Projekt „Stara Rzeźnia” powstał w ramach zajęć Architektoniczno-urbanistyczne uwarunkowania gospodarki przestrzennej prowadzonych przez dr Hannę Obracht-Prondzyńską na Uniwersytecie Gdańskim. Koncepcja przygotowana przez zespół studentów kierunku gospodarka przestrzenna: Ihnat Iljušonak, Tymoteusz Borowiak, Tomasz Borowski i Olaf Fiszer podejmuje temat przekształcenia terenów dawnych zakładów mięsnych w śródmieściu Gdańska w nowe, wielofunkcyjne osiedle miejskie.
makieta
© Ihnat Iljušonak, Tymoteusz Borowiak, Tomasz Borowski i Olaf Fiszer
Głównym celem projektu było stworzenie spójnej wizji zagospodarowania zdegradowanego obszaru poprzemysłowego oraz uzupełnienie tkanki miejskiej w sposób, który poprawi ład przestrzenny i jakość życia przyszłych mieszkańców. Założenie opiera się na idei miasta inkluzywnego – dostępnego dla różnych grup użytkowników i jednocześnie przygotowanego na wyzwania związane ze zmianami klimatu.
urbanistyka jako trening myślenia o przestrzeni
Projekt powstał w ramach zajęć, które dla studentów stanowią pierwsze spotkanie z projektowaniem urbanistycznym. Jak podkreśla prowadząca kurs dr Hanna Obracht-Prondzyńska, istotą przedmiotu jest przede wszystkim rozwijanie wyobraźni przestrzennej i zrozumienie relacji pomiędzy architekturą a codziennym doświadczeniem miasta.
Przedmiot Architektoniczno-urbanistyczne uwarunkowania gospodarki przestrzennej jest dla studentów pierwszym spotkaniem z projektowaniem urbanistycznym. Traktujemy go przede wszystkim jako trening wyobraźni przestrzennej. Próbę zrozumienia, jak parametry zabudowy, skala przestrzeni i relacje między budynkami wpływają na to, czy człowiek czuje się w danym miejscu komfortowo.
W ramach zajęć szczególny nacisk kładzie się na to, aby projekty nie ograniczały się jedynie do rysunku zabudowy, lecz były oparte na wyraźnej idei urbanistycznej i refleksji nad tym, jak projektowana przestrzeń będzie funkcjonować w codziennym życiu mieszkańców.
Studenci nie projektują więc jedynie układu budynków, lecz próbują odpowiedzieć na pytanie, co konkretna koncepcja oznacza dla projektowanej przestrzeni i codziennego życia mieszkańców.
plansza
© Ihnat Iljušonak, Tymoteusz Borowiak, Tomasz Borowski i Olaf Fiszer
miasto przyjazne pieszym
Jednym z najważniejszych założeń projektowych było nadanie priorytetu ruchowi pieszemu. Układ ulic zaprojektowano na wzór holenderskich woonerfów, w których nie występuje wyraźny podział na jezdnię i chodnik. Uspokojony ruch samochodowy, duża ilość zieleni oraz elementy małej architektury tworzą przestrzeń sprzyjającą spacerom, spotkaniom i codziennemu życiu mieszkańców.
Takie podejście pozwala kształtować bardziej przyjazne środowisko miejskie, w którym przestrzeń publiczna staje się miejscem aktywności społecznej, a nie jedynie korytarzem komunikacyjnym.
nowe życie historycznych budynków
W projekcie dużą rolę odgrywa zachowanie i adaptacja istniejących obiektów historycznych znajdujących się na terenie dawnej rzeźni. Jeden z większych zabytkowych budynków zaplanowano jako lokalne centrum kultury, które mogłoby stać się miejscem spotkań i integracji mieszkańców.
Pozostałe historyczne elementy zabudowy również otrzymują nowe funkcje uzupełniające program osiedla. Takie podejście pozwala zachować tożsamość miejsca i wykorzystać istniejące struktury jako ważny element kompozycji urbanistycznej.
kwartałowa struktura miasta
Układ zabudowy opiera się głównie na strukturze kwartałowej, która dobrze wpisuje się w charakter historycznej zabudowy Gdańska. Wnętrza kwartałów zaprojektowano jako półpubliczne przestrzenie zielone, dostępne dla mieszkańców i zapewniające jednocześnie poczucie prywatności.
Projekt zakłada mieszanie funkcji – oprócz mieszkań pojawiają się także usługi, biura oraz funkcje turystyczne. Bliskość Głównego Miasta sprawia, że obszar posiada duży potencjał rozwojowy. Priorytetem pozostaje jednak funkcja mieszkaniowa oraz różnorodność typów mieszkań.
plansza
© Ihnat Iljušonak, Tymoteusz Borowiak, Tomasz Borowski i Olaf Fiszer
miasto odporne i świadome planowania
Projekt uwzględnia również wyzwania klimatyczne oraz zasady współczesnego planowania przestrzennego. W koncepcji pojawiają się rozwiązania z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury, takie jak liczne nasadzenia zieleni, zielone dachy czy systemy retencji wody.
Równolegle podczas zajęć studenci poznają także bardziej formalny wymiar urbanistyki – związany z planowaniem przestrzennym i miejscowymi planami zagospodarowania.
Zajęcia są również ważnym etapem przygotowującym studentów do późniejszego zetknięcia się z bardziej formalnym wymiarem urbanistyki, w tym ze sporządzaniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Wybór lokalizacji projektowej również nie był przypadkowy. Teren dawnej rzeźni pozwala studentom zmierzyć się z sąsiedztwem różnych typów zabudowy oraz problemami współczesnych miast.
Tereny projektowe wybierane są w taki sposób, aby studenci mogli mierzyć się z sąsiedztwem różnych typów tkanki miejskiej i uczyć się, jak prowadzić dialog z istniejącym miastem.
Jednocześnie w trakcie pracy projektowej pojawiają się także dyskusje dotyczące współczesnych wyzwań miejskich – od polityki mieszkaniowej po problem krótkoterminowego najmu.
Za modelami 3D kryje się więc także refleksja nad tym, jak projektowanie urbanistyczne może odpowiadać na realne wyzwania współczesnych miast.
