„Galeria w Chaszczach i Krzakach” — projekt autorstwa Wojciecha Januszczyka, architekta krajobrazu — zdobyła nagrodę w międzynarodowym konkursie organizowanym przez World Green Infrastructure Network (WGIN), stowarzyszenie działające na rzecz promocji i wspierania integracji zielonej infrastruktury w planowaniu urbanistycznym na całym świecie. Czym zachwyciło jury to nieoczywiste rozwiązanie?
zieleń nieoczywista
Przyznawane przez WGIN nagrody wyróżniać mają „pomysły kształtujące bardziej ekologiczne, zdrowsze i odporne społeczności”. W tegorocznej edycji doceniono projekty z 33 krajów w 9 kategoriach. „Galeria w Chaszczach i Krzakach” w Lublinie zdobyła nagrodę w kategorii „Zieleń nieoczywista”, w której realizacje oceniało jury w składzie: David Brasfield (architekt, Norweskie Stowarzyszenie na rzecz Zielonej Infrastruktury), Katarzyna Wróblewska (profesora na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu), Timothy Beatley (profesor w Szkole Architektury Uniwersytetu w Wirginii), kolumbijski architekt Juan Esteban Aristizaball i miejska ekolożka Nathalie Baumann.
„Galeria w Chaszczach i Krzakach” projektu Wojciecha Januszczyka z WGIN Award 2025!
fot.: Michał Siudziński i Wojciech Januszczyk
projekt jednego elementu
Czym jest nagrodzona „Galeria w Chaszczach i Krzakach”? Projekt Wojciecha Januszczyka znajduje się w Lublinie, na terenie o powierzchni 1600 metrów kwadratowych porośniętym spontaniczną roślinnością. Autor wprowadził w tę przestrzeń zaledwie jeden element — dziesięć drewnianych stopni schodów. To wystarczyło, aby obszar dotychczas uznawany za nieużytek zamienił się w przestrzeń dla kultury, miejsce spotkań w niezwykłych okolicznościach przyrody.
autor wprowadził w tę przestrzeń zaledwie jeden element — dziesięć drewnianych stopni schodów
fot.: Michał Siudziński i Wojciech Januszczyk
Za pomysłem stoi sprzeciw wobec tradycyjnego, linearnego modelu projektowania zieleni, który generuje znaczny ślad węglowy i czerpanie z podejścia bazującego na gospodarce o obiegu zamkniętym.
Idea ta zrodziła się z refleksji nad celowością przeładowywania przestrzeni rekreacyjnych masą materiałów, produktów i urządzeń. Czy strefa rekreacji nie mogłaby powstać dzięki wprowadzeniu tylko jednego, starannie przemyślanego elementu, który aktywizuje potencjał danego miejsca, tworzy tak zwane trzecie miejsce w sposób mało inwazyjny i bez zniszczeń, śladów energetycznych, łańcuchów dostaw? Myślę, że to nic skomplikowanego. Umiar i obserwacja miejsca. Wykorzystanie potencjałów i zaprzężenie naszych twórczych umysłów do procesów na poziomie wyobraźni przestrzennej
— opowiada o pomyśle Wojciech Januszczyk.
niewielka interwencja wystarczyła, aby obszar dotychczas uznawany za nieużytek zamienił się w przestrzeń dla kultury
fot.: Michał Siudziński i Wojciech Januszczyk
Czytaj więcej: Galeria w Krzakach, czyli Projekt Jednego Elementu, który może być receptą na problemy przestrzeni publicznych
czas na umiar
Czy minimalna interwencja w przyrodę, taka, która nie porządkuje jej na siłę, ale aktywizuje potencjał miejsca i chroni go przed zniszczeniem stanie się nowym trendem w architekturze krajobrazu?
Werdykt jury stanowi mocny sygnał dla środowiska architektów. W dobie kryzysu klimatycznego, jako projektanci, musimy radykalnie przemyśleć i zminimalizować nasze interwencje, wykorzystując potencjał tego, co już istnieje. Triumf „nieużytku” w WGIN Award 2025 wzmacnia tezę o konieczności przejścia od antropocentrycznego projektowania do podejścia, które uznaje nieużytki za cenny element miejskiego ekosystemu. Realizacja z Lublina jest już powielana — pojawiła się na Uniwersytecie Jagiellońskim i planowana jest w Poznaniu. Nagroda WGIN Award jest wyrazem uznania dla tej polskiej idei w dziedzinie architektury krajobrazu, która staje się ambasadorem minimalizmu i umiaru w konsumpcyjnym, linearnym świecie procesów budowlanych
— podsumowuje Januszczyk.
„Galeria w Chaszczach i Krzakach” projektu Wojciecha Januszczyka z WGIN Award 2025!
fot.: Michał Siudziński i Wojciech Januszczyk
