„Meander of Time” to projekt Aleksa Kacprzaka z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, który zdobył III Nagrodę w międzynarodowym konkursie Citadel of Wisdom. Konkurs został zorganizowany przez Young Architects Competitions (YAC) we współpracy z Oltre Noi Foundation oraz gminą Capalbio. Zadaniem konkursowym było zaprojektowanie międzypokoleniowego ośrodka dziennego pobytu dla osób starszych, odpowiadającego na potrzeby lokalnej społeczności i jednocześnie wpisującego się w krajobraz toskańskiej Maremmy. Projekt został zlokalizowany w pobliżu historycznego Capalbio. Jego koncepcja czerpie inspirację z naturalnych meandrów rzek regionu Maremma. Tak jak rzeka stopniowo zmienia swój bieg, zwalnia i odkłada kolejne warstwy osadów, tak zaprojektowana przestrzeń ma sprzyjać niespiesznemu spędzaniu czasu, spotkaniom oraz wymianie doświadczeń między pokoleniami.
plan zagospodarowania terenu
© Aleks Kacprzak
architektura inspirowana krajobrazem
Podstawą koncepcji Aleksa Kacprzaka jest płynny układ przestrzenny, który porządkuje komunikację pomiędzy poszczególnymi funkcjami. Ścieżka prowadząca przez teren biegnie równolegle do głównej ulicy i wpisuje się w naturalne ukształtowanie działki. Jej meandrujący przebieg wyznacza również strefę głównego wejścia od strony Via Genova.
Logika założenia zostaje następnie przeniesiona na otaczający teren. Podium budynku płynnie wpisuje się w niewielki spadek działki, ograniczając konieczność ingerencji w jej naturalną rzeźbę. Architektura i krajobraz tworzą dzięki temu spójną sekwencję przestrzeni, w której granica pomiędzy budynkiem a jego otoczeniem pozostaje możliwie płynna.
meander
© Aleks Kacprzak
Obiekt zaprojektowano na jednym poziomie. Rozwiązanie to ma zapewnić swobodne poruszanie się wszystkim użytkownikom i ograniczyć bariery architektoniczne. Jednocześnie wysokość budynku zmienia się w zależności od funkcji poszczególnych przestrzeni. Zróżnicowany profil pozwala na odpowiednie doświetlenie wnętrz światłem dziennym oraz kierowanie widoków w stronę otaczającego krajobrazu.
konstrukcja i forma dachu
Elastyczny plan budynku oparto na modularnym systemie prostych ram wykonanych z drewna klejonego krzyżowo, czyli CLT. Zastosowanie elementów o zróżnicowanej wysokości pozwoliło uzyskać organiczny kształt dachu bez konieczności stosowania giętych elementów konstrukcyjnych.
przekrój
© Aleks Kacprzak
Falująca linia zadaszenia wynika bezpośrednio z układu funkcjonalnego wnętrz. Jednocześnie nawiązuje do rytmu toskańskiego krajobrazu i wzgórz otaczających Capalbio.
Dach wykończono gontem z blachy Corten. Jego rdzawa patyna stanowi współczesną interpretację tradycyjnych dachów ceramicznych charakterystycznych dla regionu. Materiał został wykorzystany również jako odniesienie do głównej idei projektu – upływu czasu i stopniowego zmieniania się architektury pod wpływem warunków atmosferycznych.
Duże przeszklenia otwierają wnętrza na otoczenie, a płaskie progi dodatkowo zacierają granicę pomiędzy przestrzenią wewnętrzną i zewnętrzną. Kontakt z krajobrazem staje się tym samym stałym elementem codziennego użytkowania obiektu.
rzut
© Aleks Kacprzak
przestrzeń dla różnych pokoleń
Program „Meander of Time” został pomyślany jako połączenie funkcji związanych z aktywnością, wypoczynkiem, edukacją i integracją. W części wewnętrznej zaplanowano m.in. kameralny basen z zapleczem szatniowym i sanitarnym, infirmerię, siłownię, pracownię komputerową, salę projekcyjną, warsztat kulinarny oraz przestrzeń wielofunkcyjną.W centralnej części założenia znajduje się również hol z księgarnią. Program uzupełniają dwa mieszkania przeznaczone dla personelu.
Istotnym elementem projektu pozostaje przestrzeń zewnętrzna. Obejmuje ona ogród, zadaszone ogródki warzywne oraz portyk, który tworzy dodatkową strefę półotwartą. Zaplanowano również parking na dziewięć miejsc. Zestawienie tych funkcji ma sprzyjać aktywności mieszkańców i tworzeniu relacji pomiędzy osobami w różnym wieku. Budynek nie jest więc jedynie miejscem pobytu seniorów, ale został pomyślany jako przestrzeń wspólna, w której możliwe są spotkania, zajęcia, praca i odpoczynek.
schwarzplan
© Aleks Kacprzak
meander jako metafora czasu
Motyw meandra pojawia się w projekcie Aleksa Kacprzaka zarówno w skali urbanistycznej, jak i architektonicznej. Wyznacza przebieg ścieżek, sposób kształtowania terenu i geometrię budynku, ale jest również punktem wyjścia dla szerszej idei projektu.
„Meander of Time” odnosi się do czasu jako procesu stopniowego gromadzenia doświadczeń. W tym ujęciu architektura staje się miejscem, w którym mogą spotkać się różne etapy życia – doświadczenie starszych osób oraz energia młodszych pokoleń. Zamiast oddzielać te grupy, projekt tworzy warunki do ich wzajemnego przenikania.
© Aleks Kacprzak
III Nagroda w konkursie Citadel of Wisdom stanowi wyróżnienie dla koncepcji, która łączy rozwiązania związane z dostępnością i funkcjonalnością z próbą wpisania nowego obiektu w lokalny krajobraz. W „Meander of Time” inspiracja naturą nie ogranicza się do formy. Staje się zasadą organizującą cały projekt – od układu urbanistycznego, przez konstrukcję i materiały, po sposób użytkowania przestrzeni.
© Aleks Kacprzak
