Największy niezabudowany brownfield w historycznym centrum Pragi zmieni się nie do poznania dzięki realizacji wielkoskalowego projektu Florenc 21. Swój wkład w metamorfozę obszaru położonego pomiędzy Karlínem a Nowym Miastem będzie miała polska pracownia P2PA, która wraz z biurem LAN Architecture wygrała międzynarodowy konkurs architektoniczny na zagospodarowanie jednego z kwartałów w nowej praskiej mikrodzielnicy. Jak poradzili sobie z bliskością wielkiego węzła kolejowego?
Ambitny plan załatania jednej z ostatnich dziur w urbanistycznej tkance Karlina rozpoczął się rozpisaniem przez administrację Pragi wraz z deweloperem Penta Real Estate konkursu na opracowanie masterplanu dla terenów położonych nieopodal dworca autobusowego Florenc. Chaotyczna, podporządkowana funkcji transportowej przestrzeń miała zamienić się w nową, tętniącą życiem mikrodzielnicę, która zapewni wielofunkcyjną infrastrukturę, wysokiej jakości przestrzenie publiczne oraz włączy pieszych i rowerzystów w istniejący układ komunikacyjny. Po wyłonieniu zwycięskiej koncepcji, zagospodarowanie zachodniej części terenu obejmującego 85 tysięcy metrów kwadratowych, przypadło inwestorowi, który podzielił obszar na kilka kwartałów, ogłaszając w 2024 roku cztery konkursy architektoniczne na projekty ich zagospodarowania.
polska pracownia architektoniczna wygrała w międzynarodowym konkursie
Rozstrzygnięta w grudniu bieżacego roku edycja konkursu Florenc 21, przyciągnęła uwagę pracowni architektonicznych z całego świata. Jak informuje inwestor, do udziału w konkursie zgłosiło się 158 pracowni z 33 krajów. Do drugiego etapu zakwalifikowano 32 prace, a w finale ostatecznie znalazło się 16 projektów, których autorzy i autorki prezentowali swoje koncepcje przed międzynarodowym jury.
W konkursie na zagospodarowanie kwartału B04 zwyciężyło konsorcjum polskiej pracowni P2PA oraz paryskiego biura LAN architecture. Drugie miejsce przyznano projektowi opracowanemu przez zespół Pavel Hnilička Architects+Planners, trzecia nagroda przypadła pracowni Baumschlager Eberle Lustenau GmbH, zaś tuż za podium, na czwartym miejscu, uplasowała się koncepcja konsorcjum A69 - architekti oraz ADEPT.
Zwycięska propozycja zespołu 109, współtworzonego przez pracownie LAN Architecture i P2PA, została doceniona za koncepcyjnie silny projekt, łączący urbanistyczny pragmatyzm z wyrazistą tożsamością wizualną. Dobrze zorganizowana kompozycja brył, efektywny układ funkcjonalny oraz przemyślane kubatury tworzą atrakcyjne przestrzenie publiczne, z mieszkaniami o dwustronnej orientacji oraz wyniesionymi tarasami, jednocześnie odpowiadając zarówno na skalę dużego dworca kolejowego, jak i na kontekst okolicznych ulic. Hotel i promenada wprowadzają dynamiczne doświadczenia miejskie, a staranne opracowanie artykulacji elewacji, światła i integracji z terenem dodatkowo podnosi jakość projektu.
— czytamy w uzasadnieniu wyboru zwycięskiej pracy na stronie konkursu Florenc21 [tłum. autora].
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze
proj.: P2PA | LAN architecture
węzeł praski
W ramach tej części konkursu, współzawodniczącym zespołom przyszło zaprojektować zabudowę w kwartale B04, znajdującym się w południowo-zachodniej części nowej mikrodzielnicy, mającej powstać pomiędzy Karlínem a Nowym Miastem w Pradze. To teren, w którym przyszła, multifunkcyjna tkanka spotyka się od strony południowej z szerokim pasmem infrastruktury kolejowej, położonej na nieco niższym poziomie. Jak piszą autorzy zwycięskiego projektu, istotną rolę w opracowanej koncepcji odgrywały zagadnienia widokowe — zaprojektowane budynki będą przecież obserwowane przez tysiące pasażerów pociągów zatrzymujących się na pobliskiej stacji kolejowej, a także osób przejeżdżających przez zawieszony ponad torami wiadukt.
