#StawkiArchitektów
Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Swoim spojrzeniem na tę kwestię podzielił się z nami Zbigniew Reszka, laureat Honorowej Nagrody SARP z 2013 roku oraz współzałożyciel gdyńskiej pracowni Arch-Deco Sp. z o.o.. Co sądzi o minimalnych stawkach dla architektów?
Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?
Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.
Kontynuujemy więc debatę na temat wynagrodzeń i o zarobki architektów pytamy Zbigniewa Reszkę.
Zbigniew RESZKA — absolwent Politechniki Gdańskiej na Wydziale Architektury, wieloletni członek i aktywny działacz Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Pomorskiej Izby Architektów. Prezes gdyńskiego biura architektonicznego Arch-Deco Sp. z o.o., które założył w 1989 roku wraz ze wspólnikiem, Michałem Baryżewskim. Wielokrotnie nagradzany za swoją pracę, między innymi Honorową Nagrodą SARP za wybitną twórczość architektoniczną (wspólnie z Michałem Baryżewskim). Otrzymał nominację do Nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe za kompleks apartamentowy w Juracie, nagrodę I stopnia Budowla Roku 2015 oraz główną nagrodę Eurobuild Awards 2015 (w kategorii Projekt architektoniczny) za budynek Gdyńskiego Centrum Filmowego, I nagrodę „Czas Gdyni” w kategorii architektura za projekt zespołu usługowo-mieszkaniowego Nowe Orłowo i wiele innych.
Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.
Absolutnie nie. Kto będzie rewaloryzował te stawki? Projektowanie to nie sprzedaż kartofli. Najlepszą opcją jest powrót do wyliczeń ceny projektów według kosztów realizacji inwestycji.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla architektury mieszkaniowej wielorodzinnej?
40–50 procent kosztu projektu wycenianego według wartości budowy.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla domów jednorodzinnych?
Ceny projektów domów „nietypowych”, o wysokich walorach architektonicznych, kształtują się między 200 a 500 tysięcy złotych netto (bez projektu wnętrz). Wymagają one dużej dokładności, jubilerskiego detalu. Nakład pracy, w tym nadzór w trakcie budowy, przy tego typu obiektach jest bardzo duży. W zależności od stopnia skomplikowania i zastosowanych technologii branże kształtują się na poziomie 35–45 procent.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków biurowych?
35–45 procent kosztu projektu wycenianego według wartości budowy.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków i przestrzeni publicznych?
45–55 procent kosztu projektu wycenianego według wartości budowy.
Jeżeli stawka minimalna nie powinna być gwarantowana, to jak wypracować korzystne wynagrodzenia dla architektów?
Każdy projekt powinien być wyceniony według stawek i tabel, w odniesieniu do kosztów inwestycji, kategorii obiektów i utrudnień (przebudowa, rozbudowa, budynek zabytkowy itp.). Zasady wyceny prac projektowych SARP były i są najbardziej rzetelne i dbające o architektów oraz opłacalność projektów. Obecna skomplikowana procedura uzgadniania dokumentacji projektowej w urzędach, często wielomiesięczna, sprawia, że praca architekta staje się nieopłacalna.
Czy architekci jako grupa zawodowa powinni mieć związki zawodowe, które zajmowałyby się tylko kwestią wynagrodzeń dla architektów?
Nie, te zadania powinna przejąć Izba Architektów, która nie reprezentuje w sposób wystarczający interesów architektów.
Zbigniew Reszka
Arch-Deco
więcej: A&B 6/2025 – WARSZAWA,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
