Trawnik Powstańców Warszawy zniknie. W zamian ma pojawić się sporo wyższej zieleni, drzewa i mała architektura. Tylko która? Wizualizacje przedstawione w 2022 roku nie napawały optymizmem. Czy nad Placem Powstańców Warszawy jednak przestaną górować pawilony?
Potrzeba więcej miejsc parkingowych! — grzmią mieszkańcy Warszawy oraz ci odwiedzający stolicę przejazdem, gdy tylko warszawski magistrat przedstawi plany obejmujące zwiększenie ilości powierzchni zielonych kosztem łatwodostępnych miejsc postojowych. Tymczasem wolno i punktowo, szczerbaty uśmiech Warszawy zaczyna wypełniać się zielenią obiecaną w ramach projektu Nowe Centrum Warszawy. Miasto (unikając rewolty?) nie pozostawia jednak zmotoryzowanych z niczym, promując budowę parkingów wielokondygnacyjnych. W marcu 2025 roku do dwóch parkingów podziemnych, które zaczęły działać jeszcze w ubiegłym stuleciu, dołączył kolejny — parking na Placu Powstańców Warszawy, w którym znalazło się 420 miejsc, w tym ponad 60 zarezerwowanych dla mieszkańców w najbliższej okolicy.
Plac Powstańców Warszawy w 2018 roku
do trzech razy sztuka
Po zakończeniu ciągnącej się od 2022 roku budowy powstał zielony skwer, rozciągający się na powierzchni ponad betonowym stropem parkingu, poprzedzony małym betonowym placem oraz. To już czwarta wersja Placu Powstańców Warszawy od początku obecnego stulecia, wcale nie najlepsza — na początku był tam wyłożony trylinką parking samochodowy, gdzie pomiędzy miejscami postojowymi rosły drzewa. Później w związku z 70. rocznicą Powstania Warszawskiego powstał plac z prawdziwego zdarzenia, z alejkami, ławkami i zielenią. W 2017 roku doczekał się odświeżenia i wzbogacenia o dodatkowe nasadzniea i infrastrukturę, a ostatecznie, po ukończeniu budowy parkingu 21 marca bieżącego roku, Warszawiacy zostali z trawnikiem.
Nie takie były jednak obietnice — kiedy tylko miasto poinformowało o zamiarze budowy podziemnego parkingu (co nastąpiło niedługo po tym, jak do użytku oddano przebudowaną wersję Placu Powstańców Warszawy), w internecie pojawiły się informacje o tym, że ponad parkingiem znajdzie się nowy, zielony Plac Powstańców Warszawy.
Plac Powstańców Warszawy na wizualizacjach z 2022 roku
© LAP Studio | UM Warszawa
kto daje i odbiera...
Pierwszy projekt, przygotowany w oparciu o warsztaty charette i wytyczne Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy opracowało biuro MAU Mycielski Architecture & Urbanism jeszcze w 2018 roku. W 2022, kiedy budowa Parkingu ruszyła, miasto pokazało nową koncepcję autorstwa LAP Studio, powstałą na podstawie wcześniejszego projektu z pracowni MAU. Nowa odsłona Placu Powstańców Warszawy nie została dobrze przyjęta. Jak pisał wówczas Kacper Kępiński, reprezentacyjny plac w centrum stolicy miał zacząć przypominać przestrzenne nieporozumienie — bez wysokiej zieleni oraz zapowiadanego wcześniej pawilonu kawiarnianego, za to z budkami na osiach najważniejszych ulic.
Plac Powstańców Warszawy, Plan Zagospodarowania Terenu
© LAP Studio | MAU Mycielski Architecture & Urbanism | UM Warszawsa
od A do B, od B do A
Minęło kilka lat, pod Placem Powstańców Warszawy zaczęły parkować samochody, a trawnik ponad parkingiem zdążył wyrosnąć i przygotować się do nadchodzącej zimy. W międzyczasie miasto zaprezentowało kolejną już wizję tego placu, ogłaszając, że niebawem rusza budowa, która zakończyć się ma w 2026 roku. Czy odpowiedzialny za przebudowę placu Zarząd Zieleni Warszawy wyciągnął wnioski i przygotował koncepcję, która okaże się lepsza od tej prezentowanej kilka lat temu?
Wygląda na to, że miasto wróciło do pierwotnego planu. Plac Powstańców Warszawy podzielono na trzy strefy. Pierwszą z nich jest Ogród Napoleona, który już wykonała firma Immobilier, prywatny inwestor odpowiedzialny za budowę parkingu podziemnego. Skąd w środku Warszawy plac Napoleona? Okazuje się, że jeszcze w międzywojniu, a konkretniej w 1921 roku z okazji setnej rocznicy śmierci Bonapartego, dzisiejszy Plac Powstańców Warszawy nazwano Placem Napoleona. Co więcej, na jego osi umieszczono pomnik francuskiego cesarza, zniszczony podczas wojny oraz przywrócony na plac w 2011 roku.