Kluczowym problemem było także zespolenie trzech budynków z planowaną tkanką urbanistyczną, której utworzenie wynika z masterplanu, opracowanego dla tego terenu w 2022 roku. Od strony wschodniej działka, na której staną budynki zaprojektowane przez P2PA i LAN architecture, graniczy z placem pełniącym rolę jednego z wejść na teren kompleksu. W kierunku zachodnim plac przerodzi się w długą ulicę, która będzie jednocześnie stanowić północną granicę działki B04. Od południa zamknie ją z kolei promenada z dostępem do kładki pieszej oraz widokiem na infrastrukturę kolejową i położoną po drugiej stronie torów dzielnicę Nowe Miasto.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynki B oraz C
proj.: P2PA | LAN architecture
trzy sposoby dla nowej zabudowy
W odpowiedzi na powyższe wyzwania zespół P2PA oraz LAN architecture zaprojektował trzy budynki pełniące funkcje mieszkalno-usługowe — dwa wielorodzinne i jeden hotel.
Pomimo swojej różnorodności, wszystkie obiekty podporządkowane są wspólnym zasadom: precyzyjnej siatce geometrycznej oraz prostocie form odpowiadającej lokalnemu kontekstowi. Zachodni budynek mieszkalny pełni wielofunkcyjną rolę urbanistyczną — usytuowany naprzeciwko pałacu Desfours, integruje przepływ między placem, promenadą i ulicą, a wraz z budynkiem środkowym tworzy bramę wejściową wzdłuż głównej arterii. Hotel, najbardziej publiczny z obiektów, wykorzystuje wyraźną strukturę elewacji, by zapewnić zarówno atrakcyjne widoki na zewnątrz, jak i wgląd do wnętrza. Wschodni budynek mieszkalny, o podzielonej i rytmicznej kompozycji, kształtuje południową fasadę założenia. Graficzne detale elewacji oraz loggie zakorzeniają całość w miejscu, harmonijnie jednocząc zespół z jego otoczeniem. [...] Szczególną rolę odgrywa hotel, którego poziom +1, bezpośrednio połączony z promenadą, został zaprojektowany jako otwarta przestrzeń oferująca zarówno widok do wnętrza, jak i – dzięki przeszkleniom – na otaczającą zabudowę.
— pisze zespół wrocławskiej pracowni P2PA.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek A
proj.: P2PA | LAN architecture
błękitny znak w mieście
Budynek B04A znalazł się w szczególnie trudnym kontekście architektoniczno-urbanistycznym. Od strony północnej budowla sąsiaduje z klasycystycznym, XVIII-wiecznym Pałacem Desfours, zaprojektowanym przez Josefa Krannera w 1845 roku. Od wschodu, za planowanym placem, graniczyć będzie z kolei z biurowcem Masaryčka, za którego projekt odpowiadała pracownia Zahy Hadid. Jak pisze zespół P2PA:
B04A Budynek A wyznacza wschodnią krawędź nowego placu, pełniąc rolę symbolicznej bramy do dzielnicy. Jego lekko ścięta forma w kierunku Pałacu Desfour podkreśla historię miejsca, a centralny dziedziniec zapewnia światło i otwartość apartamentom. Charakterystyczna betonowa fasada tworzy wyraźny punkt orientacyjny w mieście – miejsce spotkania przeszłości i przyszłości.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek A
proj.: P2PA | LAN architecture
To właśnie w błękitnych elewacjach można doszukiwać się odniesień do obu wspomnianych powyżej budowli. Rolę artykulacji pionowej pełnią betonowe elementy o kształcie zbliżonym do trójkąta. W pierwszych dwóch kondygnacjach betonowe elementy zwężają się ku dołowi, budząc podobieństwo do podciętych, lekkich podcieni Masaryčkiej. Wyraz trójkątnych elementów podkreślają balustrady balkonów o analogicznym układzie. Jak piszą architekci, elewacja nawiązuje do rozwiań znanych z rzymskiego Piazza del Poppolo.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku A
proj.: P2PA | LAN architecture
Podcienia również stanowią istotny element nowoprojektowanego budynku. Po stronie wschodniej, w kierunku placu, zaplanowano je jako mocno zagłębione, pół-publiczne strefy, a od północy, gdzie przebiegać będzie droga, wymiary podcieni zostały zminimalizowane.
