Czy można przenieść fragment literatury do realnej przestrzeni miasta? Dyplom inżynierski Jakuba Staszaka pokazuje, że architektura może stać się medium pamięci i interpretacji, a także miejscem spotkania wyobraźni i historii. Projekt „Architektura znaczeń. Cegielnia Weisera w Gdańsku-Brętowie jako miejsce pamięci i budowania tożsamości”, nagrodzony tytułem Dyplom Roku SARP O/Wybrzeże, czerpie inspirację z powieści „Weiser Dawidek” Pawła Huelle i udowadnia, że przestrzeń może być opowieścią. Promotorką pracy była dra Agnieszka Błażko.
plan zagospodarowania terenu
© Jakub Staszak
Gdańsk i potrzeba nowych opowieści
Gdańsk to miasto o bogatej, lecz skomplikowanej tożsamości. Współczesna metropolia dynamicznie się rozwija i przyciąga nowych mieszkańców, którzy często nie mają jeszcze zakorzenienia w lokalnej historii. W tym kontekście architektura może pełnić wyjątkową rolę – być pomostem pomiędzy przeszłością a teraźniejszością, między pamięcią dawnych pokoleń a współczesnym doświadczeniem życia w mieście.
aksonometria
© Jakub Staszak
Projekt Jakuba Staszaka nie dąży do stworzenia kolejnego pomnika czy muzeum. Wręcz przeciwnie – jego celem było wykreowanie przestrzeni otwartej na indywidualne interpretacje. To architektura, która nie narzuca jednej wersji historii, lecz stwarza warunki do refleksji, zadawania pytań i budowania własnych narracji. To właśnie wielogłosowość, niedopowiedzenie i symbolika stanowią o sile koncepcji.
cegielnia w Brętowie – realna i literacka przestrzeń
Jednym z najciekawszych wątków powieści „Weiser Dawidek” jest dawna cegielnia w gdańskim Brętowie. W rzeczywistości zakład ten istniał naprawdę, lecz dziś pozostał po nim jedynie pusty teren i ślady w miejskiej tkance. Dla projektanta to miejsce stało się punktem styku pomiędzy światem literackim a rzeczywistym. Cegielnia – zarówno ta wyobrażona, jak i ta realna – staje się symbolem poszukiwania tożsamości i potrzeby odkrywania sensu w przestrzeni miasta.
przekroje, elewacja
© Jakub Staszak
Brak zachowanych dokumentów i źródeł na temat cegielni pozwolił autorowi na odejście od rekonstrukcji i skupienie się na symbolicznej interpretacji. Dzięki temu powstała architektura znaczeń – forma, która nie tyle odtwarza, co opowiada poprzez materiały, układ i atmosferę. To architektura, która sugeruje, prowokuje i zostawia przestrzeń dla wyobraźni odbiorcy.
forma, która opowiada
Projekt składa się z kilku odrębnych, ale wzajemnie przenikających się brył, z których każda niesie ze sobą określony sens.
-
Szklano-ceglany sześcian pełni funkcję wejścia i integruje całość założenia.
-
Część wystawowa na planie trójkąta została symbolicznie zagłębiona w ziemi, co przywołuje obraz ukrytej historii.
-
Litera L zawieszona nad ziemią to architektoniczna metafora lewitacji Weisera – formy wymykającej się logice.
-
Wieża–komin nawiązuje do przemysłowych obiektów cegielni i stanowi punkt widokowy na Trójmiejski Park Krajobrazowy.
Całość buduje przestrzenną narrację, w której każda bryła jest fragmentem większej opowieści.
wizualizacja
© Jakub Staszak
Dominującym materiałem jest cegła z odzysku, sprowadzona z różnych miejsc w Europie, zestawiona z betonem, stalą i szkłem. Surowość tych materiałów podkreśla szczerość i autentyczność projektu, a jednocześnie wpisuje architekturę w dialog z historią i przemijaniem. To materiały, które same w sobie stają się nośnikiem pamięci.
architektura bez jednej ścieżki
Zamiast wytyczonej trasy zwiedzania, projekt pozwala odwiedzającym samodzielnie decydować o kierunku i tempie eksploracji. To labirynt znaczeń bez hierarchii, w którym można się zgubić, by odnaleźć własny rytm. Zwiedzający wybiera kolejność przestrzeni, sam tworzy swoją opowieść – tak jak czytelnik powieści Huellego interpretuje niedopowiedziane fragmenty.
Praca Jakuba Staszaka została dostrzeżona i nagrodzona tytułem Dyplomu Roku SARP O/Wybrzeże, co potwierdza jej wysoką wartość artystyczną i społeczną. To nie tylko projekt architektoniczny, ale również refleksja nad rolą przestrzeni we współczesnym mieście i jej znaczeniem w budowaniu wspólnoty.
wizualizacja
© Jakub Staszak
Dyplom Jakuba Staszaka pokazuje, że architektura może być czymś więcej niż funkcjonalnym obiektem. Może stać się medium pamięci, przestrzenią dialogu i punktem styku literatury z rzeczywistością. Cegielnia Weisera w jego interpretacji to miejsce, które otwiera przed odbiorcą możliwość odkrywania miasta na nowo – poprzez wspomnienia, wyobraźnię i osobiste doświadczenia.
