, jesienią 2026 roku, do użytku zostanie oddany oddzielny pirs o powierzchni ponad 40,4 tysiąca metrów kwadratowych z 14 bramkami dedykowanymi liniom United Airlines. Częścią masterplanu jest również budowa monumentalnego, 10-piętrowego parkingu na co najmniej 32 000 miejsc postojowych, połączonego ze strefą terminala przeszklonymi kładkami dla pieszych.
Jednym z najbardziej wyczekiwanych elementów transformacji jest całkowite wycofanie niesławnych pojazdów „People Mover”, czyli 40-tonowych, powolnych hybryd poczekalni i autobusu. Poruszające się po płycie lotniska z maksymalną prędkością ok. 40 kilometrów na godzinę, od dekad budziły frustrację pasażerów. Okazały się również problematyczne pod względem bezpieczeństwa – zdarzały się wypadki, w tym jeden całkiem niedawno: pod koniec 2025 roku kolizja spowodowała, że 18 osób wysłano do szpitala.
Mobilny „salonik” (ang. mobile lounge) na międzynarodowym lotnisku Dulles — Transport na lotnisku Waszyngton-Dulles. Pojazdy te służyły do przewozu pasażerów między terminalami na lotnisku Waszyngton-Dulles. Mogą poruszać się w obu kierunkach (mają kabiny kierowcy z obu stron). Wkrótce zostaną zastąpione przez system kolejkowy.
© dave_7 – Flickr CC BY-SA 2.0
Aby zastąpić te wysłużone maszyny, plan przewiduje budowę nowoczesnych tuneli podziemnych oraz rozbudowę szybkiej kolei automatycznej AeroTrain, która rozwija prędkość do prawie 70 kilometrów na godzinę i dotychczas omijała hale D.
finansowanie inwestycji i wieloletni harmonogram realizacji
Szacunkowy budżet całego przedsięwzięcia wynosi ponad 22 miliardy dolarów. Główna część modernizacji kompleksu lotniskowego i hal odlotów zostanie sfinansowana przede wszystkim z obligacji emitowanych przez zarządcę portu, opłat lotniskowych oraz wpływów z umów najmu z liniami lotniczymi. Ogranicza to bezpośrednie obciążenie podatników federalnych. Niemniej jednak towarzyszące przebudowy układu drogowego oraz rządowe programy grantowe na rozwój infrastruktury mogą sięgać do funduszy publicznych.
Wizualizacja koncepcyjna proponowanego projektu międzynarodowego lotniska Dulles — Atrium południowe
© Władze lotniska/United Airlines/Departament Transportu USA
Prace podzielono na etapy rozpisane na ponad dekadę: pierwsze roboty budowlane i przygotowawcze pod nowe hale rozpoczną się w najbliższych latach, następnie ruszy drążenie tuneli i rozbudowa systemu kolei podziemnej AeroTrain, a cały proces zwieńczy całkowita likwidacja i zastąpienie tymczasowych pirsów C i D.
