Projekt „Living Ruins”, autorstwa Martyny Maziarz, Aleksandry Kowalczyk i Emilii Nowak, studentek Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, znalazł się w gronie finalistów międzynarodowego konkursu architektonicznego „Living Ruins II” organizowanego przez platformę Terraviva. Projekt powstał pod opieką dr Jakuba Bródki. Zadaniem konkursowym było opracowanie koncepcji otwartego muzeum oraz centrum odwiedzających, które pozwoliłoby chronić i ożywić wyjątkowe dziedzictwo wioski Dereiçi w Turcji.
plan zagospodarowania terenu
© Aleksandra Kowalczyk, Emilia Nowak, Martyna Maziarz
miejsce o niezwykłej historii
Dereiçi znajduje się na obszarze historycznej Mezopotamii, w regionie Tur Abdin w południowo-wschodniej Turcji. Region ten uznawany jest za jedno z najstarszych centrów chrześcijaństwa na świecie.
Dziś miejscowość jest w dużej mierze opuszczona – w wyniku wieloletniej migracji ludności. Mimo to dawni mieszkańcy nadal okresowo wracają do swoich domów, co pokazuje, jak silne znaczenie kulturowe i emocjonalne ma to miejsce.
aksonometria - centrum odwiedzających
© Aleksandra Kowalczyk, Emilia Nowak, Martyna Maziarz
architektura slow tourism
Projekt studentek koncentruje się na idei slow tourism, która zachęca do uważnego poznawania miejsca, refleksji i budowania głębszej relacji z jego historią.
Kluczowym elementem koncepcji są dwie przenikające się pętle spacerowe, które wyznaczają trasę zwiedzania. Ich układ podkreśla relację pomiędzy dwoma głównymi częściami założenia: centrum odwiedzających oraz otwartym muzeum rozlokowanym wśród ruin dawnej wioski.
aksonometria - ruiny
© Aleksandra Kowalczyk, Emilia Nowak, Martyna Maziarz
Całość została zaprojektowana tak, aby subtelnie wpisać się w istniejący krajobraz i uszanować jego historyczny charakter.
centrum odwiedzających
Bryła centrum odwiedzających nawiązuje do lokalnej struktury zabudowy, dzięki czemu harmonijnie wpisuje się w kontekst miejsca. Budynek składa się z kilku segmentów opartych na modułowych, kwadratowych elementach, co pozwala zachować skalę charakterystyczną dla architektury wernakularnej regionu.
Poszczególne segmenty połączono zadaszoną ścieżką, która jednocześnie tworzy jedną z pętli spacerowych. W jej wnętrzu zaprojektowano ogród z płytką sadzawką, dostępną dla zwiedzających.
Elewacja budynku inspirowana jest lokalnym językiem architektonicznym. Pojawiają się w niej łuki i portale, które są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zabudowy regionu. Jasnożółty tynk nawiązuje do istniejących kamiennych domów, natomiast subtelny niebieski akcent stanowi współczesny element wyróżniający projekt wśród ruin.
wizualizacja
© Aleksandra Kowalczyk, Emilia Nowak, Martyna Maziarz
muzeum wpisane w ruiny
Trasa otwartego muzeum prowadzi bezpośrednio przez ruiny dawnej wioski. W zależności od stopnia zachowania zabudowy przestrzenie zostały przekształcone w otwarte ogrody lub kameralne labirynty. Centralnym punktem założenia jest plac otoczony trzema świątyniami różnych wyznań, który symbolizuje wspólnotę i pojednanie mieszkańców dawnego miasta.
wizualizacja
© Aleksandra Kowalczyk, Emilia Nowak, Martyna Maziarz
W sąsiednich ruinach zaprojektowano kawiarnię z widokiem na panoramę miejscowości, stanowiącą miejsce odpoczynku dla zwiedzających. Oprócz głównej ścieżki przewidziano także poboczne trasy, prowadzące m.in. w kierunku jaskiń i naturalnych form skalnych. Na końcu trasy znajduje się niewielka historyczna kapliczka, symbolicznie zamykająca drogę zwiedzania. W projekcie ruiny nie są jedynie eksponatem – stają się aktywną częścią doświadczenia przestrzeni, miejscem spaceru, odpoczynku i refleksji. Zastosowane interwencje architektoniczne mają minimalistyczny i odwracalny charakter, dzięki czemu zachowana zostaje autentyczność miejsca.