Elewacja budynku stanowi integralny element filozofii architektonicznej całego zespołu. Betonowe, trójkątne filary sytuują się pomiędzy rygorem klarownej fasady hotelu a dynamiczną grą płaszczyzn i perforacji charakterystycznych dla budynku B04C. Jej wyraz zmienia się w zależności od ekspozycji – od południa daje więcej cienia, od północy otwiera się na światło. Unikalna forma nadaje budynkowi tożsamość przestrzennego punktu orientacyjnego – osi wydarzeń i aktywności, które współtworzą puls życia nowej dzielnicy.
— czytamy w opisie zwycięskiej pracy.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku A
proj.: P2PA | LAN architecture
Siedmiokondygnacyjna budowla powstanie na planie zbliżonym do kwadratu, z mieszkaniami dostępnymi z centralnie umiejscowionego pionu komunikacyjnego z wewnętrznym patio.
Wewnętrzny dziedziniec przenikający strukturę budynku nadaje całości prostotę i przejrzystość, zapewniając mieszkańcom komfortowe warunki – odpowiednie nasłonecznienie, wentylację i kontakt z miastem przy zachowaniu prywatności.
— podkreślają architekci.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek B
proj.: P2PA | LAN architecture
czerwona kotwica w zespole
Po wschodniej stronie autostrady Wilsonova, w centralnej części działki, stanie najwyższy w całym zespole budynek hotelowy o zabarwionych na czerwono, częściowo ślepych elewacjach, rygorystycznie wpisanych w ortogonalną siatkę. Sposób, w jaki wypełnione zostaną połacie ścian znajdujących się pomiędzy mocno zarysowanym szkieletem budynku, zdradzi funkcje pełnione przez poszczególne kondygnacje budynku.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku B
proj.: P2PA | LAN architecture
Program budynku został czytelnie uporządkowany warstwowo, co ma kluczowe znaczenie dla jego zewnętrznej formy. Dwupoziomowy, aktywny parter mieści sklepy i usługi otwarte na plac i promenadę. Część środkowa zawiera pokoje hotelowe, a całość wieńczy taras dachowy na wysokości 25 metrów, z barem i panoramicznym widokiem na miasto.Te warstwy są czytelne w przestrzeni miejskiej – zarówno od strony placu i północnej osi ulicy, jak i od południa, czyli od głównej drogi, torów kolejowych i kładek nad nimi. Dzięki temu hotel staje się rozpoznawalnym punktem orientacyjnym, znakiem w przestrzeni miasta.
— opsiuje zespół P2PA.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek B
proj.: P2PA | LAN architecture
Podobnie, jak w przypadku błękitnego budynku B04, dośrodkowy układ hotelu pozwolił na rozlokowanie pomieszczeń wokół centralnego dziedzińca, do którego dostęp zapewnią wszystkie hole i piony windowe w obiekcie.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek C
proj.: P2PA | LAN architecture
architektoniczne płótno dla sztuki
Od strony wschodniej kwartał zamknie kolejny budynek mieszkalny o skomplikowanym, podłużnym układzie i elewacjach z artystycznymi akcentami. Na jego rozczłonkowany rzut wpłynął nie tylko zamiar utworzenia zielonych „wnęk” przy promenadzie od strony południowej, ale też połączenie poprowadzonej przy torach promenady z położoną nieco wyżej ulicą. Dużą rolę odegrała również wewnętrzna struktura projektowanej budowli:
Charakter budynku w dużej mierze definiuje jego struktura mieszkaniowa. Dominują niewielkie mieszkania jedno- i dwumodułowe, które kształtują kompozycję elewacji. Loggie, stanowiące główny motyw fasady, rozmieszczono w sposób podkreślający jej zmienność i plastyczność – od północy rytm naprzemiennych modułów z loggiami i bez nich, a od południa liniowe pasy otwartych przestrzeni z widokiem na miasto i tory kolejowe.
