Wielka metamorfoza w przemysłowym kompleksie! Dawniej produkowano tam pompy, dzisiaj są sklepy, usługi i mieszkania. W centrum Leszna odnowiono dawną fabrykę, która przybrała miano Loftów na Pompach. Kluczowym elementem kompleksu jest XIX-wieczna kamienica, a blask przywróciła jej pracownia Informal Architects. Jak po remoncie prezentuje się historyczny budynek?
Miasto, którego potrzebujemy, ale na które nie zasługujemy — pisał w swoim felietonie o Lesznie Paweł Mrozek, znany w internetowej rzeczywistości jako Sto Lat Planowania. Rozwodząc się nad wyższością wielkopolskiej miejscowości nad innymi polskimi miastami zwrócił uwagę na to, że w Lesznie wszystko jest stare, ale zadbane — rynek, schody, mała architektura. O materię dbają tutaj zarówno samorząd, jak i prywatni inwestorzy. Jednym z nich jest Michał Biegajski, który postanowił sięgnąć do materialnego dziedzictwa Leszna — zabudowań dawnej fabryki pomp — i przywrócić jej dawny blask. Tak narodziły się Lofty na Pompach.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie — budynki przed renowacją
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
fabryka maszyn i pomp w Lesznie poleca!
Historia tego miejsca zaczęła się w 1868 roku, kiedy Philipp Hannach założył pierwszą Fabrykę Pomp w Lesznie. Produkowano tutaj między innymi beczkowozy czy sikawki strażackie. W 1911 działanie fabryki chwilowo zakłócił pożar, hale produkcyjne szybko jednak odbudowano. Kompleks niebawem zmienił właściciela, którym w 1923 roku stał się polski przemysłowiec, inżynier Wincenty Kraupe, związany wcześniej z sosnowiecką odlewnią armatury. Pod jego zarządem fabryka przeżywała rozkwit, przerwany okupacją niemiecką, a następnie upaństwowieniem zakładu. Ostatecznie Leszczyńska Fabryka Pomp, jak dzisiaj brzmi jej nazwa, przeniosła się w inną lokalizację, a XIX-wieczny kompleks przy ulicy Narutowicza zaczął powoli poddawać się degradacji.
Tak było przynajmniej do 2020 roku, kiedy nowy właściciel terenu ogłosił plany na jego rewitalizację.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
XIX-wiek świeci nowością
W ramach realizacji projektu koziegłowskiej pracowni Informal Architects odnowiono XIX-wieczny budynek znajdujący się pod adresem Gabriela Narutowicza 36 w Lesznie. To typowa, historyzująca architektura — 4-kondygnacyjna czynszówka stanęła po północnej stronie działki. Tuż obok niej, od południa, wybudowano neorenesansowy pałacyk, w którym znajdowało się mieszkanie dyrektora fabryki, a dalej hale produkcyjne.
Kamienica frontowa, znajdująca się przy ul. Narutowicza, pełni w tym założeniu szczególną rolę – jako najbardziej reprezentacyjna część całego kompleksu. Jej odrestaurowana elewacja ma na nowo podkreślić miejski charakter ulicy, a wnętrza zostaną zaadaptowane na przestrzenie mieszkalne i usługowe.
— piszą architekci o swoim przedsięwzięciu.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
Podczas remontu odnowiono tynki i przywrócono pierwotną, jasną kolorystykę. Ze ścian zniknęły napisy, za to w oknach poddasza na powrót pojawiły się szyby. Odtworzono ukruszone fragmenty detalu architektonicznego, w żadnej partii elewacji nie widać już zniszczonych cegieł. Trochę zmieniło się na ścianie szczytowej od strony południowej — w jej górnej partii przepruto wielkopowierzchniowe przeszklenie, które pomaga doświetlić znajdujące się za ścianą pomieszczenie.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
witraże, kafle i ciemne drewno
Odświeżenia doczekało się również wnętrze XIX-wiecznej kamienicy, w którym przeprowadzono remont konserwatorski. Pojawiła się nowa stolarka drzwiowa, w bramach odnowiono witraże, a na ścianach zawisły kinkiety nawiązujące do oświetlenia z epoki. Ze ścian klatek schodowych zniknęły stare, zniszczone lamperie, zastąpiły je zabezpieczenia w eleganckiej, ciemnej tonacji.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
Koloryt odzyskało z kolei to, co w wielu kamienicach najcenniejsze — barwne kafelki pokrywające podłogi w holach, na stopniach i półpiętrach. W niektórych miejscach podłogi i schody wyłożono drewnem o głębokim, ciemnym kolorze. W odnowionej kamienicy znajdą się zarówno mieszkania, jak i przestrzenie usługowe oraz handlowe.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
rewitalizacja z pompą
W ramach całego przedsięwzięcia rewitalizacji poddano także inne budowle na terenie dawnego kompleksu fabrycznego. Odświeżenia doczekał się pałacyk zamieszkiwany niegdyś przez dyrektora fabryki.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
Jeszcze kilka lat temu bardziej przypominał modernistyczną willę, niż historyzujący budynek, którym był na początku XX wieku. Zupełnie pozbawiony detalu obiekt przywrócono do pierwotnego stanu dzięki zachowanym fotografiom. I tak płaska elewacja odzyskała rzeźbiarski charakter — okna zamknięto w edykułach, kondygnacje podzieliły gzymsy a balkon zabezpieczono bufiastymi tralkami. Na elewacjach w przyziemiu powróciło boniowanie, a całość przykryto jasnym tynkiem i zwieńczono fantazyjną attyką, która pełni funkcję nie tylko dekoracyjną, zabezpieczając taras udostępniony na dachu budynku. Remontu oraz nadbudowy doczekała się także hala produkcyjna.
Renowacja kamienicy kompleksu dawnej Fabryki Pomp w Lesznie
© Przemysław Wawrzynek, Małgorzata Wawrzynek
W zespole dwóch budynków mieszkalnych pojawiły się też pewne zmiany. Największa to taka, że w zasadzie przestał być zespołem, ponieważ pomiędzy kamienicą a pałacem wybudowano łącznik w formie smukłego prostopadłościanu, dorównującego wysokością kamienicy. Aby wizualnie oddzielić go od tkanki historycznej, łącznik pozbawiono jakiegokolwiek detalu oraz pokryto czarnym tynkiem, kontrastującym z bielą XIX-wiecznych zabudowań.
nowe życie w starej fabryce
Całość przedsięwzięcia stanowi przykład zrównoważonego podejścia do dziedzictwa – łączy ochronę wartości historycznych z wprowadzeniem nowej, współczesnej funkcji, która ożywi przestrzeń dawnej fabryki i przywróci ją mieszkańcom miasta. Kamienica przy ul. Narutowicza, podobnie jak cała inwestycja, stanie się symbolem odnowy urbanistycznej Leszna i świadectwem szacunku dla przemysłowego dziedzictwa regionu.
— czytamy w opisie realizacji.
W dawnej fabryce nie poprzestano na mieszkaniach. W zgodzie z obowiązującym kierunkiem zmian, w Lesznie powstała przestrzeń, która może być wykorzystywana na różne sposoby. Oprócz mieszkań znajdują się tam również sklepy i punkty usługowe, a na parkingu, który znajduje się obecnie na tyłach kamienicy organizowane są eventy muzyczne.