Plac Powstańców Warszawy w 2025 roku, widok na Ogród Napoleona
Napoleon w sercu Warszawy
Po kolejnej już metamorfozie placu, pomnik powrócił na swoje miejsce w nowym Ogrodzie Napoleona, ulokowanym w południowej części założenia, z krótszym bokiem od strony gmachu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Osiowe założenie zaaranżowano „minimalistycznie”, jakby na modłę francuską — z nawierzchnią żwirową, ławkami i dosadzeniem 12 drzew. Całość zrealizowano zgodnie z założeniami projektu MAU & Mycielski z tym, że od strony północnej plac miał być zamykany przez pawilon, przewidziany w MPZP dla tego miejsca. Ostatecznie pozostała niska rabata, co wydaje się uzasadnionym — pawilon zniweczyłby efekt osiągnięty dzięki osiowości kompozycji.
Plac Powstańców Warszawy po metamorfozie — Ogród Muzyki
© LAP Studio | Zarząd Zieleni Warszawy
ogród dźwięków, aleja muzyki
Prawdziwą metamorfozę czeka jednak środkowa i północna część Placu Powstańców Warszawy. W centrum, na wysokości ulicy Wareckiej, gdzie obecnie znajduje się niesławny trawnik, ma powstać Ogród Dźwięków. Nie jest to pomysł nowy — w pewnym sensie jego protoplastą był Plac Powstańców Warszawy z 2017 roku, kiedy pojawiły się na nim instrumenty muzyczne, takie jak bębęnki, fragmenty ksylofonów czy dzwony rurowe. Na czas budowy Parkingu Podziemnego instalacje zostały zdemontowane, jednak — jak zapewnia ZZW, oraz w zgodzie z pierwotnym projektem — urządzenia znajdą się z powrotem na placu po zakończeniu prac.
Plac Powstańców Warszawy po metamorfozie
© LAP Studio | Zarząd Zieleni Warszawy
Ogród Dźwięków będzie przestrzenią flankowaną od wschodu i zachodu wyższymi nasadzeniami, pomiędzy którymi znajdzie się labirynt z korytarzami wyznaczonymi przez wyniesione rabaty. Od strony zachodniej znajdzie się też Aleja Muzyki, gdzie ulokowane będą wspomniane już instrumenty.
Plac Powstańców Warszawy po metamorfozie
© LAP Studio | Zarząd Zieleni Warszawy
pergolą w pawilon
Najważniejszą zmianą będzie zapewne stworzenie Placu pod Pergolami, który znajdzie się przy północnej granicy Placu Powstańców Warszawy, od strony ulicy Świętokrzyskiej. W wizualizacjach przedstawionych w 2019 roku próżno było szukać tego elementu, wydawało się, że północna część Placu Powstańców Warszawy pozostanie zdominowana przez infrastrukturę metra i parkingu znajdującego się pod ziemią. Na szczęście, jak przekonaliśmy się wraz z udostępnieniem nowych wizualizacji w bieżącym roku, pergola powróciła. Jaką spełni funkcję?
Plac Powstańców Warszawy po metamorfozie — Plac pod Pergolą
© LAP Studio | Zarząd Zieleni Warszawy
Przede wszystkim wszystkim stanie się miejscem, dla którego warto będzie się na Placu zatrzymać — w odróżnieniu od trawników, którę są tam teraz, zapewni miejsca do siedzenia, niewielki plac w centrum, a miejscami ochronę przed deszczem. Dodatkowo, pergola pomoże z upałami. Jak zapewnia Zarząd Zieleni Warszawy, konstrukcję porosną wiciokrzew zaostrzony, winorośl japońska i glicynia chińska (łącznie zresztą na Placu Powstańców Warszawy ma pojawić się 58 drzew, w tym lipy srebrzyste, klony tatarskie i platany klonolistne, 800 krzewów oraz kilkanaście tysięcy bylin).
Metamorfoza Placu Powstańców Warszawy
© LAP Studio | Zarząd Zieleni Warszawy
Najważniejsza będzie jednak funkcja widokowa — pergola pomoże zasłonić pawilony, które obecnie górują nad Placem Powstańców Warszawy. Wedle wizualizacji oraz zawartego w materiałach przetargowych Planu Zagospodarowania Terenu, zarówno punkt poboru opłat, jak i wjazd do parkingu podziemnego zostaną przykryte planowaną pergolą. Masywny budynek wentylatorowni metra zostanie z kolei przez pergolę otoczony, co skutecznie „wyłączy” go z pieszej perspektywy na tę przestrzeń. Od strony północnej nową aranżację Placu Powstańców Warszawy zamknie kurtyna wodna.
kiedy Plac Powstańców Warszawy będzie zielony?
Czy taka zmiana jest potrzeba? Z pewnością, w końcu trawnik, który obecnie znajduje się między ulicą Świętokrzyską a ulicą Stanisława Moniuszki nie jest ani odpowiedni do rangi miejsca, ani do użytkowania przez mieszkańców, zwłaszcza latem, kiedy na skwerze próżno szukać cienia. Czy aby doprowadzić Plac Powstańców Warszawy do sensownej formy potrzebne było aż tyle przekształceń? O tym przekonamy się wiosną 2026 roku.