— czytamy w opisie koncepcji.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek C
proj.: P2PA | LAN architecture
Chociaż budynek C nie będzie emanował żywą barwą, jak sąsiednie obiekty A oraz B, to jego elewacje wyróżni ażurowy, artystyczny akcent przygotowany we współpracy z miejscowymi twórcami:
Elewacja została potraktowana jako płótno dla sztuki – prefabrykowane panele betonowe perforowano lub odciskano na nich grafiki inspirowane twórczością lokalnych artystów. Loggie osłonięto ażurowymi panelami, które chronią prywatność, jednocześnie potęgując wrażenie otwartości. Zróżnicowana kolorystyka – połączenie głębokiego grafitu ze złotymi akcentami – nadaje fasadzie szlachetny i rozpoznawalny charakter, dopełniając kompozycję wymiarem symbolicznym i estetycznym.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — budynek C
proj.: P2PA | LAN architecture
największy bronwfield w centrum Pragi
Zgodnie z nazwą, projekt Florenc 21 rozpoczął się w 2021 roku, kiedy spółka deweloperska Penta we współpracy z miejską administracją ogłosiły międzynarodowy konkurs urbanistyczny na opracowanie masterplanu dla zaniedbanej przestrzeni w pobliżu południowego odcinka słynnego wiaduktu Negrelli w dzielnicy Karlin w Pradze. Przez lata znajdowały się tam zabudowania poprzemysłowe oraz Centralny Dworzec Autobusowy Florenc, na którym do dzisiaj zatrzymują się setki autokarów z całej Europy.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku C
proj.: P2PA | LAN architecture
New Florenc na Nowym Mieście
W konkursie urbanistycznym, którego wyniki ogłoszono w grudniu 2021 roku zwyciężyła praca o tytule „New Florenc” powstała w konsorcjum trzech czeskich pracowni architektonicznych: Unit Architekti, A69 - Architekti oraz Marko&Placemakers. Przygotowana koncepcja zagospodarowania ostatniego brownfieldu na Karlinie w Pradze zakłada integrację nowej zabudowy w historyczny układ tkanki urbanistycznej w tej części miasta — zabudowę w układzie pierzejowym, składającą się z obiektów o zróżnicowanych liczbach kondygnacji. Najwyższe budowle zaplanowano przy najważniejszych skrzyżowaniach tak, aby pełniły funkcję punktów charakterystycznych, ułatwiających orientację w terenie. Zaplanowana zabudowa ma pełnić funkcje zarówno mieszkalne, jak i usługowe oraz kulturalne, a poszczególne kwartały ukształtowano tak, aby łączyły w sobie różne sposoby użytkowania, zapewaniając multifunkcyjność oraz — jak piszą autorzy koncepcji — wspierając rolę odgrywaną przez nadzór społeczny.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku C
proj.: P2PA | LAN architecture
Po zakończeniu procesu budowlanego, mikrodzielnica New Florenc zyska sporo nowoczesnych przestrzeni publicznych. Projekt pracowni Unit Architekti, A69 - Architekti i Marko&Placemakers zakłada utworzenie zazielenionego przedłużenia ulicy Na Florenc, promenadę przy torach kolejowych, duży plac położony przy północnej granicy opracowanego terenu, aż po tarasowy łącznik w centrum kompleksu oraz niewielkie, wewnętrzne dziedzińce w kwartałach i dwa piesze bulwary, przecinające całe założenie.
Zwycięska praca w konkursie Florenc 21 na zagospodarowanie kwartału B04 w Pradze — wnętrza budynku C
proj.: P2PA | LAN architecture
Uwzględniając datę ogłoszenia pierwszego konkursu na masterplan, projektowanie nowej mikrodzielnicy na Nowym Mieście w Pradze trwa już niemal 5 lat. Jak zapowiada inwestor, na ukończenie budowy trzeba będzie poczekać drugie tyle. Budowa ma rozpocząć się dopiero w 2028 roku, a jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, New Florenc przyjmie ostateczny kształt w 2031 roku.
