Hity i kity 2025 roku
Przełom roku to najlepszy czas na wszelkiego rodzaju podsumowania. I jak co roku prosimy praktyków oraz krytyków architektury, żeby napisali, co w danym roku uważają za sukces, a co za porażkę. Robimy to w konwencji KITÓW I HITÓW. Dajemy naszym Autorom i Autorkom całkowitą swobodę wypowiedzi i nie moderujemy tej dyskusji.
HITY
1. Reforma systemu planowania
Może wydawać się zaskakujące, że zaliczam reformę do hitów (pojawia się jednak także na liście kitów), ale bardzo doceniam pierwszą poważną próbę uregulowania tego, co, gdzie i jak można będzie budować. Bez wyjątków, bez specustaw, z założeniem oszczędnego (w miarę) gospodarowania przestrzenią. Z pewnością wiele pierwszych wersji planów ogólnych okaże się dość przypadkowymi patchworkami, ale staną się może i niedoskonałym, ale mocnym punktem wyjścia do planowania w skali gminy. Ponadto na planowanie „po nowemu” nie można patrzeć wyłącznie z perspektywy planów ogólnych, lecz także ZPI — zintegrowanych planów inwestycyjnych pozwalających na negocjacyjne podejście do ustalania warunków planistycznych oraz znaczne przyspieszenie uchwalania planów miejscowych. Spore korzyści w tym trybie widzą zwłaszcza przećwiczeni na „leksie” deweloperzy, ale narzędzie to może pozwolić także na zmiany planistyczne dotyczące publicznych inwestycji, tam, gdzie zapisy obowiązujących planów są mało korzystne lub po prostu nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością.
2. Międzynarodowe sukcesy polskich pracowni
Międzynarodowe docenienie realizacji polskich pracowni nikogo już dziś nie dziwi, chociaż to stosunkowo świeże zjawisko. 2025 rok przyniósł nie tylko wiele interesujących nominacji do Nagrody im. Miesa van der Rohe i wyróżnień w komercyjnych konkursach, ale i główną nagrodę PULSE w kategorii architektonicznej dla Gambit Office projektu KWK Promes. Eksport usług projektowych rozwija się dość powoli i spektakularne sukcesy w realizacyjnych konkursach stanowią jeszcze rzadkość. Dlatego prawdziwy powód do radości i dumy przyniosła pod koniec roku pierwsza nagroda w konkursie na koncepcję Florenc 21 w Pradze dla wrocławskiej pracowni P2PA. Gratulacje!
KITY
1. Reforma systemu planowania
Nie wszystkie gminy przystąpiły jeszcze do uchwalenia planów ogólnych. Pracownie urbanistyczne ledwo zipią, starając się zrealizować wszystkie zamówienia. Urzędy zostały zasypane wnioskami o wuzetki. Nowelizacja goni nowelizację, interpretacja prawna — interpretację. Media i media społecznościowe pełne są demonizujących reformę opinii, a spanikowani właściciele gruntów szukają sposobów na utrzymanie możliwości zabudowy tam, gdzie budować się nie powinno. Przez lata udawało się różnymi kruczkami prawnymi omijać zakazy i ograniczenia, dlatego i dziś poszukiwani są tzw. załatwiacze wyczarowujący wszystko, o co poprosi inwestor. Na szczęście ta „magia” przestanie działać po uchwaleniu planów ogólnych, ale na to trzeba jeszcze chwilę poczekać.
2. Konkurs na bibliotekę w Rzeszowie
Trudno nawet skomentować tę nieszczęsną sytuację. Od nieprawidłowości przy przetargu na operatora konkursu po próbę manipulacji podczas obrad — pełen pakiet. Hasło „Rzeszów” od publikacji votum separatum czterech sędziów wzbudza w środowisku złośliwe uśmiechy lub żarty typu „tylko Kuma nic nie kuma”. Bez względu na ostateczne rozwiązanie zaufanie do uczciwości w konkursach zostało mocno zachwiane i jego odbudowanie będzie wymagało w najbliższym czasie dużo pracy ze strony zamawiających, operatorów i sędziujących osób.
Monika ARCZYŃSKA
więcej: A&B 2/2026 – Edukacja,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
